Białystok, 1900-1918, Muzeum 4. Mariupolskiego pułku huzarów

  Muzeum 4. Mariupolskiego pułku huzarów generała-feldmarszałka ks. Wittgensteina w Białymstoku najprawdopodobniej powstało już w 1900 roku. W 1914 roku wzmiankowo, że pułk posiadał swoje muzeum. Jego historia jest jednak dość krótka – muzeum zostało formalnie zamknięte w 1918 roku. Równie niejasne są losy białostockich zbiorów pułkowych. Nie wiadomo czy trafiły jako depozyty do Artyleryjskiego…

Warszawa, 1747-1795, Biblioteka Załuskich

W 1747 roku została otwarta biblioteka publiczna w Warszawie, pierwsza na ziemiach Rzeczpospolitej, jedna z pierwszych i największa w Europie XVIII w.; ufundowana przez braci Załuskich, biskupa Józefa Andrzeja i biskupa Andrzeja Stanisława. W założeniach miała gromadzić, katalogować i udostępniać możliwie pełny zasób narodowego piśmiennictwa – ogółem 400 tysięcy tomów, 20 tysięcy rękopisów i 40…

Krościenko, 1914, Muzeum Pienińskie

W 1893 roku w Oddziale Pienińskiego Towarzystwa Tatrzańskiego zrodził się pomysł o założeniu Muzeum Pienińskiego. W tym też celu zaczęto kolekcjonować eksponaty, powiększać zbiory, a także ustalono, że konserwatorem muzealnym zostanie Jan Żochowski. Muzeum Pienińskie w Krościenku oficjalnie powstało w 1914 roku. Niestety nie ma na jego temat zbyt wielu informacji. Wiadomo, że celem instytucji…

Cieszyn, 1901, Muzeum miejskie

Na początku XX wieku kapitan Weissman przekazał swoje prywatne zbiory Cieszynowi, kładąc podwaliny pod Muzeum Miejskie. Zbiory zaczęły szybko się powiększać. Po pierwszej wojnie światowej z chwilą przejęcia części miasta przez władze polskie, stanowisko kustosza Muzeum Miejskiego objął inż. Wiktor Karger. Wtedy też doszło do połączenia zbiorów miejskich i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Siedzibą nowopowstałej placówki…

Chroberz, 1858-1860, Muzeum Polskie im. Świdzińskich (w ramach ordynacji Myszkowskiej Wielopolskich

Konstanty Świdwiński z Sulgostowa zapisał w testamencie swoją kolekcję narodowi polskiemu. Po jego śmierci pieczę nad nią pełnił margrabia Wielkopolski, który postanowił umieścić ją w pałacu ordynacji myszkowskiej, gdzie miała być udostępniana bez ograniczeń. W tym celu wzniósł pałac w Chrobrzu, który miał być specjalnie przystosowany do udostępniania biblioteki i kolekcji dzieł sztuki. Na fryzie…

Brześć Litewski, 1900-1918, Muzeum 152 Władykaukaskiego PP gen. Jermołowa

Niewiele wiadomo na temat muzeum Muzeum 152. Władykaukaskiego PP gen. Jermołowa. Musiało powstać przed 1914 r., skoro pułk w tym roku był wzmiankowany jako posiadający muzeum. Zapewne pocz. XX w. Brak jednak konkretnych danych. Formalnie przestało istnieć w 1918 r. , wraz z likwidacją muzeów pułkowych carskiej armii (Александрова Н.В., Российские военные музеи, s. 76–80;Спиридонова…

Siemiatycze, 1777-1800, Gabinet Historii Naturalnej Księżnej Jabłonowskiej

Pod koniec lat 70. XVIII w. księżna Anna z Sapiehów Jabłonowska, przebudowała pałac w Siemiatyczach, gdzie zaczęła gromadzić zbiory. Zebrała bogatą kolekcję obiektów zoologicznych, mineralogicznych i botanicznych, liczną bibliotekę, gabinety: fizyczny, archeologiczny i numizmatyczny. “Gabinet siemiatycki składał się z sali fizycznej zw. także gabinetem, zbiorów odnoszących się do minionych epok, różnych modeli oraz starych monet,…

Zawiercie, 1911, Zbiory oddziału PTK

4 VI 1910 r. powstał oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Zawierciu, liczył on  66 członków, byli nimi m.in. ks. Zientara, ks. Wajzler, Stanisław Szymański, Pasierbińscy, Ginsberg, Malczewska, Mamelok, Izaak, dr.Brzeziński, Giertychowa, pierwszym prezesem został ks. Czesław Chodorowski. W XII 1911 r. na potrzeby oddziału wynajęto lokal i rozpoczęto gromadzenie zbiorów muzealnych. W 1912 r. przy…

Klewań, 1818-1831, Gabinety Szkoły Powiatowej (Gimnazjum Polskiego)

Szkoła powiatowa (gimnazjum polskie) została ufundowana w 1818 przez Konstantego Adama Czartoryskiego. Zlokalizowana była w zamku Czartoryskich odrestaurowanym specjalnie na jej pomieszczenie. Zbiory naukowe obejmowały bibliotekę oraz gabinety: mineralogiczny, zoologiczny, botaniczny. Po 1831 gimnazjum zostało przeniesione do Równego (przekształcone na gimnazjum rosyjskie), biblioteka zaś i gabinety uległy rozproszeniu. Na temat gabinetu zob.: Edward Chłopicki, Od…

Augustów, 1910-1918, Muzeum 104 Ustiugińskiego Pułku Piechoty Generała księcia Bagrationa

Muzeum zostało założone w 1910 r. Formalnie przestało istnieć w 1918 r. wraz z likwidacją muzeów pułkowych carskiej armii. Było zlokalizowane w jednym pokoju klubu oficerskiego w koszarach pułku pod Augustowem w tzw. Bagrationowskim sztabie (obecnie Augustów, Al. kardynała S. Wyszyńskiego); zawierało pamiątki pułkowe, w tym medale, fotografie, książki i dokumenty, umundurowanie i uzbrojenie, dzieła…