Warszawa, 1917, Muzeum Pedagogiczne

W 1905 roku kurator warszawskiego okręgu naukowego przewidział utworzenie przy inspekcji szkół m. Warszawy muzeum pedagogicznego. Placówka miała gromadzić przybory naukowe, zbiory przyrodnicze itp. Trudno obecnie stwierdzić, czy zrealizowano ten zamiar. Bez wątpienia przy szkołach istniały zbiory przyrządów i pomocy naukowych, być może analogiczny zbiór utworzono także przy kuratorium. Z inicjatywą utworzenia polskiego Muzeum pedagogicznego…

Zbiory Towarzystwa Artystycznego Warszawskiego

Towarzystwo Artystyczne Warszawskie (później Polskie Towarzystwo Artystyczne) utworzone zostało z inicjatywy malarza i właściciela Salonu artystycznego Józefa Pawłowskiego w 1899 roku. Zgodnie ze statutem celem towarzystwa było „a) Połączenie i zbliżenie artystów wszelkich gałęzi sztuk pięknych; b) Dostarczenie możliwości artystom początkującym doskonalenia się w ich specjalnościach; c) współdziałanie w celach wzajemnej pomocy przez wydawanie swym…

Wdzydze Kiszewskie, 1907, Muzeum kaszubskie

W 1906 roku Teodora (z d. Fethke), malarka, folklorystka, animatorka sztuki i przemysłu ludowego wraz z mężem Izydorem Gulgowskim, nauczycielem, etnografem, pisarzem i poetą, w wykupionej od miejscowego gospodarza Michała Hinca XVIII wiecznej chałupie podcieniowej, założyła Kaszubskie Muzeum we Wdzydzach, pierwsze na ziemiach polskich muzeum na wolnym powietrzu. Gulgowscy gromadzili meble, obrazy malowane na szkle,…

Włodzimierz Wołyński 1888 muzeum bractwa św. Włodzimierza

W 1886  roku rozpoczęto przebudowę soboru Bogurodzickiego we Włodzimierzu Wołyńskim, a rok później działające przy nim Święto-Włodzimierskie Prawosławne Bractwo podjęło decyzję o założeniu muzeum. Wpisywało się ono w zadania statutowe bractwa, które obejmowały m.in. szerzenie prawosławia na Wołyniu i pielęgnowanie cerkiewnych starożytności. Kolekcja umieszczona została w diakonikonie soboru Bogurodzickiego. Pierwszym kustoszem muzeum został Omeljan Dwernickij…

Koźmin Wielkopolski, 1910, muzeum parafialne

Muzeum diecezjalne w Koźminie Wielkopolskim zostało założone w 1910 roku z inicjatywy ks. kanonika Stanisława Łukomskiego (1874-1948), późniejszego sekretarza Konferencji Episkopatu Polski, biskupa łomżyńskiego, zwolennik Narodowej Demokracji. Inspiracją dla powstania kolekcji muzealnej stały się podobne zbiory w Przemęcie i Ostrowie Wielkopolskim. Gromadziło ono przede wszystkim zabytki lokalne, a głównymi ofiarodawcami byli parafianie, zachęcani do ofiarności…

Płock, 1912, Muzeum Mazowsza Płockiego

“Wielu nawet nie wie, że takie Towarzystwo i jego Zbiory w Płocku istnieją… A są tam rzeczy pod wielu względami tak ciekawe, że nie ‘konia z rzędem’ bo te zarekwirowane, lecz bodaj funt cały cukierków miętowych gotówbym dać każdemu – polakowi inteligentowi, któryby, zwiedziwszy należycie te Zbiory, przyszedł potym do mnie z udowodnioną wymówką gorzką,…

Kwidzyn, 1876, zbiory Towarzystwa Historycznego Regencji Kwidzyńskiej

W 1876 roku w Kwidzynie założone zostało okręgowe Towarzystwo Historyczne w Kwidzynie (Historischer Verein für den Regierungsbezirk), które od początku swojej działalności gromadzić zaczęło pamiątki historyczne. Pierwsza wystawa zbiorów miała miejsce na Gmachu kasyna przy Grün Strasse (obecnie ul. Piłsudskiego). Wśród gromadzonych przez Towarzystwo zbiorów znajdowały się m.in. kolekcja numizmatyczna, pieczęcie, mapy, nieliczne obrazy, które…

Braniewo, 1903, Muzeum Starożytności Warmińskich

Warmińskie Towarzystwo Historyczne (Historischer Verein für Ermland) założone zostało w 1856 roku we Fromborku, z inicjatywy historyka Antoniego Eichhorna. Głównym celem organizacji było zbieranie źródeł historycznych oraz praca nad publikacjami rozpraw z zakresu historii Warmii. Jak pisano w 1903 roku w  informacji opublikowanej na łamach czasopisma „Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands”, działające od…

Malbork, Muzeum Towarzystwa odbudowy i upiększenia Malborka (1884 )

W 1884 roku założone zostało Towarzystwo Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego (Verein für die Herstellung und Ausschmückung der Marienburg). Na siedzibę Towarzystwa wybrano Malbork, jednak w praktyce był nią Gdańsk. Pierwsze walne zgromadzenie zaplanowano na rok 1887 rok. Zgodnie ze statutem jego celem było „gromadzenia środków pieniężnych na godną dekorację i wyposażenie odbudowanych i odbudowywanych…

Warszawa, Muzeum Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1811)

Warszawskie Towarzystwo Królewskie  Przyjaciół Nauk działające w Warszawie 1800-1832, było swego rodzaju akademią nauk, skupiającą uczonych, literatów, ludzi władzy, ważne osobistości polskie. Założone z inicjatywy Stanisława Sołtyka (1752-1833), jednego z twórców konstytucji 1791. Towarzystwo gromadziło zbiory naukowe i biblioteczne, które stanowiły Muzeum Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Funkcjonowało ono w latach 1818-1832, a od 1823 roku…