Cieszyn, 1808, Muzeum i biblioteka Leopolda Jana Szersznika

Obok pokaźnego księgozbioru w 1802 roku ks. Leopold Jan Szersznik udostępnił dla publiczności zbiory, które sam określał jako Naturalienkabinet (lub Naturaliensammlung) i Kunstkabinet, później Museum, uznawane dziś za pierwsze publiczne muzeum na ziemiach polskich. Urodził się 3 marca 1747 roku w Cieszynie, tam w 1757 roku podjął naukę w prowadzonym przez jezuitów gimnazjum. W 1762…

Nowy Sącz, 1909, Muzeum Ziemi Sądeckiej

Towarzystwo Szkoły Ludowej założone w Krakowie w trakcie obchodów 100. rocznicy Konstytucji 3 maja w 1891 roku, swoim działaniem obejmowało Galicję,  Bukowinę,  Śląsk, Morawy i Bośnię. Towarzystwo „brało w opiekę i obronę język polski i narodowość polską tam wszędzie, gdzie tego zachodzi największa potrzeba, a więc przede wszystkim na kresach”. Jednym z zadań T.S.L. było,…

Częstochowa, 1905, Muzeum higieny

W 1898 r. w następstwie dwóch wielkich wystaw higienicznych zorganizowanych w Warszawie w 1887 r. i 1896 r., powstało Warszawskie Towarzystwo Higieniczne. Obie ekspozycje zostały zorganizowane przez grupę lekarzy i działaczy związanych z czasopismem „Zdrowie”, pod przewodnictwem redaktora pisma, dra Józefa Polaka. Warszawskie Towarzystwo Higieniczne szybko zdobyło uznanie i poparcie środowisk inteligenckich w całym kraju,…

Suwałki, 1909, Muzeum Ziemi Suwalskiej

Jednym z pierwszych orędowników utworzenia muzeum w Suwałkach był Jan Bijejko, nauczyciel Prywatnej Siedmioklasowej Szkoły Handlowej, który w 1907 r. pisał „Muzea są gwałtowną potrzebą naszego szkolnictwa, samouctwa, wreszcie naszego rolnictwa, przemysłu i handlu”, wskazując równocześnie na zakres przyszłej kolekcji – obejmującej zbiory przyrodnicze i etnograficzne oraz bibliotekę. Myśl tę podchwycili dyrektor oraz nauczyciele Szkoły.…

Teodor Michał Bulik (1894-1909), kolekcjoner – amator, darczyńca Muzeum Śląskiego w Cieszynie

Jak donosiła poczytna, lokalna gazeta „Gwiazdka Cieszyńska” w 1909 r. w pośmiertnym wspomnieniu – „Nie był ś. p. Teodor Bulik wybitnym mężem stanu, nie był pochodnią wiedzy, nie był znany szerszemu światu, a przecież był niezwykłym człowiekiem, rzadkim już dziś oryginałem”. Urodził się 25 IX 1849 r. w Zaborzu. W latach 1862 – 1865 uczył…

Srokowski Stanisław (1872-1950)

Założyciel Muzeum Podolskiego TSL w Tarnopolu „Tym większą wdzięczność winno społeczeństwo nasze tym ludziom, zwłaszcza człowiekowi, który był duszą Muzeum [Podolskiego w Tarnopolu, przyp. MW], prof. Stanisławowi Srokowskiemu, ponieważ zbiory rosły, bogaciły się i organizowały, nie jak zwykle pod opieką państwa, kraju, potężnych finansów i związków, ale przeciwnie, wśród przeciwności złowrogiego żywiołu mas niepolskich i…

Wieluń, 1910-1912; 1914, Muzeum oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego

Oddział PTK w Wieluniu powstał w 1910 roku, jednak ze względu na brak ożywionej działalności, uchwałą Zarządu Głównego PTK z 1912 r., uległ rozwiązaniu. W styczniu 1914 postanowiono reaktywować oddział  i kontynuować gromadzenie zbiorów muzealnych. Lokal mieścił się przy ul. Gaszyńskiej w domu Tucha. Kustoszem zbiorów wybrano Józefa Kaczkowskiego. Uporządkowano zbiory i sporządzono ich katalog,…

Warszawa, 1908, Muzeum Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego

W 1906 r. powstało Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, wówczas od samego początku zaczęto gromadzić zbiory. Były to głównie dary od założycieli PTK, firm, wydawnictw oraz sympatyków Towarzystwa. Muzeum mieściło się w lokalu Polskiej Macierzy Szkolnej przy ul. Sadowej 12. W 1907 r. odbyła się komisja likwidacyjna Polskiej Macierzy Szkolnej, a zgromadzone przez nią zbiory zdecydowano się…

Cieszyn, 1901, Muzeum Śląskie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

„Poznanie naszego kraju należy do naszych obowiązków narodowych. Dlatego powinniśmy skrzętnie gromadzić wszelkie pomniki naszej przeszłości i wszystko, co może być świadkiem o bieżącej chwili, o losach naszych w tym kraju, w którym od niepamiętnych czasów mieszka nasz naród” napisał w Odezwie do ziomków, umieszczonej na łamach „Przeglądu Politycznego” w 1894 roku, Andrzej Cinciała –…

Równe, 1908, Muzeum Wołyńskie

Muzeum krajoznawcze w Równem – mieście powiatowym na Wołyniu – powstało w 1908 roku, wzorując się na pierwszym muzeum wiejskim na Ukrainie, założonym przez barona Fedora Sztejngela w Horodku/Gródku.  Pomysłodawcą i inicjatorem założenia muzeum był Dyrektor Towarzystwa Rolniczego w Łucku Edmund Okęcki. Placówka powstała z dobrowolnych ofiar miejscowych obywateli i włościan.  Według relacji Konstantego Teleżyńskiego, umieszczonej…