Po reformie wojskowej Piotra I i utworzeniu stałej armii w koszarach wojskowych zaczęto tworzyć muzea i izby pamięci, w których gromadzono nagrody, trofea, dokumenty i inne materiały związane z dziejami pułków i związanych z nimi osobistościami carskiej rodziny. Muzeum 65 Moskiewskiego Jego Wysokości [ces. Mikołaja II] pułku piechoty (Музей 65-го пехотнoго Mocкoвскoго Eго Beличecтвa полкa) w Chełmie Lubelskim było jednym z najstarszych (najstarszym) tego typu instytucji. Zostało ono założone w 1886 roku i działało do czasu wycofania się wojsk rosyjskich (1915).

Witryna z tornistrem por. Kurnosowa, źródło: Александр Афанасьев, Полковые музеи русской армии ?хранители воинской славы Отечества

Formalnie przestało istnieć w 1918 roku. Siedzibą kolekcji muzealnej było kasyno oficerskie znajdujące się w zespole budowlanym koszar 65 Moskiewskiego Jego Wysokości [ces. Mikołaja II] pułku piechoty (obecnie ul. Lubelska 57). Część obiektów muzealnych przechowywano w koszarowej cerkwi. Muzeum miało na celu upamiętnienie faktu, iż  podczas manewrów odbywających się w Szestakowie (gub. grodzieńska) 2 IX 1886 roku w szeregach jednostki stał następca tronu, Mikołaj Aleksandrowicz. Założył on wówczas na siebie oficerski tornister, należący do porucznika Kurnosowa. Przedmiot ten stał się pierwszym obiektem eksponowanym w muzealnej witrynie.

Z opisu muzeum z 1912 roku wiadomo, że posiadało ono inwentarz oraz ok. 600 okazów muzealnych, pogrupowanych w 5 oddziałów:

  1. Ikony i przedmioty kultu, przechowywane w pułkowej cerkwi;
  2. Dary ces. Mikołaja II, będącego szefem pułku oraz przedmioty związane z jego pobytem w jednostce;
  3. A) Sztandary, medale, krzyże, żetony i in.; B). broń i wyposażenie;
  4. Portrety, kartki, grupy i inne fotografie
  5. Księgi rękopiśmienne i drukowane oraz wyroby artystyczne.

Według wszelkiego prawdopodobieństwa w trakcie I wojny światowej placówka została ewakuowana do Rosji, być może najcenniejsze obiekty muzealne trafiły do depozytu w Artyleryjskim Historycznym Muzeum w Petersburgu lub do innej instytucji.

Widok od strony wschodniej na cerkiew garnizonową 65 Moskiewskiego Pułku Piechoty przy ul. Lubelskiej, ok. 1915 r., źródło: Fotopolska

Więcej na temat muzeum zob.

[dd]

Dodaj komentarz