Warmińskie Towarzystwo Historyczne (Historischer Verein für Ermland) założone zostało w 1856 roku we Fromborku, z inicjatywy historyka Antoniego Eichhorna. Głównym celem organizacji było zbieranie źródeł historycznych oraz praca nad publikacjami rozpraw z zakresu historii Warmii.

Jak pisano w 1903 roku w  informacji opublikowanej na łamach czasopisma „Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands”, działające od ponad czterdziestu lat Towarzystwo zgromadziło w czasie swojej działalności liczne zabytki, które przechowywane były we Fromborku i Braniewie. Pokaźny zbiór zasługiwał na udostępnienie szerszej publiczności, dlatego zdecydowano się na utworzenie Muzeum Starożytności Warmińskich (Museum für die Altertümer Ermlands).

Muzeum otrzymało siedzibę w budynku przy kościele św. Katarzyny w Braniewie [Brunsberg] i zostało udostępnione dla zwiedzających w 1904 roku.  Czynne było w niedziele, a funkcję kustosza pełnił ks. Günther. Już w wówczas obejmowało ponad 1000 eksponatów, rozważano także powiększenie ekspozycji o dodatkowe pomieszczenie.

Zbiór obejmował m.in. eksponaty archeologiczne i etnograficzne, meble i przedmioty rzemiosła artystycznego (w tym kolekcję cyny), rzeźby, obrazy i inne obiekty sztuki sakralnej, militaria, książki, różne dokumenty, plany miast, itd. należące do terenów Warmii.

W 1922 roku, ze względu na rosnącą liczbę zbiorów zdecydowano się przenieść kolekcję do Fromborka, gdzie były prezentowane na wzgórzu katedralnym w Pałacu Biskupim. Jak pisano w lokalnej prasie: „„Pewnego wiosennego dnia tego roku na Wzgórze Katedralne  we  Fromborku  wtoczyły  się  obładowane wozy, z łoskotem przejechały przez bramę i zatrzymały się przed portalem starego pałacu biskupiego. Była tam mieszanina obrazów i garnków, baniaków i sakw jeźdźców, babcinych krzeseł, małych anielskich figurek i wielkich rzeźb, puzonów i drewnianych łyżek, odlewanych zamków i porcelanowych filiżanek, parasolek i tabakierek, lamp oliwnych i chorągwi, portfeli i zwierciadeł, haków piwnicznych i pucharów, itp. Krótko i zwięźle: cała stara Warmia od kuchni i piwnic przez izby, stajnie i stodoły, po lochy kościelne leżała w jednym miejscu na tych wozach. Silne ramiona i mocne ręce sięgały, nosiły i  ciężko pracowały dopóty, póki wielka sala pałacu nie zapełniła się do ostatniego miejsca” (cyt. za: Semków, 2014: 29).

 W 1933 roku kolekcja została przeniesiona do zamku w Lidzbarku Warmińskim. Zbiory uległy rozproszeniu.

Braunsberg Kr. Braunsberg, Ortsansicht mit Rathaus und kath. Kirche, 1920-1940, źródło: Bildarchiv

Na temat kolekcji zob. m.in.

  • Museum für die Altertümer Ermlands,  “Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands”, 1903, h. 1-2, s. 382
  • Chronik des Vereins, [B. Des Ermländische museum] “Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands”, 1904, h. 1, s. 488
  • Chronik des Vereins, [B. Des Ermländische museum] “Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands”, 1904, h. 1, s. 488
  • Sammlungen B. Museum, “Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands”, 1910, h. 1, s. 276
  • Sammlungen B. Museum, “Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands”, 1910, h. 3, s. 743
  • Das  Ermländische  Heimatmuseum, „Ermlandische  Zeitung”, 22.06.1922
  • R. Buchholz, Zur Verlegung Ermländische museums,„Ermlandische Zeitung”, 12.06.1935
  • Stanisław Achremczyk, Historia Warmii i Mazur, t. 2, Olsztyn 2011.
  • Jagoda Semków, Fromborskie muzealia do 1945 roku, „Cenne, Bezcenne/Utracone”, 2014, nr 1-2, s. 26-31
  • Weronika Wojnowska, Braniewskie muzealia do 1945 roku, „Cenne, Bezcenne/Utracone”, 2014, nr 3-4, s. 26-31

[eb/ato]

Dodaj komentarz