{"id":985,"date":"2017-10-24T18:41:11","date_gmt":"2017-10-24T16:41:11","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=985"},"modified":"2018-05-29T17:58:59","modified_gmt":"2018-05-29T15:58:59","slug":"projekt-muzeum-natury-we-lwowie-1839-1847","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=985","title":{"rendered":"1839 – Lw\u00f3w, Projekt muzeum natury Wincentego Pola"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n

Koncepcja Wincentego Pola (1807-1872), poety i geografa, po raz pierwszy, jeszcze w do\u015b\u0107 enigmatycznej formie pojawi\u0142a si\u0119 w 1839 roku. Autor, pisz\u0105c na temat braku relacji mi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 polskich malarzy a narodem, b\u0119d\u0105cego skutkiem kopiowania tw\u00f3rczo\u015bci akademickiej Monachium, Berlina, Rzymu czy Pary\u017ca, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 odniesienia si\u0119 do r\u00f3\u017cnorodnej i sobie w\u0142a\u015bciwej przyrody polskiej. Pocz\u0105tkowo Pol postulowa\u0142 dog\u0142\u0119bne studia malarskie w plenerze, zar\u00f3wno krajobraz\u00f3w jak i ludzi, kt\u00f3re uka\u017c\u0105 ukszta\u0142towanie krajobrazu dawnej Polski, zr\u00f3\u017cnicowanie etnograficzne jej mieszka\u0144c\u00f3w, a tak\u017ce ich kultur\u0119 materialn\u0105. Program zarysowany przez Pola w 1839 roku mia\u0142 zatem charakter raczej historyczno-artystyczny i etnograficzno-przyrodniczy. W 1847 roku opublikowany zosta\u0142 natomiast nieco wcze\u015bniejszy (prawdopodobnie z lat 1841-1844) memoria\u0142 Wincentego Pola, w kt\u00f3rym autor skupi\u0142 si\u0119 stricte\u00a0 na zbiorze naturali\u00f3w krajowych, kt\u00f3re powinny zosta\u0107 zgromadzone na terenie Galicji. W ocenie Pola instytucja taka stanowi\u0142a warunek poznania i wzrostu wiedzy spo\u0142ecze\u0144stwa, bez wzgl\u0119du na warunki ekonomiczne i spo\u0142eczne, w jakich znajduje si\u0119 kraj. Co istotne autor wyra\u017anie podkre\u015bla\u0142, \u017ce tw\u00f3rc\u0105 takiego muzeum nie powinien by\u0107 rz\u0105d (austriacki), kt\u00f3ry dope\u0142ni\u0142 swoje obowi\u0105zki w tej dziedzinie gromadz\u0105c zbiory w wiede\u0144skim Hofburgu. na marginesie warto zaznaczy\u0107, \u017ce\u00a0 kolekcja ta sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 dla otwartego w 1889 roku Muzeum Historii Naturalnej (Naturhistorisches Museum). Pol obowi\u0105zek ten widzia\u0142 raczej na barkach zarz\u0105du prowincji, tym bardziej, \u017ce Galicja jako jedyny z region\u00f3w nie posiada\u0142a tego typu muzeum na swoich ziemiach, bowiem muzea takie zosta\u0142y za\u0142o\u017cone w 1808 roku w Budapeszcie (Magyar Nemzeti M\u00fazeum) oraz w 1818 roku w Pradze (Vlasteneck\u00e9 muzeum v \u010cech\u00e1ch). Maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 trudno\u015bci takiego przedsi\u0119wzi\u0119cia Pol postulowa\u0142 oparcie si\u0119 na kolekcjach ju\u017c istniej\u0105cych, w tym Gabinetu naturalnego przy Uniwersytecie Lwowskim oraz Zak\u0142adu naukowego imienia Ossoli\u0144skich zastrzegaj\u0105c jednak, \u017ce konieczne jest powstanie niezale\u017cnej instytucji. Cele planowanego muzeum zawiera\u0142y si\u0119 w 6 punktach obejmuj\u0105cych gromadzenie naturali\u00f3w krajowych, naukowe opracowanie przyrody prowincji galicyjskiej, podnoszenie wiedzy na temat zasob\u00f3w naturalnych i ich wykorzystania, podnoszenie poziomu szkolnictwa w dziedzinie nauk przyrodniczych, wykorzystania wiedzy przyrodniczej w rzemio\u015ble i przemy\u015ble, wp\u0142ywanie na poziom kultury (moralno\u015bci) spo\u0142ecznej. Ograniczenie terytorialne do prowincji galicyjskiej mia\u0142o na celu ograniczenie nak\u0142ad\u00f3w finansowych, z drugiej lepsze powi\u0105zanie z miejscowym przemys\u0142em i ludno\u015bci\u0105. W III cz\u0119\u015bci rozprawy Wincenty Pol zaproponowa\u0142 organizacj\u0119 muzeum, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0107 powinno si\u0119 z gabinet\u00f3w: mineralogicznego i geognostycznego, botanicznego, zoologicznego, obserwatorium meteorologicznego, laboratorium chemicznego, sali ekspozycyjnej rolniczej, biblioteki, gabinet\u00f3w naukowych oraz ogrodu botanicznego. Muzeum urz\u0105dzone powinno by\u0107 w budynku z przestrzeni\u0105 zielon\u0105 (kilka morg\u00f3w ziemi). W\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w powinni si\u0119 znale\u017a\u0107: dyrektor, adiunkt mineralogii i geognozji, botanik, dw\u00f3ch adiunkt\u00f3w zoologii, meteorolog, chemik, kustosz biblioteki i sali wystaw, ogrodnik, pracownicy techniczni.<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat koncepcji Wincentego Pola, zob.:<\/p>\n

Pol Wincenty, 1839a. O malarstwie i \u017cywio\u0142ach jego w kraju naszym, Tygodnik Literacki: po\u015bwi\u0119cony literaturze, sztukom pi\u0119knym i krytyce, t.2, nr 22, 26 VIII, s. 170-173
\nPol Wincenty, 1839b. O malarstwie i \u017cywio\u0142ach jego w kraju naszym, Tygodnik Literacki: po\u015bwi\u0119cony literaturze, sztukom pi\u0119knym i krytyce, t.2, nr 23, 2 IX, s. 178-179
\nPol Wincenty, 1839c. O malarstwie i \u017cywio\u0142ach jego w kraju naszym, Tygodnik Literacki: po\u015bwi\u0119cony literaturze, sztukom pi\u0119knym i krytyce, t.2, nr 24, 9 IX, s. 186-187
\nPol Wincenty, 1847a. Muzeum Natury we Lwowie, Biblioteka Naukowego Zak\u0142adu imienia Ossoli\u0144skich, t. 1, nr 4, s. 333-371
\nPol Wincenty, 1847b. Muzeum Natury we Lwowie, Biblioteka Naukowego Zak\u0142adu imienia Ossoli\u0144skich, t. 1, nr 5, s. 445-499<\/p>\n

\"mp2214\"
\nNa ilustracji obraz Wojciecha Gersona (1831-1901), Dolina Bia\u0142ej Wody w Tatrach, Krajobraz tatrza\u0144ski z 1889 roku, z kolekcji Ignacego Baranowskiego (1879-1917), ze zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Warszawie
\n\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/cyfrowe.mnw.art.pl\/dmuseion\/docmetadata?id=15187&show_nav=true&full_screen=true#full_screen<\/p>\n

[ato]<\/p>\n

\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Koncepcja Wincentego Pola (1807-1872), poety i geografa, po raz pierwszy, jeszcze w do\u015b\u0107 enigmatycznej formie pojawi\u0142a si\u0119 w 1839 roku. Autor, pisz\u0105c na temat braku relacji mi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 polskich malarzy a narodem, b\u0119d\u0105cego skutkiem kopiowania tw\u00f3rczo\u015bci akademickiej Monachium, Berlina, Rzymu czy Pary\u017ca, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 odniesienia si\u0119 do r\u00f3\u017cnorodnej i sobie w\u0142a\u015bciwej przyrody polskiej.… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":986,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,156],"tags":[279,280,232,8,278,131,128,206,281],"class_list":["post-985","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-projekty-muzeow","tag-279","tag-280","tag-lwow","tag-muzeum","tag-muzeum-natury","tag-muzeum-przyrodnicze","tag-projekt","tag-przyrodnicze","tag-zalozenie-muzealne"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/mp2214.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/mp2214.jpg","author_info":{"display_name":"Aldona To\u0142ysz","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3"},"category_info":"Blog<\/a>, PROJEKTY MUZE\u00d3W<\/a>","tags_info":"1839<\/a>, 1847<\/a>, Lw\u00f3w<\/a>, muzeum<\/a>, muzeum natury<\/a>, muzeum przyrodnicze<\/a>, projekt<\/a>, przyrodnicze<\/a>, za\u0142o\u017cenie muzealne<\/a>","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"

\n
\n
\n
\n
\n

Koncepcja Wincentego Pola (1807-1872), poety i geografa, po raz pierwszy, jeszcze w do\u015b\u0107 enigmatycznej formie pojawi\u0142a si\u0119 w 1839 roku. Autor, pisz\u0105c na temat braku relacji mi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 polskich malarzy a narodem, b\u0119d\u0105cego skutkiem kopiowania tw\u00f3rczo\u015bci akademickiej Monachium, Berlina, Rzymu czy Pary\u017ca, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 odniesienia si\u0119 do r\u00f3\u017cnorodnej i sobie w\u0142a\u015bciwej przyrody polskiej. Pocz\u0105tkowo Pol postulowa\u0142 dog\u0142\u0119bne studia malarskie w plenerze, zar\u00f3wno krajobraz\u00f3w jak i ludzi, kt\u00f3re uka\u017c\u0105 ukszta\u0142towanie krajobrazu dawnej Polski, zr\u00f3\u017cnicowanie etnograficzne jej mieszka\u0144c\u00f3w, a tak\u017ce ich kultur\u0119 materialn\u0105. Program zarysowany przez Pola w 1839 roku mia\u0142 zatem charakter raczej historyczno-artystyczny i etnograficzno-przyrodniczy. W 1847 roku opublikowany zosta\u0142 natomiast nieco wcze\u015bniejszy (prawdopodobnie z lat 1841-1844) memoria\u0142 Wincentego Pola, w kt\u00f3rym autor skupi\u0142 si\u0119 stricte\u00a0 na zbiorze naturali\u00f3w krajowych, kt\u00f3re powinny zosta\u0107 zgromadzone na terenie Galicji. W ocenie Pola instytucja taka stanowi\u0142a warunek poznania i wzrostu wiedzy spo\u0142ecze\u0144stwa, bez wzgl\u0119du na warunki ekonomiczne i spo\u0142eczne, w jakich znajduje si\u0119 kraj. Co istotne autor wyra\u017anie podkre\u015bla\u0142, \u017ce tw\u00f3rc\u0105 takiego muzeum nie powinien by\u0107 rz\u0105d (austriacki), kt\u00f3ry dope\u0142ni\u0142 swoje obowi\u0105zki w tej dziedzinie gromadz\u0105c zbiory w wiede\u0144skim Hofburgu. na marginesie warto zaznaczy\u0107, \u017ce\u00a0 kolekcja ta sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 dla otwartego w 1889 roku Muzeum Historii Naturalnej (Naturhistorisches Museum). Pol obowi\u0105zek ten widzia\u0142 raczej na barkach zarz\u0105du prowincji, tym bardziej, \u017ce Galicja jako jedyny z region\u00f3w nie posiada\u0142a tego typu muzeum na swoich ziemiach, bowiem muzea takie zosta\u0142y za\u0142o\u017cone w 1808 roku w Budapeszcie (Magyar Nemzeti M\u00fazeum) oraz w 1818 roku w Pradze (Vlasteneck\u00e9 muzeum v \u010cech\u00e1ch). Maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 trudno\u015bci takiego przedsi\u0119wzi\u0119cia Pol postulowa\u0142 oparcie si\u0119 na kolekcjach ju\u017c istniej\u0105cych, w tym Gabinetu naturalnego przy Uniwersytecie Lwowskim oraz Zak\u0142adu naukowego imienia Ossoli\u0144skich zastrzegaj\u0105c jednak, \u017ce konieczne jest powstanie niezale\u017cnej instytucji. Cele planowanego muzeum zawiera\u0142y si\u0119 w 6 punktach obejmuj\u0105cych gromadzenie naturali\u00f3w krajowych, naukowe opracowanie przyrody prowincji galicyjskiej, podnoszenie wiedzy na temat zasob\u00f3w naturalnych i ich wykorzystania, podnoszenie poziomu szkolnictwa w dziedzinie nauk przyrodniczych, wykorzystania wiedzy przyrodniczej w rzemio\u015ble i przemy\u015ble, wp\u0142ywanie na poziom kultury (moralno\u015bci) spo\u0142ecznej. Ograniczenie terytorialne do prowincji galicyjskiej mia\u0142o na celu ograniczenie nak\u0142ad\u00f3w finansowych, z drugiej lepsze powi\u0105zanie z miejscowym przemys\u0142em i ludno\u015bci\u0105. W III cz\u0119\u015bci rozprawy Wincenty Pol zaproponowa\u0142 organizacj\u0119 muzeum, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0107 powinno si\u0119 z gabinet\u00f3w: mineralogicznego i geognostycznego, botanicznego, zoologicznego, obserwatorium meteorologicznego, laboratorium chemicznego, sali ekspozycyjnej rolniczej, biblioteki, gabinet\u00f3w naukowych oraz ogrodu botanicznego. Muzeum urz\u0105dzone powinno by\u0107 w budynku z przestrzeni\u0105 zielon\u0105 (kilka morg\u00f3w ziemi). W\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w powinni si\u0119 znale\u017a\u0107: dyrektor, adiunkt mineralogii i geognozji, botanik, dw\u00f3ch adiunkt\u00f3w zoologii, meteorolog, chemik, kustosz biblioteki i sali wystaw, ogrodnik, pracownicy techniczni.<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat koncepcji Wincentego Pola, zob.:<\/p>\n

Pol Wincenty, 1839a. O malarstwie i \u017cywio\u0142ach jego w kraju naszym, Tygodnik Literacki: po\u015bwi\u0119cony literaturze, sztukom pi\u0119knym i krytyce, t.2, nr 22, 26 VIII, s. 170-173
\nPol Wincenty, 1839b. O malarstwie i \u017cywio\u0142ach jego w kraju naszym, Tygodnik Literacki: po\u015bwi\u0119cony literaturze, sztukom pi\u0119knym i krytyce, t.2, nr 23, 2 IX, s. 178-179
\nPol Wincenty, 1839c. O malarstwie i \u017cywio\u0142ach jego w kraju naszym, Tygodnik Literacki: po\u015bwi\u0119cony literaturze, sztukom pi\u0119knym i krytyce, t.2, nr 24, 9 IX, s. 186-187
\nPol Wincenty, 1847a. Muzeum Natury we Lwowie, Biblioteka Naukowego Zak\u0142adu imienia Ossoli\u0144skich, t. 1, nr 4, s. 333-371
\nPol Wincenty, 1847b. Muzeum Natury we Lwowie, Biblioteka Naukowego Zak\u0142adu imienia Ossoli\u0144skich, t. 1, nr 5, s. 445-499<\/p>\n

\"mp2214\"
\nNa ilustracji obraz Wojciecha Gersona (1831-1901), Dolina Bia\u0142ej Wody w Tatrach, Krajobraz tatrza\u0144ski z 1889 roku, z kolekcji Ignacego Baranowskiego (1879-1917), ze zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Warszawie
\n\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/cyfrowe.mnw.art.pl\/dmuseion\/docmetadata?id=15187&show_nav=true&full_screen=true#full_screen<\/p>\n

[ato]<\/p>\n

\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=985"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2293,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/985\/revisions\/2293"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}