{"id":706,"date":"2016-11-26T11:37:43","date_gmt":"2016-11-26T10:37:43","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=706"},"modified":"2021-12-16T10:45:56","modified_gmt":"2021-12-16T09:45:56","slug":"czytelnia-kilka-uwag-na-temat-pozytkow-plynacych-z-wiedzy-archiwistycznej-dla-historykow-sztuki-piotr-olinski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=706","title":{"rendered":"Piotr OLI\u0143SKI | Kilka uwag na temat po\u017cytk\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z wiedzy archiwistycznej dla historyk\u00f3w sztuki"},"content":{"rendered":"\n
26.11.2016 | \"licencja<\/pre>\n\n\n
<\/p>\n
Truizmem jest stwierdzenie, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a archiwalne przechowywane w archiwach r\u00f3\u017cnego rodzaju zawieraj\u0105 wiele cennych informacji dotycz\u0105cych r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnorakich dzie\u0142 sztuki. Najliczniejsz\u0105 sie\u0107 tworz\u0105 archiwa pa\u0144stwowe oraz archiwa ko\u015bcielne, ale wiele dawnych \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych mo\u017cna w bibliotekach, czy w zbiorach prywatnych. W przypadku kwerend prowadzonych w zasobach archiw\u00f3w pa\u0144stwowych oraz archiw\u00f3w ko\u015bcielnych najlepiej rozpoznane s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bredniowieczne i nowo\u017cytne. Zwracano uwag\u0119 na dawne opisy budynk\u00f3w, czy konkretnych element\u00f3w wyposa\u017cenia \u015bwi\u0105ty\u0144, budowli publicznych, czy prywatnych. Ale i w\u015br\u00f3d nich jest jeszcze wiele takich, kt\u00f3re z perspektywy bada\u0144 nad dawn\u0105 sztuk\u0105, nie zosta\u0142y w pe\u0142ni wykorzystane. Dotyczy to zw\u0142aszcza r\u00f3\u017cnego rodzaju \u017ar\u00f3de\u0142 rachunkowych, z kt\u00f3rych wybierane s\u0105 niekiedy pojedyncze informacje, rzadko jednak si\u0119 zdarza, \u017ceby obejmowano je pe\u0142n\u0105 kwerend\u0105. Wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142ami niedocenianymi, stosunkowo ma\u0142o wykorzystywanymi s\u0105 XIX-wieczne \u017ar\u00f3d\u0142a administracyjne i rachunkowe. W czasie rozbior\u00f3w prowadzono wiele prac ewidencyjnych, a tak\u017ce konserwatorskich. W poszczeg\u00f3lnych zaborach zachowa\u0142o si\u0119 sporo dokumentacji tego rodzaju zwi\u0105zanej z finansowaniem r\u00f3\u017cnych prac. Konserwacje zabytk\u00f3w by\u0142y w\u00f3wczas r\u00f3\u017cnej jako\u015bci i cz\u0119sto w naszych czasach poddawane s\u0105 olbrzymiej krytyce. Ale wytworzona w toku ich przygotowywania i prowadzenia dokumentacja pozostaje niezwykle cenna. Wyszukiwanie tych materia\u0142\u00f3w mo\u017ce jednak okaza\u0107 si\u0119 dosy\u0107 trudne i mozolne. Pewn\u0105 przeszkod\u0119 stanowi\u0105 nie tylko pismo (neografia, znajomo\u015b\u0107 cyrylicy) i r\u00f3\u017cne j\u0119zyki. Konieczna jest ponadto podstawowa znajomo\u015b\u0107 struktury administracji w poszczeg\u00f3lnych zaborach i kompetencje urz\u0119d\u00f3w, co u\u0142atwia wskazanie na te z nich, kt\u00f3re mog\u0142y zajmowa\u0107 si\u0119 zagadnieniami dotycz\u0105cymi obiekt\u00f3w interesuj\u0105cych wsp\u00f3\u0142czesnych badaczy. Dawny obieg pism powodowa\u0142 bowiem, \u017ce akta dotycz\u0105ce jednej sprawy trafia\u0142y do r\u00f3\u017cnych kom\u00f3rek administracyjnych i znajomo\u015b\u0107 tych zale\u017cno\u015bci i powi\u0105za\u0144 znacz\u0105co u\u0142atwia i przyspiesza wszelkie kwerendy.<\/p>\n
Wa\u017cne jest te\u017c posiadanie podstawowej wiedzy archiwalnej dotycz\u0105cej sposobu przygotowywania pism w poszczeg\u00f3lnych kancelariach administracji pa\u0144stwowej oraz ich znakowania. W kancelarii pruskiej u\u017cywano wielokrotnie tych samych schemat\u00f3w kancelaryjnych, formularzy i innych wzor\u00f3w pism. Pe\u0142ne zrozumienie zawartych w tych pismach informacji cz\u0119sto jest mo\u017cliwe tylko przy znajomo\u015bci okre\u015blonego formularza dla takiego pisma. Z kolei zwr\u00f3cenie uwagi na nadany pismu znak mo\u017ce pom\u00f3c we wskazaniu odbiorcy, a tym samym doprowadzi\u0107 badacza do innych pism dotycz\u0105cych konkretnej sprawy.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie podstawowym pytaniem jest, czy nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 tak du\u017co energii i czasu na poznawanie tajnik\u00f3w danej kancelarii. Wydaje si\u0119, \u017ce przy d\u0105\u017ceniu do dok\u0142adnej kwerendy, a tak\u017ce dla sprawnego poruszania si\u0119 po dokumentacji i w efekcie znacznie szybszego wyszukiwania r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w warto r\u00f3wnie\u017c nieco uwagi po\u015bwi\u0119ci\u0107 zagadnieniom kancelaryjnym i archiwalnym.<\/p>\n
<\/p>\n
Piotr Oli\u0144ski<\/em>
Instytut Historii i Archiwistyki
Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu<\/p>\n
.<\/p>\n
\n
CZYTELNIA >>><\/strong><\/a><\/p>\n
","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
26.11.2016 | Truizmem jest stwierdzenie, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a archiwalne przechowywane w archiwach r\u00f3\u017cnego rodzaju zawieraj\u0105 wiele cennych informacji dotycz\u0105cych r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnorakich dzie\u0142 sztuki. Najliczniejsz\u0105 sie\u0107 tworz\u0105 archiwa pa\u0144stwowe oraz archiwa ko\u015bcielne, ale wiele dawnych \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych mo\u017cna w bibliotekach, czy w zbiorach prywatnych. W przypadku kwerend prowadzonych w zasobach archiw\u00f3w pa\u0144stwowych oraz archiw\u00f3w ko\u015bcielnych najlepiej rozpoznane… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1457,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[309,307,310,308,95],"class_list":["post-706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","tag-archiwistyka","tag-badania-archiwalne","tag-historia-sztuki","tag-kwerendy-archiwalne","tag-metodologia"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"Czytelnia<\/a>","tags_info":"archiwistyka<\/a>, badania archiwalne<\/a>, historia sztuki<\/a>, kwerendy archiwalne<\/a>, metodologia<\/a>","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"
<\/p>\n
26.11.2016 | \"licencja<\/pre>\n
<\/p>\n
Truizmem jest stwierdzenie, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a archiwalne przechowywane w archiwach r\u00f3\u017cnego rodzaju zawieraj\u0105 wiele cennych informacji dotycz\u0105cych r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnorakich dzie\u0142 sztuki. Najliczniejsz\u0105 sie\u0107 tworz\u0105 archiwa pa\u0144stwowe oraz archiwa ko\u015bcielne, ale wiele dawnych \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych mo\u017cna w bibliotekach, czy w zbiorach prywatnych. W przypadku kwerend prowadzonych w zasobach archiw\u00f3w pa\u0144stwowych oraz archiw\u00f3w ko\u015bcielnych najlepiej rozpoznane s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bredniowieczne i nowo\u017cytne. Zwracano uwag\u0119 na dawne opisy budynk\u00f3w, czy konkretnych element\u00f3w wyposa\u017cenia \u015bwi\u0105ty\u0144, budowli publicznych, czy prywatnych. Ale i w\u015br\u00f3d nich jest jeszcze wiele takich, kt\u00f3re z perspektywy bada\u0144 nad dawn\u0105 sztuk\u0105, nie zosta\u0142y w pe\u0142ni wykorzystane. Dotyczy to zw\u0142aszcza r\u00f3\u017cnego rodzaju \u017ar\u00f3de\u0142 rachunkowych, z kt\u00f3rych wybierane s\u0105 niekiedy pojedyncze informacje, rzadko jednak si\u0119 zdarza, \u017ceby obejmowano je pe\u0142n\u0105 kwerend\u0105. Wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142ami niedocenianymi, stosunkowo ma\u0142o wykorzystywanymi s\u0105 XIX-wieczne \u017ar\u00f3d\u0142a administracyjne i rachunkowe. W czasie rozbior\u00f3w prowadzono wiele prac ewidencyjnych, a tak\u017ce konserwatorskich. W poszczeg\u00f3lnych zaborach zachowa\u0142o si\u0119 sporo dokumentacji tego rodzaju zwi\u0105zanej z finansowaniem r\u00f3\u017cnych prac. Konserwacje zabytk\u00f3w by\u0142y w\u00f3wczas r\u00f3\u017cnej jako\u015bci i cz\u0119sto w naszych czasach poddawane s\u0105 olbrzymiej krytyce. Ale wytworzona w toku ich przygotowywania i prowadzenia dokumentacja pozostaje niezwykle cenna. Wyszukiwanie tych materia\u0142\u00f3w mo\u017ce jednak okaza\u0107 si\u0119 dosy\u0107 trudne i mozolne. Pewn\u0105 przeszkod\u0119 stanowi\u0105 nie tylko pismo (neografia, znajomo\u015b\u0107 cyrylicy) i r\u00f3\u017cne j\u0119zyki. Konieczna jest ponadto podstawowa znajomo\u015b\u0107 struktury administracji w poszczeg\u00f3lnych zaborach i kompetencje urz\u0119d\u00f3w, co u\u0142atwia wskazanie na te z nich, kt\u00f3re mog\u0142y zajmowa\u0107 si\u0119 zagadnieniami dotycz\u0105cymi obiekt\u00f3w interesuj\u0105cych wsp\u00f3\u0142czesnych badaczy. Dawny obieg pism powodowa\u0142 bowiem, \u017ce akta dotycz\u0105ce jednej sprawy trafia\u0142y do r\u00f3\u017cnych kom\u00f3rek administracyjnych i znajomo\u015b\u0107 tych zale\u017cno\u015bci i powi\u0105za\u0144 znacz\u0105co u\u0142atwia i przyspiesza wszelkie kwerendy.<\/p>\n
Wa\u017cne jest te\u017c posiadanie podstawowej wiedzy archiwalnej dotycz\u0105cej sposobu przygotowywania pism w poszczeg\u00f3lnych kancelariach administracji pa\u0144stwowej oraz ich znakowania. W kancelarii pruskiej u\u017cywano wielokrotnie tych samych schemat\u00f3w kancelaryjnych, formularzy i innych wzor\u00f3w pism. Pe\u0142ne zrozumienie zawartych w tych pismach informacji cz\u0119sto jest mo\u017cliwe tylko przy znajomo\u015bci okre\u015blonego formularza dla takiego pisma. Z kolei zwr\u00f3cenie uwagi na nadany pismu znak mo\u017ce pom\u00f3c we wskazaniu odbiorcy, a tym samym doprowadzi\u0107 badacza do innych pism dotycz\u0105cych konkretnej sprawy.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie podstawowym pytaniem jest, czy nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 tak du\u017co energii i czasu na poznawanie tajnik\u00f3w danej kancelarii. Wydaje si\u0119, \u017ce przy d\u0105\u017ceniu do dok\u0142adnej kwerendy, a tak\u017ce dla sprawnego poruszania si\u0119 po dokumentacji i w efekcie znacznie szybszego wyszukiwania r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w warto r\u00f3wnie\u017c nieco uwagi po\u015bwi\u0119ci\u0107 zagadnieniom kancelaryjnym i archiwalnym.<\/p>\n<\/p>\n
Piotr Oli\u0144ski<\/em>
Instytut Historii i Archiwistyki
Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu<\/p>\n
.<\/p>\n
\n
CZYTELNIA >>><\/strong><\/a><\/p>\n
\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=706"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9413,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/706\/revisions\/9413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}