{"id":663,"date":"2016-10-01T17:08:33","date_gmt":"2016-10-01T15:08:33","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=663"},"modified":"2021-12-16T10:39:24","modified_gmt":"2021-12-16T09:39:24","slug":"czytelnia-historyk-sztuki-w-archiwum-kilka-refleksji-michal-f-wozniak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=663","title":{"rendered":"Micha\u0142 F. WO\u0179NIAK | Historyk sztuki w archiwum – kilka refleksji"},"content":{"rendered":"\n
01.10.2016 |  \"licencja<\/pre>\n\n\n
1. Poni\u017csze uwagi stanowi\u0107 maj\u0105 swego rodzaju wprowadzenie w problematyk\u0119 kwerend archiwalnych, przewidzianych w projekcie badawczym jako wa\u017cny element procesu badawczego, maj\u0105cy skutkowa\u0107 poszerzeniem zakresu wykorzystywanych \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych oraz wzbogaceniu zasobu faktograficznego i katalogu mo\u017cliwo\u015bci czy propozycji interpretacyjnych.<\/p>\n
2. Ch\u0119\u0107 (i przydatno\u015b\u0107) ich przed\u0142o\u017cenia wynika z kilku spostrze\u017ce\u0144. Przede wszystkim (i to ju\u017c wyja\u015bnia samo sformu\u0142owanie tytu\u0142u mojego wyst\u0105pienia, pozornie odleg\u0142ego od tematyki projektu badawczego), wszyscy g\u0142\u00f3wni wykonawcy i prawie wszystkie osoby bezpo\u015brednio zaanga\u017cowane s\u0105 historykami sztuki i zabytkoznawcami, nie za\u015b np. historykami, dla kt\u00f3rych archiwum jest naturalnym niejako miejscem pracy naukowej, pierwszym i najwa\u017cniejszym zasobem \u017ar\u00f3de\u0142 poddanych analizie, weryfikacji, interpretacji, itd. Przy tym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych os\u00f3b to pracownicy i absolwenci Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu.<\/p>\n
Ponadto, istniej\u0105ce na Wydziale Sztuk Pi\u0119knych i w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa studium muzeologii i muzealnictwa wyra\u017anie skoncentrowane by\u0142o i jest w dalszym ci\u0105gu na problematyce artystycznej, na niekorzy\u015b\u0107 innych rodzaj\u00f3w i gatunk\u00f3w muze\u00f3w. Ta jednostronno\u015b\u0107 by\u0142a tym bardziej widoczna u pocz\u0105tk\u00f3w akademickiego zainteresowania muzeologi\u0105 w Toruniu; stopniowo \u0142agodzona poprzez poszerzanie pola badawczego, nie zosta\u0142a do ko\u0144ca przezwyci\u0119\u017cona.<\/p>\n
Rezultatem jest podejmowanie problematyki z zakresu muzeologii i muzealnictwa przez osoby, kt\u00f3rych warsztat badawczy oparty jest przede wszystkim na metodologii historii sztuki, jedynie w mniejszym czy wi\u0119kszym stopniu, bardziej lub mniej systematycznie uzupe\u0142niony o rezultaty refleksji metodologicznej czynionej w obr\u0119bie innych nauk humanistycznych (zatem nie tylko historycznych). Ponadto, wielu z nas aktywnie uprawia histori\u0119 sztuki i zabytkoznawstwo, nie tylko obok, czy na marginesie muzeologii i historii muze\u00f3w, ale wr\u0119cz w g\u0142\u00f3wnym nurcie swojej aktywno\u015bci naukowej, zawodowej.<\/p>\n
W przed\u0142o\u017conych tutaj uwagach zawarte s\u0105 spostrze\u017cenia i do\u015bwiadczenia autora, mo\u017ce nie tak znowu jednostkowe, przecie\u017c sporadyczne i niesystematyczne (por\u00f3wnuj\u0105c z moim tzw. ca\u0142okszta\u0142tem dzia\u0142alno\u015bci badawczej – ca\u0142kowit\u0105 aktywno\u015bci\u0105 badawcz\u0105).<\/p>\n
3. Dla historyka sztuki i zabytkoznawcy (tak\u017ce dla archeologa, etnografa etc.) \u017ar\u00f3d\u0142a pisane maj\u0105 warto\u015b\u0107 dodatkow\u0105, uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105, aczkolwiek nierzadko bardzo wa\u017cn\u0105 dla prowadzonych analiz i formu\u0142owanych hipotez. \u0179r\u00f3d\u0142em podstawowym, prymarnym pozostaje (winien pozostawa\u0107, o ile badacz nie zajmuje tylko pozycji teoretycznych, dla kt\u00f3rych zabytek jest tylko bardziej lub mniej przydatn\u0105 egzemplifikacj\u0105 problemu, pretekstem, a nie punktem wyj\u015bcia i centrum problemu) sam zabytek w jego z\u0142o\u017conej strukturze materialno-technologiczno-formalno-semantycznej.<\/p>\n
Narz\u0119dzia badawcze historyka sztuki zosta\u0142y wykszta\u0142cone celem dokonywania odpowiedniej krytyki \u017ar\u00f3d\u0142a materialnego \u2013 dzie\u0142a sztuki, jego warto\u015bciowania i jego interpretacji. Z regu\u0142y nie posiada on (historyk sztuki) natomiast odpowiedniego warsztatu s\u0142u\u017c\u0105cego w\u0142a\u015bciwej krytyce \u017ar\u00f3d\u0142a pisanego, na co sk\u0142ada si\u0119 cho\u0107by procedura okre\u015blenia rodzaju dokumentu, identyfikacji jego autora, nadawcy i adresata, celu jego wykonania, towarzysz\u0105cych okoliczno\u015bci, tak\u017ce falsyfikacji.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, dobrze wykszta\u0142cony humanista nie jest ca\u0142kowicie \u2013 ju\u017c na starcie \u2013 bezradny po przekroczeniu prog\u00f3w archiwum i podczas pierwszych pr\u00f3b czytania dawnych tekst\u00f3w. Pomocna jest nabyta ju\u017c podczas studi\u00f3w umiej\u0119tno\u015b\u0107 krytycznego czytania i analizowania r\u00f3\u017cnych tekst\u00f3w, oddzielania fakt\u00f3w i formu\u0142owanych ocen, okre\u015blania i precyzowania intencji autora\/nadawcy\/wydawcy, umiej\u0119tno\u015b\u0107 niezb\u0119dna podczas ka\u017cdej pracy z tekstami naukowymi, pozostawionymi przez swoich poprzednik\u00f3w.<\/p>\n
4. Historyk sztuki i zabytkoznawca \u2013 poza pewnymi wyj\u0105tkami \u2013 nie zostaje podczas swych studi\u00f3w uniwersyteckich przygotowany do podj\u0119cia samodzielnej kwerendy archiwalnej. (Do takich wyj\u0105tk\u00f3w mo\u017cna zaliczy\u0107 sporadyczne \u0107wiczenia wykorzystuj\u0105ce specyfik\u0119 \u015brodowiska archiwalnego czy te\u017c ukierunkowanie przez prowadz\u0105cego profesora\/wyk\u0142adowc\u0119 podczas realizacji zadania w ramach seminarium ni\u017cszego lub wy\u017cszego.) Skutkuje to cz\u0119sto niech\u0119ci\u0105 do prowadzenia kwerend archiwalnych. Wielu historyk\u00f3w sztuki zdobywa umiej\u0119tno\u015bci poruszania si\u0119 po archiwum i korzystania z jego zasob\u00f3w w postaci przypadkowej i na po\u0142y amatorskiej.<\/p>\n
Rozpoczynaj\u0105c badania w zasobach \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych nale\u017cy zatem w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie przyswoi\u0107 sobie podstawowe terminy archiwalne, j\u0119zyk, jakim pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 archiwi\u015bci oraz przyj\u0119ty przez nich system kwalifikacji.<\/p>\n
U\u0142atwieniem oczywi\u015bcie s\u0105 wszelkiego rodzaju publikowane przewodniki i katalogi, a przede wszystkim inwentarze zasob\u00f3w archiwalnych. R\u00f3\u017cna jest jednak dok\u0142adno\u015b\u0107 i szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 owych inwentarzy, w zale\u017cno\u015bci od czasu ich sporz\u0105dzenia i w zale\u017cno\u015bci od samego archiwum, przechowuj\u0105cego dane zespo\u0142u akt. (Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c, co w ko\u0144cu oczywiste, tak\u017ce b\u0142\u0119dy w tych opracowaniach.)<\/p>\n
Archiwa posiadaj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 organizacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 nie tylko z powodu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci personelu, jego wykszta\u0142cenia i proweniencji (temu mo\u017cna by zaradzi\u0107), ale przede wszystkim z uwagi na wysoce zindywidualizowany charakter zasob\u00f3w poszczeg\u00f3lnych instytucji archiwalnych. Ka\u017cde archiwum jest pod tym wzgl\u0119dem inne, a podobne w tym do muze\u00f3w, r\u00f3\u017cni\u0105c si\u0119 zatem od znacznie \u0142atwiej poddaj\u0105cych si\u0119 standaryzacji bibliotek. Brak\u00f3w w zasobie archiwalnym (dotkliwie uwidocznionym cho\u0107by przez nadawan\u0105 pierwotnie numeracj\u0119, lub przez proste por\u00f3wnanie dat wytworzenia) nie da si\u0119 ju\u017c uzupe\u0142ni\u0107 (jak cho\u0107by przez sprowadzenie innego egzemplarza ksi\u0105\u017cki); jak\u017ce cz\u0119sto brakuje poszyt\u00f3w obejmuj\u0105cych konkretnie nas interesuj\u0105cy przedzia\u0142 czasu, przy czym konstatujemy zachowanie akt pochodz\u0105cych z s\u0105siednich lat\u2026<\/p>\n
R\u00f3\u017cny jest w archiwach, nawet por\u00f3wnywalnych pod wzgl\u0119dem charakteru zasobu \u017ar\u00f3d\u0142owego, uk\u0142ad materia\u0142u, segregacja i klasyfikacja akt. Wynika to z do\u015bwiadcze\u0144 i kwalifikacji archiwisty, czasu dokonywanych przez niego prac porz\u0105dkowych, miejscowej tradycji, wreszcie \u2013 co bardzo istotne \u2013 tradycji pierwotnego zasobu archiwalnego, sk\u0105d \u017ar\u00f3d\u0142a pochodz\u0105 i przyj\u0119tej tam strategii gromadzenia i systematyzacji. Jeszcze silniej uwidacznia si\u0119 ten proces w archiwach publicznych (pa\u0144stwowych), np. przekszta\u0142conych \u2013 metod\u0105 kontynuacji \u2013 z archiw\u00f3w miejskich; pewne zwyczaje segregowania i nazywania, nadane we wczesnej nowo\u017cytno\u015bci, w okresie staropolskim, trwaj\u0105 nieraz do dzisiaj.<\/p>\n
Podobnie jak w muzeach, tak\u017ce w archiwach przechowywane s\u0105 cz\u0119sto jednostki archiwalne, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 tam zupe\u0142nie przypadkowo; charakter zasobu nie t\u0142umaczy obecno\u015bci materia\u0142\u00f3w o proweniencji zdecydowanie odleg\u0142ej. Bez dog\u0142\u0119bnej znajomo\u015bci dziej\u00f3w i zasob\u00f3w tego konkretnego archiwum trudno by\u0142oby domniemywa\u0107 takiej ich obecno\u015bci. Nie pozostaje to bez skutku na szeroko\u015b\u0107 i czasoch\u0142onno\u015b\u0107 planowanych i prowadzonych kwerend.<\/p>\n
Nie do przecenienia przeto jest \u017cyczliwo\u015b\u0107 i uczynno\u015b\u0107 archiwisty, kt\u00f3ry sta\u0107 si\u0119 mo\u017ce niezast\u0105pionym przewodnikiem w prowadzonych poszukiwaniach. Podobnie jak wiele zale\u017ce\u0107 mo\u017ce od postawy kustosza zbior\u00f3w rysunku czy grafiki du\u017cego muzeum\u2026<\/p>\n
5. Podczas pobytu w archiwum \u2013 podobnie jak i w muzeum \u2013 mo\u017cna przypadkowo trafia\u0107 na bardzo ciekawe materia\u0142y, odbiegaj\u0105ce jednak od zasadniczej tematyki badawczej, kt\u00f3rej podj\u0119cie i rozpatrywanie sta\u0142o si\u0119 impulsem do z\u0142o\u017cenia wizyty w archiwum. Pokusy podobne do wizyty w muzeum czy ujawniaj\u0105ce si\u0119 podczas przegl\u0105dania katalog\u00f3w bibliotecznych (zw\u0142aszcza tych tradycyjnych, kartkowych). Tylko dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci archiwist\u00f3w oraz przy pomocy sporz\u0105dzanych przez nich inwentarzy mog\u0142em wyzyskiwa\u0107 r\u00f3\u017cne materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe, pochodz\u0105ce zar\u00f3wno z akt miejskich (jak recesy III Ordynku), akt cechowych (ksi\u0119gi mistrzowskie, czeladnicze, uczniowskie, protoko\u0142y spotka\u0144 kwartalnych, listy urodzenia), akt rz\u0105dowych (korespondencja i dokumenty kasacyjne ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich; pozwolenia na prace wykonawcze, tak\u017ce konserwatorskie, umowy i kosztorysy), akt ko\u015bcielnych (inwentarze ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w, akta wizytacyjne); liczne materia\u0142y ikonograficzne (plany, projekty, rysunki, szkice, inwentaryzacje, fotografie etc.).<\/p>\n
Nie musz\u0119 dodawa\u0107, \u017ce jak ka\u017cda praca \u017ar\u00f3d\u0142owa, badanie \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych \u2013 obok wszystkich umiej\u0119tno\u015bci oraz szcz\u0119\u015bliwych uwarunkowa\u0144 \u2013 wymaga cierpliwo\u015bci i pokory. Obok nieocenionej pomocy w prowadzonych badaniach potrafi by\u0107 te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em szczerej satysfakcji, cho\u0107 trzeba na ni\u0105 rzetelnie zapracowa\u0107.<\/p>\n
Micha\u0142 F. Wo\u017aniak<\/a><\/em><\/p>\n\n\n
\n\n\n\n
\n
CZYTELNIA<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
01.10.2016 | 1. Poni\u017csze uwagi stanowi\u0107 maj\u0105 swego rodzaju wprowadzenie w problematyk\u0119 kwerend archiwalnych, przewidzianych w projekcie badawczym jako wa\u017cny element procesu badawczego, maj\u0105cy skutkowa\u0107 poszerzeniem zakresu wykorzystywanych \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych oraz wzbogaceniu zasobu faktograficznego i katalogu mo\u017cliwo\u015bci czy propozycji interpretacyjnych. 2. Ch\u0119\u0107 (i przydatno\u015b\u0107) ich przed\u0142o\u017cenia wynika z kilku spostrze\u017ce\u0144. Przede wszystkim (i to ju\u017c… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1457,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[94,95,96,8,97],"class_list":["post-663","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","tag-archiwum","tag-metodologia","tag-metodyka","tag-muzeum","tag-zabytkoznawstwo-kwerenda-archiwalna"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"Czytelnia<\/a>","tags_info":"archiwum<\/a>, metodologia<\/a>, metodyka<\/a>, muzeum<\/a>, zabytkoznawstwo. kwerenda archiwalna<\/a>","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"
<\/p>\n
01.10.2016 |  \"licencja<\/pre>\n
<\/p>\n
1. Poni\u017csze uwagi stanowi\u0107 maj\u0105 swego rodzaju wprowadzenie w problematyk\u0119 kwerend archiwalnych, przewidzianych w projekcie badawczym jako wa\u017cny element procesu badawczego, maj\u0105cy skutkowa\u0107 poszerzeniem zakresu wykorzystywanych \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych oraz wzbogaceniu zasobu faktograficznego i katalogu mo\u017cliwo\u015bci czy propozycji interpretacyjnych.<\/p>\n
2. Ch\u0119\u0107 (i przydatno\u015b\u0107) ich przed\u0142o\u017cenia wynika z kilku spostrze\u017ce\u0144. Przede wszystkim (i to ju\u017c wyja\u015bnia samo sformu\u0142owanie tytu\u0142u mojego wyst\u0105pienia, pozornie odleg\u0142ego od tematyki projektu badawczego), wszyscy g\u0142\u00f3wni wykonawcy i prawie wszystkie osoby bezpo\u015brednio zaanga\u017cowane s\u0105 historykami sztuki i zabytkoznawcami, nie za\u015b np. historykami, dla kt\u00f3rych archiwum jest naturalnym niejako miejscem pracy naukowej, pierwszym i najwa\u017cniejszym zasobem \u017ar\u00f3de\u0142 poddanych analizie, weryfikacji, interpretacji, itd. Przy tym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych os\u00f3b to pracownicy i absolwenci Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu.<\/p>\n
Ponadto, istniej\u0105ce na Wydziale Sztuk Pi\u0119knych i w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa studium muzeologii i muzealnictwa wyra\u017anie skoncentrowane by\u0142o i jest w dalszym ci\u0105gu na problematyce artystycznej, na niekorzy\u015b\u0107 innych rodzaj\u00f3w i gatunk\u00f3w muze\u00f3w. Ta jednostronno\u015b\u0107 by\u0142a tym bardziej widoczna u pocz\u0105tk\u00f3w akademickiego zainteresowania muzeologi\u0105 w Toruniu; stopniowo \u0142agodzona poprzez poszerzanie pola badawczego, nie zosta\u0142a do ko\u0144ca przezwyci\u0119\u017cona.<\/p>\n
Rezultatem jest podejmowanie problematyki z zakresu muzeologii i muzealnictwa przez osoby, kt\u00f3rych warsztat badawczy oparty jest przede wszystkim na metodologii historii sztuki, jedynie w mniejszym czy wi\u0119kszym stopniu, bardziej lub mniej systematycznie uzupe\u0142niony o rezultaty refleksji metodologicznej czynionej w obr\u0119bie innych nauk humanistycznych (zatem nie tylko historycznych). Ponadto, wielu z nas aktywnie uprawia histori\u0119 sztuki i zabytkoznawstwo, nie tylko obok, czy na marginesie muzeologii i historii muze\u00f3w, ale wr\u0119cz w g\u0142\u00f3wnym nurcie swojej aktywno\u015bci naukowej, zawodowej.<\/p>\n
W przed\u0142o\u017conych tutaj uwagach zawarte s\u0105 spostrze\u017cenia i do\u015bwiadczenia autora, mo\u017ce nie tak znowu jednostkowe, przecie\u017c sporadyczne i niesystematyczne (por\u00f3wnuj\u0105c z moim tzw. ca\u0142okszta\u0142tem dzia\u0142alno\u015bci badawczej – ca\u0142kowit\u0105 aktywno\u015bci\u0105 badawcz\u0105).<\/p>\n
3. Dla historyka sztuki i zabytkoznawcy (tak\u017ce dla archeologa, etnografa etc.) \u017ar\u00f3d\u0142a pisane maj\u0105 warto\u015b\u0107 dodatkow\u0105, uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105, aczkolwiek nierzadko bardzo wa\u017cn\u0105 dla prowadzonych analiz i formu\u0142owanych hipotez. \u0179r\u00f3d\u0142em podstawowym, prymarnym pozostaje (winien pozostawa\u0107, o ile badacz nie zajmuje tylko pozycji teoretycznych, dla kt\u00f3rych zabytek jest tylko bardziej lub mniej przydatn\u0105 egzemplifikacj\u0105 problemu, pretekstem, a nie punktem wyj\u015bcia i centrum problemu) sam zabytek w jego z\u0142o\u017conej strukturze materialno-technologiczno-formalno-semantycznej.<\/p>\n
Narz\u0119dzia badawcze historyka sztuki zosta\u0142y wykszta\u0142cone celem dokonywania odpowiedniej krytyki \u017ar\u00f3d\u0142a materialnego \u2013 dzie\u0142a sztuki, jego warto\u015bciowania i jego interpretacji. Z regu\u0142y nie posiada on (historyk sztuki) natomiast odpowiedniego warsztatu s\u0142u\u017c\u0105cego w\u0142a\u015bciwej krytyce \u017ar\u00f3d\u0142a pisanego, na co sk\u0142ada si\u0119 cho\u0107by procedura okre\u015blenia rodzaju dokumentu, identyfikacji jego autora, nadawcy i adresata, celu jego wykonania, towarzysz\u0105cych okoliczno\u015bci, tak\u017ce falsyfikacji.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, dobrze wykszta\u0142cony humanista nie jest ca\u0142kowicie \u2013 ju\u017c na starcie \u2013 bezradny po przekroczeniu prog\u00f3w archiwum i podczas pierwszych pr\u00f3b czytania dawnych tekst\u00f3w. Pomocna jest nabyta ju\u017c podczas studi\u00f3w umiej\u0119tno\u015b\u0107 krytycznego czytania i analizowania r\u00f3\u017cnych tekst\u00f3w, oddzielania fakt\u00f3w i formu\u0142owanych ocen, okre\u015blania i precyzowania intencji autora\/nadawcy\/wydawcy, umiej\u0119tno\u015b\u0107 niezb\u0119dna podczas ka\u017cdej pracy z tekstami naukowymi, pozostawionymi przez swoich poprzednik\u00f3w.<\/p>\n
4. Historyk sztuki i zabytkoznawca \u2013 poza pewnymi wyj\u0105tkami \u2013 nie zostaje podczas swych studi\u00f3w uniwersyteckich przygotowany do podj\u0119cia samodzielnej kwerendy archiwalnej. (Do takich wyj\u0105tk\u00f3w mo\u017cna zaliczy\u0107 sporadyczne \u0107wiczenia wykorzystuj\u0105ce specyfik\u0119 \u015brodowiska archiwalnego czy te\u017c ukierunkowanie przez prowadz\u0105cego profesora\/wyk\u0142adowc\u0119 podczas realizacji zadania w ramach seminarium ni\u017cszego lub wy\u017cszego.) Skutkuje to cz\u0119sto niech\u0119ci\u0105 do prowadzenia kwerend archiwalnych. Wielu historyk\u00f3w sztuki zdobywa umiej\u0119tno\u015bci poruszania si\u0119 po archiwum i korzystania z jego zasob\u00f3w w postaci przypadkowej i na po\u0142y amatorskiej.<\/p>\n
Rozpoczynaj\u0105c badania w zasobach \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych nale\u017cy zatem w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie przyswoi\u0107 sobie podstawowe terminy archiwalne, j\u0119zyk, jakim pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 archiwi\u015bci oraz przyj\u0119ty przez nich system kwalifikacji.<\/p>\n
U\u0142atwieniem oczywi\u015bcie s\u0105 wszelkiego rodzaju publikowane przewodniki i katalogi, a przede wszystkim inwentarze zasob\u00f3w archiwalnych. R\u00f3\u017cna jest jednak dok\u0142adno\u015b\u0107 i szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 owych inwentarzy, w zale\u017cno\u015bci od czasu ich sporz\u0105dzenia i w zale\u017cno\u015bci od samego archiwum, przechowuj\u0105cego dane zespo\u0142u akt. (Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c, co w ko\u0144cu oczywiste, tak\u017ce b\u0142\u0119dy w tych opracowaniach.)<\/p>\n
Archiwa posiadaj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 organizacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 nie tylko z powodu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci personelu, jego wykszta\u0142cenia i proweniencji (temu mo\u017cna by zaradzi\u0107), ale przede wszystkim z uwagi na wysoce zindywidualizowany charakter zasob\u00f3w poszczeg\u00f3lnych instytucji archiwalnych. Ka\u017cde archiwum jest pod tym wzgl\u0119dem inne, a podobne w tym do muze\u00f3w, r\u00f3\u017cni\u0105c si\u0119 zatem od znacznie \u0142atwiej poddaj\u0105cych si\u0119 standaryzacji bibliotek. Brak\u00f3w w zasobie archiwalnym (dotkliwie uwidocznionym cho\u0107by przez nadawan\u0105 pierwotnie numeracj\u0119, lub przez proste por\u00f3wnanie dat wytworzenia) nie da si\u0119 ju\u017c uzupe\u0142ni\u0107 (jak cho\u0107by przez sprowadzenie innego egzemplarza ksi\u0105\u017cki); jak\u017ce cz\u0119sto brakuje poszyt\u00f3w obejmuj\u0105cych konkretnie nas interesuj\u0105cy przedzia\u0142 czasu, przy czym konstatujemy zachowanie akt pochodz\u0105cych z s\u0105siednich lat\u2026<\/p>\n
R\u00f3\u017cny jest w archiwach, nawet por\u00f3wnywalnych pod wzgl\u0119dem charakteru zasobu \u017ar\u00f3d\u0142owego, uk\u0142ad materia\u0142u, segregacja i klasyfikacja akt. Wynika to z do\u015bwiadcze\u0144 i kwalifikacji archiwisty, czasu dokonywanych przez niego prac porz\u0105dkowych, miejscowej tradycji, wreszcie \u2013 co bardzo istotne \u2013 tradycji pierwotnego zasobu archiwalnego, sk\u0105d \u017ar\u00f3d\u0142a pochodz\u0105 i przyj\u0119tej tam strategii gromadzenia i systematyzacji. Jeszcze silniej uwidacznia si\u0119 ten proces w archiwach publicznych (pa\u0144stwowych), np. przekszta\u0142conych \u2013 metod\u0105 kontynuacji \u2013 z archiw\u00f3w miejskich; pewne zwyczaje segregowania i nazywania, nadane we wczesnej nowo\u017cytno\u015bci, w okresie staropolskim, trwaj\u0105 nieraz do dzisiaj.<\/p>\n
Podobnie jak w muzeach, tak\u017ce w archiwach przechowywane s\u0105 cz\u0119sto jednostki archiwalne, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 tam zupe\u0142nie przypadkowo; charakter zasobu nie t\u0142umaczy obecno\u015bci materia\u0142\u00f3w o proweniencji zdecydowanie odleg\u0142ej. Bez dog\u0142\u0119bnej znajomo\u015bci dziej\u00f3w i zasob\u00f3w tego konkretnego archiwum trudno by\u0142oby domniemywa\u0107 takiej ich obecno\u015bci. Nie pozostaje to bez skutku na szeroko\u015b\u0107 i czasoch\u0142onno\u015b\u0107 planowanych i prowadzonych kwerend.<\/p>\n
Nie do przecenienia przeto jest \u017cyczliwo\u015b\u0107 i uczynno\u015b\u0107 archiwisty, kt\u00f3ry sta\u0107 si\u0119 mo\u017ce niezast\u0105pionym przewodnikiem w prowadzonych poszukiwaniach. Podobnie jak wiele zale\u017ce\u0107 mo\u017ce od postawy kustosza zbior\u00f3w rysunku czy grafiki du\u017cego muzeum\u2026<\/p>\n
5. Podczas pobytu w archiwum \u2013 podobnie jak i w muzeum \u2013 mo\u017cna przypadkowo trafia\u0107 na bardzo ciekawe materia\u0142y, odbiegaj\u0105ce jednak od zasadniczej tematyki badawczej, kt\u00f3rej podj\u0119cie i rozpatrywanie sta\u0142o si\u0119 impulsem do z\u0142o\u017cenia wizyty w archiwum. Pokusy podobne do wizyty w muzeum czy ujawniaj\u0105ce si\u0119 podczas przegl\u0105dania katalog\u00f3w bibliotecznych (zw\u0142aszcza tych tradycyjnych, kartkowych). Tylko dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci archiwist\u00f3w oraz przy pomocy sporz\u0105dzanych przez nich inwentarzy mog\u0142em wyzyskiwa\u0107 r\u00f3\u017cne materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe, pochodz\u0105ce zar\u00f3wno z akt miejskich (jak recesy III Ordynku), akt cechowych (ksi\u0119gi mistrzowskie, czeladnicze, uczniowskie, protoko\u0142y spotka\u0144 kwartalnych, listy urodzenia), akt rz\u0105dowych (korespondencja i dokumenty kasacyjne ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich; pozwolenia na prace wykonawcze, tak\u017ce konserwatorskie, umowy i kosztorysy), akt ko\u015bcielnych (inwentarze ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w, akta wizytacyjne); liczne materia\u0142y ikonograficzne (plany, projekty, rysunki, szkice, inwentaryzacje, fotografie etc.).<\/p>\n
Nie musz\u0119 dodawa\u0107, \u017ce jak ka\u017cda praca \u017ar\u00f3d\u0142owa, badanie \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych \u2013 obok wszystkich umiej\u0119tno\u015bci oraz szcz\u0119\u015bliwych uwarunkowa\u0144 \u2013 wymaga cierpliwo\u015bci i pokory. Obok nieocenionej pomocy w prowadzonych badaniach potrafi by\u0107 te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em szczerej satysfakcji, cho\u0107 trzeba na ni\u0105 rzetelnie zapracowa\u0107.<\/p>\n
Micha\u0142 F. Wo\u017aniak<\/a><\/em><\/p>\n
<\/p>\n
\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
CZYTELNIA<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/663","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=663"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/663\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9409,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/663\/revisions\/9409"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}