{"id":6596,"date":"2020-12-21T08:32:00","date_gmt":"2020-12-21T07:32:00","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=6596"},"modified":"2021-02-17T12:37:32","modified_gmt":"2021-02-17T11:37:32","slug":"musaeum-gottwaldianum-w-gdansku-po-pol-xvii-w","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=6596","title":{"rendered":"Musaeum Gottwaldianum w Gda\u0144sku, po po\u0142. XVII w."},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Christoph Gottwald<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Tw\u00f3rc\u0105 Musaeum Gottwaldianum by\u0142 Christoph Gottwald urodzony w 1636 roku w Gda\u0144sku. Po uko\u0144czeniu tamtejszego Gimnazjum Akademickiego, nauce rysunku i rytownictwa odby\u0142, jak by\u0142o w\u00f3wczas w zwyczaju, liczne, trwaj\u0105ce kilka lat podr\u00f3\u017ce. W Strasburgu podj\u0105\u0142 studia medyczne, zajmuj\u0105c si\u0119  jednocze\u015bnie rze\u017ab\u0105 w ko\u015bci s\u0142oniowej, gliptyk\u0105 i rytownictwem. Nauk\u0119 medycyny kontynuowa\u0142 w Lejdzie, gdzie zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Sylviusem, s\u0142ynnym anatomem i alchemikiem. W 1664 roku z dyplomem doktora medycyny i filozofii wr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego miasta, by tam otworzy\u0107 praktyk\u0119 lekarsk\u0105 i stworzy\u0107 kolekcj\u0119 rzeczy ciekawych i warto\u015bciowych.<\/p>\n\n\n\n

Naturalien-Cabinet<\/em> Gottwalda nie by\u0142 jedynym w \u00f3wczesnym Gda\u0144sku, zbiory naturali\u00f3w posiadali, botanicy, przyrodnicy i amatorzy, jak np. Jacob T. Klein oraz Jacob i Johann Philip Breyne\u2019owie. Museaum Gottvaldianum by\u0142o typowym przyk\u0142adem nowo\u017cytnego gabinetu osobliwo\u015bci a jednocze\u015bnie jednym z najstarszych muze\u00f3w przyrodniczych na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Obok cel\u00f3w badawczych, fundatorem kierowa\u0142a ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata i jego bogactw naturalnych.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zbiory sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z kilku zasadniczych kolekcji: minera\u0142\u00f3w, konchiologicznej (muszli), zoologicznej, botanicznej, sztuki. W kilku izbach domu w\u0142a\u015bciciela w obszernych szafach, skrzyniach i szufladach znajdowa\u0142y si\u0119 liczne naturalia i artificalia. <\/em>Na p\u00f3\u0142kach umieszczono s\u0142oje z obiektami zanurzonymi w mokrych preparatach, bezpo\u015brednio na \u015bcianach wisia\u0142y liczne kurioza i szkielet ludzki, natomiast pod sufitem, obok innych, wisia\u0142y strusie jaja i z\u0119by narwala (bajkowy r\u00f3g jednoro\u017cca). Obok okaz\u00f3w zwierz\u0119cych i ro\u015blinnych, zielnik\u00f3w, botanicznych ciekawostek, np. r\u00f3\u017cy jerycho\u0144skiej, w kolekcji znajdowa\u0142 si\u0119 imponuj\u0105cy zbi\u00f3r minera\u0142\u00f3w z teren\u00f3w niemal ca\u0142ej Europy, skamieliny, bursztyny ze zwierz\u0119cymi inkluzjami, muszle, bezoary o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach magicznych i leczniczych, jako antidotum na trucizny a w istocie kamienie wydobyte z \u017co\u0142\u0105dk\u00f3w zwierz\u0105t, np. jeden z \u017co\u0142\u0105dka \u015bwini mia\u0142 wielko\u015b\u0107 kurzego jaja. By\u0142y tam te\u017c kamienie nerkowe i \u017c\u00f3\u0142ciowe wydobyte podczas sekcji ludzkich zw\u0142ok. w tym \u201eex corpore Serenissimi Regis Poloniae Joannis III\u201d.<\/em> W gabinecie nie  mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 szkielet\u00f3w i pancerzy zwierz\u0105t, tym bardziej, \u017ce jego w\u0142a\u015bciciel zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce badaniem \u017c\u00f3\u0142wi i bobr\u00f3w. By\u0142a tam te\u017c kolekcja numizmat\u00f3w, medali i gemm, przedmiot\u00f3w rze\u017abionych w ko\u015bci s\u0142oniowej, strusich jajach, szlachetnych kamieniach i drewnie. Ciekawo\u015b\u0107 budzi\u0142y przyk\u0142ady rzemios\u0142a artystycznego, m. in. wenecki puchar z orzecha kokosowego oraz kunsztownie wyryte portrety w pestce wi\u015bni i ziarenku pieprzu, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 pod mikroskopem. Wa\u017cnym elementem kolekcji by\u0142 zbi\u00f3r instrument\u00f3w anatomicznych, utensyli\u00f3w aptecznych i naczy\u0144 laboratoryjnych.<\/p>\n\n\n\n

Po \u015bmierci Christopha w 1700 roku, zbiory odziedziczy\u0142 i pomno\u017cy\u0142 jego syn Johann Christoph (1670-1713) , kt\u00f3ry jak ojciec po odbyciu wielu podr\u00f3\u017cy i studi\u00f3w, zdobyciu dyplomu doktora filozofii i medycyny, wr\u00f3ci\u0142 do Gda\u0144ska i otworzy\u0142 praktyk\u0119 lekarsk\u0105.  Jednak po jego  przedwczesnej \u015bmierci, wdowa wyprzeda\u0142a kolekcj\u0119, kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107, g\u0142\u00f3wnie kolekcja minera\u0142\u00f3w, trafi\u0142a do petersburskiej Kunstkamery cara Miko\u0142aja I. <\/p>\n\n\n\n

Gottwald, senior, by\u0142 doskona\u0142ym rytownikiem, wraz z Samuelem Donnet\u2019em opracowa\u0142 zbi\u00f3r plansz miedziorytniczych, przedstawiaj\u0105cych poszczeg\u00f3lne obiekty kolekcji. Opublikowane w 1714 roku ilustracje anatomiczne i muszli, Musaeo curioso Rerum naturalium<\/em> i Musaeo Anatomico<\/em>, z portretem w\u0142a\u015bciciela i rycin\u0105 wn\u0119trza, pozwalaj\u0105 cz\u0119\u015bciowo odtworzy\u0107 wygl\u0105d i zawarto\u015b\u0107 kolekcji. W tym samym roku ukaza\u0142 si\u0119 katalog aukcyjny, zachowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c r\u0119kopi\u015bmienny katalog rzeczowy, wykonany na potrzeby aukcyjne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ilustracje na stronie: Christophorus Gottvaldt, Musaeum Gottvaldianum<\/em>, z zasob\u00f3w Biblioteki Politechniki Gda\u0144skiej<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wi\u0119cej:<\/p>\n\n\n\n