{"id":6212,"date":"2020-04-15T07:49:02","date_gmt":"2020-04-15T05:49:02","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=6212"},"modified":"2022-01-16T13:57:49","modified_gmt":"2022-01-16T12:57:49","slug":"krakow-1783-1817-zbiory-szkoly-glownej-koronnej-gabinet-historii-naturalnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=6212","title":{"rendered":"Krak\u00f3w, 1783-1817, zbiory Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Koronnej: Gabinet Historii Naturalnej"},"content":{"rendered":"\n<p>W 1780 r. Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj rozpocz\u0105\u0142 reformy Akademii Krakowskiej. W zwi\u0105zku z jego raportem w\u0142adze uczelni zleci\u0142y organizacj\u0119 Gabinetu historii naturalnej. Zadanie to zlecono w 1782 r. pracownikowi akademii, dr Ja\u015bkiewiczowi, p\u00f3\u017aniej Forsterowi. Pieni\u0105dze na ten cel przekaza\u0142 prezes komisji Edukacji Narodowej Ksi\u0105\u017c\u0119 Prymas Micha\u0142 Poniatowski.  Jak pisano &#8222;Egzystencya Gabinetu historyi naturalnej pochodzi z dobroczynnych r\u0105k kilku os\u00f3b, kt\u00f3re cz\u0119\u015bci\u0105 za gotowe pieni\u0105dze, cz\u0119\u015bci\u0105 te\u017c przez podarowani\u0119 w\u0142asnych swoich zbior\u00f3w, uformowa\u0142y kollekcy\u0119 mineralogii i konchili\u00f3w. Do najpierwszych fundament\u00f3w tego\u017c Gabinetu nale\u017cy JO. Xi\u0105\u017c\u0119 Jm\u0107 Prymas, kt\u00f3ry JP. Ja\u015bkiewiczowi za granic\u0105 na\u00f3wczas bawi\u0105cemu , za pewn\u0105 summ\u0119 zaleci\u0142 zakupi\u0107 kollekcy\u0119 rzeczy kopalnych&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Gabinet istnia\u0142 ju\u017c w 1783 r., a dwa lata p\u00f3\u017aniej Kolegium fizyczne uchwali\u0142o potrzeb\u0119 jednego vice-profesora dla Historyi naturalnej, kt\u00f3rego powinno\u015bci\u0105 by\u0107 mia\u0142o : \u201eutrzymywa\u0107 Gabinet i jego dok\u0142adny inwentarz rzeczy kopalnych i zwierz\u0105t, a gdy Gabinet b\u0119dzie raz w tydzie\u0144 otwarty przychodz\u0105cym i potrzebuj\u0105cym obja\u015bnienia, t\u0142umaczy\u0107 zadane pytania\u201c. Rok p\u00f3\u017aniej utworzono fundusz, z kt\u00f3rego powi\u0119kszano zbiory oraz nabyto meble konieczne dla w\u0142a\u015bciwego przechowywania i ekspozycji okaz\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Opiekunami zbior\u00f3w byli wyk\u0142adowcy historii naturalnej, kt\u00f3rzy nabywali oraz porz\u0105dkowali zbiory, kt\u00f3re gromadzono w jednej z sal Kolegium Fizycznego (ob. Kolegium Ko\u0142\u0142\u0105taja, ul. \u015aw. Anny 6). <br><\/p>\n\n\n\n<p>W zwi\u0105zku z reform\u0105 szkolnictwa wprowadzon\u0105 przez w\u0142adze Cesarstwa Austriackiego, uniwersytety w Krakowie i Lwowie zosta\u0142y po\u0142\u0105czone (1803), a nast\u0119pnie uczelnia Lwowska zosta\u0142a zredukowana do rangi Liceum (1809). W zwi\u0105zku z przeniesieniem do Krakowa niekt\u00f3rych wyk\u0142adowc\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 tamtejszych zbior\u00f3w zosta\u0142a na ich \u017cyczenie przetransportowana do Galicji Zachodniej, jako niezb\u0119dne pomoce naukowe. Zbiory gabinetu powi\u0119kszane by\u0142y w dalszym ci\u0105gu poprzez zakupy, do najwa\u017cniejszych nale\u017ca\u0142a kolekcja minera\u0142\u00f3w jednego z wyk\u0142adowc\u00f3w prof. Hacqueta.<\/p>\n\n\n\n<p>Wzrost specjalizacji w nauce, b\u0119d\u0105cy pod\u0142o\u017cem rozpadu katedry historii naturalnej na trzy, oddzielne katedry: botaniki, zoologii i mineralogii (1811). Doprowadzi\u0142o to do podzia\u0142u zbior\u00f3w na Gabinet Zoologiczny oraz Gabinet Mineralogiczny. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1071\" height=\"881\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/18_sie1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6213\"\/><figcaption> <a href=\"https:\/\/denali.geo.uj.edu.pl\/opracowania\/historia\/18_siedziby.htm\">Ulica \u015bw. Anny 6 (obecnie Kolegium Ko\u0142\u0142\u0105taja) <\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Wi\u0119cej na temat gabinetu zob.:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><em>Zak\u0142ady uniwersyteckie w Krakowie : przyczynek do dziej\u00f3w o\u015bwiaty krajowej podany i pami\u0119ci pi\u0119ciuset-letniego istnienia Uniwersytetu Krakowskiego po\u015bwi\u0119cony \/ przez C. K. Towarzystwo Naukowe Krakowskie<\/em> ; [wst\u0119p J\u00f3zef Majer], Krak\u00f3w : nak\u0142. c. k. Towarzystwa Naukowego, 1864 (Krak\u00f3w : Drukarnia &#8222;Czasu&#8221; W. Kirchmayera).&nbsp;<\/li><li>Zygmunt Fedorowicz, Materia\u0142y do historii zoologii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim(1777-1914), Memorabilia Zoologica, t. 9, Ossolineum, 1962<\/li><li> Krzysztof Beiersdorf, Dzieje Muzeum Zoologicznego Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Krak\u00f3w 2000 <\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">[ato]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 1780 r. Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj rozpocz\u0105\u0142 reformy Akademii Krakowskiej. W zwi\u0105zku z jego raportem w\u0142adze uczelni zleci\u0142y organizacj\u0119 Gabinetu historii naturalnej. Zadanie to zlecono w 1782 r. pracownikowi akademii, dr Ja\u015bkiewiczowi, p\u00f3\u017aniej Forsterowi. Pieni\u0105dze na ten cel przekaza\u0142 prezes komisji Edukacji Narodowej Ksi\u0105\u017c\u0119 Prymas Micha\u0142 Poniatowski. Jak pisano &#8222;Egzystencya Gabinetu historyi naturalnej pochodzi z dobroczynnych&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6213,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413,351,102,159],"tags":[],"class_list":["post-6212","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-__muzea-krakow","category-_muzeum-uniwersyteckie","category-blog","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/18_sie1.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/18_sie1.jpg","author_info":{"display_name":"Aldona To\u0142ysz","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=413\" rel=\"category\">__muzea Krak\u00f3w<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=351\" rel=\"category\">_muzeum uniwersyteckie<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102\" rel=\"category\">Blog<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=159\" rel=\"category\">INSTYTUCJE MUZEALNE<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<a data-share=\"facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=6212\" class=\"tb-facebook-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-facebook-f\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=6212\" class=\"tb-twiiter-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"linkedin\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/shareArticle?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=6212\" class=\"tb-linkedin-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-linkedin-in\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"<p><!-- wp:paragraph {\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-paragraph-1642337854262\"} --><\/p>\n<p>W 1780 r. Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj rozpocz\u0105\u0142 reformy Akademii Krakowskiej. W zwi\u0105zku z jego raportem w\u0142adze uczelni zleci\u0142y organizacj\u0119 Gabinetu historii naturalnej. Zadanie to zlecono w 1782 r. pracownikowi akademii, dr Ja\u015bkiewiczowi, p\u00f3\u017aniej Forsterowi. Pieni\u0105dze na ten cel przekaza\u0142 prezes komisji Edukacji Narodowej Ksi\u0105\u017c\u0119 Prymas Micha\u0142 Poniatowski.  Jak pisano &#8222;Egzystencya Gabinetu historyi naturalnej pochodzi z dobroczynnych r\u0105k kilku os\u00f3b, kt\u00f3re cz\u0119\u015bci\u0105 za gotowe pieni\u0105dze, cz\u0119\u015bci\u0105 te\u017c przez podarowani\u0119 w\u0142asnych swoich zbior\u00f3w, uformowa\u0142y kollekcy\u0119 mineralogii i konchili\u00f3w. Do najpierwszych fundament\u00f3w tego\u017c Gabinetu nale\u017cy JO. Xi\u0105\u017c\u0119 Jm\u0107 Prymas, kt\u00f3ry JP. Ja\u015bkiewiczowi za granic\u0105 na\u00f3wczas bawi\u0105cemu , za pewn\u0105 summ\u0119 zaleci\u0142 zakupi\u0107 kollekcy\u0119 rzeczy kopalnych&#8221;.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph {\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-paragraph-1642337854266\"} --><\/p>\n<p>Gabinet istnia\u0142 ju\u017c w 1783 r., a dwa lata p\u00f3\u017aniej Kolegium fizyczne uchwali\u0142o potrzeb\u0119 jednego vice-profesora dla Historyi naturalnej, kt\u00f3rego powinno\u015bci\u0105 by\u0107 mia\u0142o : \u201eutrzymywa\u0107 Gabinet i jego dok\u0142adny inwentarz rzeczy kopalnych i zwierz\u0105t, a gdy Gabinet b\u0119dzie raz w tydzie\u0144 otwarty przychodz\u0105cym i potrzebuj\u0105cym obja\u015bnienia, t\u0142umaczy\u0107 zadane pytania\u201c. Rok p\u00f3\u017aniej utworzono fundusz, z kt\u00f3rego powi\u0119kszano zbiory oraz nabyto meble konieczne dla w\u0142a\u015bciwego przechowywania i ekspozycji okaz\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph {\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-paragraph-1642337854271\"} --><\/p>\n<p>Opiekunami zbior\u00f3w byli wyk\u0142adowcy historii naturalnej, kt\u00f3rzy nabywali oraz porz\u0105dkowali zbiory, kt\u00f3re gromadzono w jednej z sal Kolegium Fizycznego (ob. Kolegium Ko\u0142\u0142\u0105taja, ul. \u015aw. Anny 6). <\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph {\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-paragraph-1642337854280\"} --><\/p>\n<p>W zwi\u0105zku z reform\u0105 szkolnictwa wprowadzon\u0105 przez w\u0142adze Cesarstwa Austriackiego, uniwersytety w Krakowie i Lwowie zosta\u0142y po\u0142\u0105czone (1803), a nast\u0119pnie uczelnia Lwowska zosta\u0142a zredukowana do rangi Liceum (1809). W zwi\u0105zku z przeniesieniem do Krakowa niekt\u00f3rych wyk\u0142adowc\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 tamtejszych zbior\u00f3w zosta\u0142a na ich \u017cyczenie przetransportowana do Galicji Zachodniej, jako niezb\u0119dne pomoce naukowe. Zbiory gabinetu powi\u0119kszane by\u0142y w dalszym ci\u0105gu poprzez zakupy, do najwa\u017cniejszych nale\u017ca\u0142a kolekcja minera\u0142\u00f3w jednego z wyk\u0142adowc\u00f3w prof. Hacqueta.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph {\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-paragraph-1642337854283\"} --><\/p>\n<p>Wzrost specjalizacji w nauce, b\u0119d\u0105cy pod\u0142o\u017cem rozpadu katedry historii naturalnej na trzy, oddzielne katedry: botaniki, zoologii i mineralogii (1811). Doprowadzi\u0142o to do podzia\u0142u zbior\u00f3w na Gabinet Zoologiczny oraz Gabinet Mineralogiczny. <\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:image {\"id\":6213,\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-image-1642337854287\"} --><\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img width=\"1071\" height=\"881\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/18_sie1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6213\" \/><figcaption> <a href=\"https:\/\/denali.geo.uj.edu.pl\/opracowania\/historia\/18_siedziby.htm\">Ulica \u015bw. Anny 6 (obecnie Kolegium Ko\u0142\u0142\u0105taja) <\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><!-- \/wp:image --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph {\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-paragraph-1642337854290\"} --><\/p>\n<p>Wi\u0119cej na temat gabinetu zob.:<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:list {\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-list-1642337854295\"} --><\/p>\n<ul>\n<li><em>Zak\u0142ady uniwersyteckie w Krakowie : przyczynek do dziej\u00f3w o\u015bwiaty krajowej podany i pami\u0119ci pi\u0119ciuset-letniego istnienia Uniwersytetu Krakowskiego po\u015bwi\u0119cony \/ przez C. K. Towarzystwo Naukowe Krakowskie<\/em> ; [wst\u0119p J\u00f3zef Majer], Krak\u00f3w : nak\u0142. c. k. Towarzystwa Naukowego, 1864 (Krak\u00f3w : Drukarnia &#8222;Czasu&#8221; W. Kirchmayera).&nbsp;<\/li>\n<li>Zygmunt Fedorowicz, Materia\u0142y do historii zoologii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim(1777-1914), Memorabilia Zoologica, t. 9, Ossolineum, 1962<\/li>\n<li> Krzysztof Beiersdorf, Dzieje Muzeum Zoologicznego Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Krak\u00f3w 2000 <\/li>\n<\/ul>\n<p><!-- \/wp:list --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph {\"align\":\"right\",\"canvasClassName\":\"cnvs-block-core-paragraph-1642337854299\"} --><\/p>\n<p class=\"has-text-align-right\">[ato]<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6212"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9562,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6212\/revisions\/9562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}