{"id":5837,"date":"2020-03-05T08:31:33","date_gmt":"2020-03-05T07:31:33","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5837"},"modified":"2020-03-09T17:49:17","modified_gmt":"2020-03-09T16:49:17","slug":"pulawy-1801-1831-muzeum-izabelli-z-flemingow-czartoryskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5837","title":{"rendered":"Pu\u0142awy, 1801-1831, Muzeum Izabelli z Fleming\u00f3w Czartoryskiej"},"content":{"rendered":"\n<p>Letnia rezydencja Lubomirskich w Pu\u0142awach zosta\u0142a wzniesiona w latach 1676\u20131679.\nZniszczona w czasie \u201edrugiego potopu szwedzkiego\u201d w 1731 roku przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107\nrodziny Czartoryskich. Od lat osiemdziesi\u0105tych rezydencja sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 Adam\ni Izabela Czartoryskich, zyskuj\u0105c miano \u201ePolskich Aten\u201d &#8211; centrum \u017cycia\nkulturalnego i politycznego. Po raz kolejny rezydencja zniszczona w 1794 roku,\nw odwecie za wsparcie udzielone Powstaniu Ko\u015bciuszkowskiemu. W 1796 roku Izabela\nCzartoryska postanowi\u0142a odbudowa\u0107 rezydencj\u0119 w Pu\u0142awach w nowej szacie\narchitektonicznej autorstwa Piotra Aignera, zaprojektowano w\u00f3wczas tak\u017ce za\u0142o\u017cenia\nparkowe. <\/p>\n\n\n\n<p>Jak pisa\u0142a Czartoryska \u201e\u2026Kiedy Polska istnie\u0107 przesta\u0142a, przysz\u0142a mi\npierwszy raz ta my\u015bl, \u017ceby zbiera\u0107 pami\u0105tki polskie, kt\u00f3re potomno\u015bci powierzam\n[\u2026] te szcz\u0105tki [\u2026], kt\u00f3re nam jeszcze zostaj\u0105\u201d. W 1801 roku otwarto \u201cPanteonu\ns\u0142awy Polak\u00f3w\u201d \u015awi\u0105tyni Sybilli, a 10 lat p\u00f3\u017anej Dom Gotycki. Kolekcja\nCzartoryskiej uzupe\u0142niana dzi\u0119ki darom licznych ofiarodawc\u00f3w, w tym m.in.\nTadeusza Czackiego, mia\u0142a wymiar historyczny i patriotyczny. Znalaz\u0142y si\u0119 w\nniej m.in. dwa miecze krzy\u017cackie z bitwy pod Grunwaldem, szcz\u0105tki s\u0142awnych\nPolak\u00f3w, \u201etrzewiczki kr\u00f3lowej Jadwigi\u201d, trofea spod Wiednia, a tak\u017ce obiekty ze\nskarbca Sieniawskich i Wawelu. Najwa\u017cniejszym obiektem w \u015awi\u0105tyni Sybilli by\u0142a\nSzkatu\u0142a Kr\u00f3lewska, w kt\u00f3rej ksi\u0119\u017cna przechowywa\u0142a najcenniejsze okazy.<\/p>\n\n\n\n<p>O ile \u015awi\u0105tynia Sybilli mia\u0142a wymiar patriotyczny, o tyle Dom Gotycki z lapidarium\nwpisywa\u0142 si\u0119 w uniwersalny dyskurs historii. W jego wn\u0119trzu eksponowane by\u0142y m.in.\nkrzes\u0142o Szekspira, pami\u0105tki po J. J. Rousseau, Wolterze, Newtonie, po w\u0142adcach,\npodr\u00f3\u017cnikach, politykach, tak\u017ce liczne portrety znanych postaci. Cz\u0119\u015b\u0107 z\npami\u0105tek z Francji, Wiednia, W\u0142och pochodzi\u0142a z zagranicznych woja\u017cy ksi\u0119\u017cnej, cz\u0119\u015b\u0107\nzosta\u0142a jej przekazana przez po\u015brednik\u00f3w. By\u0142 to rodzaj tzw. Wunderkamery, w kt\u00f3rej\nobok przedmiot\u00f3w w\u0105tpliwej warto\u015bci eksponowano obiekty cenne. Nale\u017ca\u0142y do nich\nm.in. <em>Dama z gronostajem <\/em>&nbsp;Leonarda da Vinci, <em>Ucieczka do Egiptu<\/em>\nL. Giordana, <em>Krajobraz z mi\u0142osiernym samarytaninem<\/em> Rembrandta i <em>Portret\nm\u0142odzie\u0144ca<\/em> Rafaela.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1831 roku, po upadku powstania listopadowego Czartoryscy\nopu\u015bcili Pu\u0142awy, zabezpieczaj\u0105c zgromadzone zbiory przed zniszczeniem i kradzie\u017c\u0105\n\u2013 niekt\u00f3re obiekty zakopano, cz\u0119\u015b\u0107 przewieziono do s\u0105siednich miejscowo\u015bci i ukryto.\nNajcenniejsze okazy przewiezione zosta\u0142y do Sieniawy i Krasiczyna. Kolekcja ta\nod lat czterdziestych XIX w. przewo\u017cona by\u0142a do Pary\u017ca, do rezydencji Adama Jerzego Czartoryskiego w H\u00f4tel Lambert, a nast\u0119pnie do\nKrakowa, gdzie sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Muzeum Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Krakowie, kt\u00f3re\nzosta\u0142o otwarte dla zwiedzaj\u0105cych w 1876 roku.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"723\" height=\"493\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/polona.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5838\"\/><figcaption>Dietrich, Friedrich Christoph (1779-1847), Pu\u0142awy,  akwat., akwaf. ok. 1835, ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej <a href=\"https:\/\/polona.pl\/item\/pulawy,OTUxMTAzMA\/0\/#info:metadata\">POLONA<\/a><br><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Wybrana bibliografia: <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>W. Jankowski, <em>Pu\u0142awy<\/em>, Lw\u00f3w 1909<\/li><li>J. Powidzki, <em>Zbiory Domu Gotyckiego w Pu\u0142awach<\/em>, \u201cMuzealnictwo\u201d 1956, nr 5, s. 5-12.<\/li><li><em>Muzeum Czartoryskich. Historia i zbiory<\/em>, Krak\u00f3w 1998, cz. I Pu\u0142awy &#8211; Zdzis\u0142aw \u017bygulski jun.<\/li><li>Z. \u017bygulski jun., <em>Dzieje zbior\u00f3w pu\u0142awskich (\u015awi\u0105tynia Sybilli i Dom Gotycki)<\/em>, \u201cRozprawy i Sprawozdania Muzeum narodowego w Krakowie\u201d, t. VII, Krak\u00f3w 1962, s. 5-265.<\/li><li>Z. \u017bygulski, <em>Zarys historii Zbior\u00f3w Czartoryskich<\/em>, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pod red. M. Rostworowskiego, Warszawa 1979.<\/li><li>A.Aleksandrowicz, <em>Izabela Czartoryska, Polsko\u015b\u0107 i europejsko\u015b\u0107<\/em>, Lublin 1998.<\/li><li>Z. Go\u0142\u0119biowska, <em>Mecenat kulturalny Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich (sztuki plastyczne, teatr, muzyka, literatura)<\/em>, [w:] <em>Ziemia\u0144stwo na Lubelszczy\u017anie<\/em>. Materia\u0142y II sesji naukowej zorganizowanej w Muzeum Zamoyskich w Koz\u0142\u00f3wce, 22-24 maja 2002, oprac. R. Maliszewska, Koz\u0142\u00f3wka 2003, s. 31-70.\u00a0<\/li><li>H. Jurkowska, <em>Oto, co czyni pismo. Ksi\u0119gi \u015awi\u0105tyni Pami\u0119ci w Pu\u0142awach\u00a0 i ich sprawcza moc<\/em>, Teksty Drugie 2015, 4, s. 70-94, Centrum Humanistyki Cyfrowej, pdf.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p style=\"text-align:right\">[mw]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Letnia rezydencja Lubomirskich w Pu\u0142awach zosta\u0142a wzniesiona w latach 1676\u20131679. Zniszczona w czasie \u201edrugiego potopu szwedzkiego\u201d w 1731 roku przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107 rodziny Czartoryskich. Od lat osiemdziesi\u0105tych rezydencja sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 Adam i Izabela Czartoryskich, zyskuj\u0105c miano \u201ePolskich Aten\u201d &#8211; centrum \u017cycia kulturalnego i politycznego. Po raz kolejny rezydencja zniszczona w 1794 roku, w odwecie&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":5838,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,157],"tags":[],"class_list":["post-5837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-kolekcje-prywatne"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/polona.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/polona.jpg","author_info":{"display_name":"Ma\u0142gorzata Wawrzak","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=7"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102\" rel=\"category\">Blog<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=157\" rel=\"category\">KOLEKCJE PRYWATNE<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<a data-share=\"facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5837\" class=\"tb-facebook-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-facebook-f\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5837\" class=\"tb-twiiter-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"linkedin\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/shareArticle?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5837\" class=\"tb-linkedin-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-linkedin-in\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Letnia rezydencja Lubomirskich w Pu\u0142awach zosta\u0142a wzniesiona w latach 1676\u20131679.<br \/>\nZniszczona w czasie \u201edrugiego potopu szwedzkiego\u201d w 1731 roku przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107<br \/>\nrodziny Czartoryskich. Od lat osiemdziesi\u0105tych rezydencja sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 Adam<br \/>\ni Izabela Czartoryskich, zyskuj\u0105c miano \u201ePolskich Aten\u201d &#8211; centrum \u017cycia<br \/>\nkulturalnego i politycznego. Po raz kolejny rezydencja zniszczona w 1794 roku,<br \/>\nw odwecie za wsparcie udzielone Powstaniu Ko\u015bciuszkowskiemu. W 1796 roku Izabela<br \/>\nCzartoryska postanowi\u0142a odbudowa\u0107 rezydencj\u0119 w Pu\u0142awach w nowej szacie<br \/>\narchitektonicznej autorstwa Piotra Aignera, zaprojektowano w\u00f3wczas tak\u017ce za\u0142o\u017cenia<br \/>\nparkowe. <\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Jak pisa\u0142a Czartoryska \u201e\u2026Kiedy Polska istnie\u0107 przesta\u0142a, przysz\u0142a mi<br \/>\npierwszy raz ta my\u015bl, \u017ceby zbiera\u0107 pami\u0105tki polskie, kt\u00f3re potomno\u015bci powierzam<br \/>\n[\u2026] te szcz\u0105tki [\u2026], kt\u00f3re nam jeszcze zostaj\u0105\u201d. W 1801 roku otwarto \u201cPanteonu<br \/>\ns\u0142awy Polak\u00f3w\u201d \u015awi\u0105tyni Sybilli, a 10 lat p\u00f3\u017anej Dom Gotycki. Kolekcja<br \/>\nCzartoryskiej uzupe\u0142niana dzi\u0119ki darom licznych ofiarodawc\u00f3w, w tym m.in.<br \/>\nTadeusza Czackiego, mia\u0142a wymiar historyczny i patriotyczny. Znalaz\u0142y si\u0119 w<br \/>\nniej m.in. dwa miecze krzy\u017cackie z bitwy pod Grunwaldem, szcz\u0105tki s\u0142awnych<br \/>\nPolak\u00f3w, \u201etrzewiczki kr\u00f3lowej Jadwigi\u201d, trofea spod Wiednia, a tak\u017ce obiekty ze<br \/>\nskarbca Sieniawskich i Wawelu. Najwa\u017cniejszym obiektem w \u015awi\u0105tyni Sybilli by\u0142a<br \/>\nSzkatu\u0142a Kr\u00f3lewska, w kt\u00f3rej ksi\u0119\u017cna przechowywa\u0142a najcenniejsze okazy.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>O ile \u015awi\u0105tynia Sybilli mia\u0142a wymiar patriotyczny, o tyle Dom Gotycki z lapidarium<br \/>\nwpisywa\u0142 si\u0119 w uniwersalny dyskurs historii. W jego wn\u0119trzu eksponowane by\u0142y m.in.<br \/>\nkrzes\u0142o Szekspira, pami\u0105tki po J. J. Rousseau, Wolterze, Newtonie, po w\u0142adcach,<br \/>\npodr\u00f3\u017cnikach, politykach, tak\u017ce liczne portrety znanych postaci. Cz\u0119\u015b\u0107 z<br \/>\npami\u0105tek z Francji, Wiednia, W\u0142och pochodzi\u0142a z zagranicznych woja\u017cy ksi\u0119\u017cnej, cz\u0119\u015b\u0107<br \/>\nzosta\u0142a jej przekazana przez po\u015brednik\u00f3w. By\u0142 to rodzaj tzw. Wunderkamery, w kt\u00f3rej<br \/>\nobok przedmiot\u00f3w w\u0105tpliwej warto\u015bci eksponowano obiekty cenne. Nale\u017ca\u0142y do nich<br \/>\nm.in. <em>Dama z gronostajem <\/em>&nbsp;Leonarda da Vinci, <em>Ucieczka do Egiptu<\/em><br \/>\nL. Giordana, <em>Krajobraz z mi\u0142osiernym samarytaninem<\/em> Rembrandta i <em>Portret<br \/>\nm\u0142odzie\u0144ca<\/em> Rafaela.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>W 1831 roku, po upadku powstania listopadowego Czartoryscy<br \/>\nopu\u015bcili Pu\u0142awy, zabezpieczaj\u0105c zgromadzone zbiory przed zniszczeniem i kradzie\u017c\u0105<br \/>\n\u2013 niekt\u00f3re obiekty zakopano, cz\u0119\u015b\u0107 przewieziono do s\u0105siednich miejscowo\u015bci i ukryto.<br \/>\nNajcenniejsze okazy przewiezione zosta\u0142y do Sieniawy i Krasiczyna. Kolekcja ta<br \/>\nod lat czterdziestych XIX w. przewo\u017cona by\u0142a do Pary\u017ca, do rezydencji Adama Jerzego Czartoryskiego w H\u00f4tel Lambert, a nast\u0119pnie do<br \/>\nKrakowa, gdzie sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Muzeum Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Krakowie, kt\u00f3re<br \/>\nzosta\u0142o otwarte dla zwiedzaj\u0105cych w 1876 roku.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:image {\"id\":5838} --><\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img width=\"723\" height=\"493\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/polona.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5838\" \/><figcaption>Dietrich, Friedrich Christoph (1779-1847), Pu\u0142awy,  akwat., akwaf. ok. 1835, ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej <a href=\"https:\/\/polona.pl\/item\/pulawy,OTUxMTAzMA\/0\/#info:metadata\">POLONA<\/a><br \/><\/figcaption><\/figure>\n<p><!-- \/wp:image --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Wybrana bibliografia: <\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:list --><\/p>\n<ul>\n<li>W. Jankowski, <em>Pu\u0142awy<\/em>, Lw\u00f3w 1909<\/li>\n<li>J. Powidzki, <em>Zbiory Domu Gotyckiego w Pu\u0142awach<\/em>, \u201cMuzealnictwo\u201d 1956, nr 5, s. 5-12.<\/li>\n<li><em>Muzeum Czartoryskich. Historia i zbiory<\/em>, Krak\u00f3w 1998, cz. I Pu\u0142awy &#8211; Zdzis\u0142aw \u017bygulski jun.<\/li>\n<li>Z. \u017bygulski jun., <em>Dzieje zbior\u00f3w pu\u0142awskich (\u015awi\u0105tynia Sybilli i Dom Gotycki)<\/em>, \u201cRozprawy i Sprawozdania Muzeum narodowego w Krakowie\u201d, t. VII, Krak\u00f3w 1962, s. 5-265.<\/li>\n<li>Z. \u017bygulski, <em>Zarys historii Zbior\u00f3w Czartoryskich<\/em>, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pod red. M. Rostworowskiego, Warszawa 1979.<\/li>\n<li>A.Aleksandrowicz, <em>Izabela Czartoryska, Polsko\u015b\u0107 i europejsko\u015b\u0107<\/em>, Lublin 1998.<\/li>\n<li>Z. Go\u0142\u0119biowska, <em>Mecenat kulturalny Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich (sztuki plastyczne, teatr, muzyka, literatura)<\/em>, [w:] <em>Ziemia\u0144stwo na Lubelszczy\u017anie<\/em>. Materia\u0142y II sesji naukowej zorganizowanej w Muzeum Zamoyskich w Koz\u0142\u00f3wce, 22-24 maja 2002, oprac. R. Maliszewska, Koz\u0142\u00f3wka 2003, s. 31-70.\u00a0<\/li>\n<li>H. Jurkowska, <em>Oto, co czyni pismo. Ksi\u0119gi \u015awi\u0105tyni Pami\u0119ci w Pu\u0142awach\u00a0 i ich sprawcza moc<\/em>, Teksty Drugie 2015, 4, s. 70-94, Centrum Humanistyki Cyfrowej, pdf.<\/li>\n<\/ul>\n<p><!-- \/wp:list --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph {\"align\":\"right\"} --><\/p>\n<p style=\"text-align:right\">[mw]<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5837","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5837"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5837\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5839,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5837\/revisions\/5839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}