{"id":5837,"date":"2020-03-05T08:31:33","date_gmt":"2020-03-05T07:31:33","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5837"},"modified":"2020-03-09T17:49:17","modified_gmt":"2020-03-09T16:49:17","slug":"pulawy-1801-1831-muzeum-izabelli-z-flemingow-czartoryskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5837","title":{"rendered":"Pu\u0142awy, 1801-1831, Muzeum Izabelli z Fleming\u00f3w Czartoryskiej"},"content":{"rendered":"\n

Letnia rezydencja Lubomirskich w Pu\u0142awach zosta\u0142a wzniesiona w latach 1676\u20131679.\nZniszczona w czasie \u201edrugiego potopu szwedzkiego\u201d w 1731 roku przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107\nrodziny Czartoryskich. Od lat osiemdziesi\u0105tych rezydencja sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 Adam\ni Izabela Czartoryskich, zyskuj\u0105c miano \u201ePolskich Aten\u201d – centrum \u017cycia\nkulturalnego i politycznego. Po raz kolejny rezydencja zniszczona w 1794 roku,\nw odwecie za wsparcie udzielone Powstaniu Ko\u015bciuszkowskiemu. W 1796 roku Izabela\nCzartoryska postanowi\u0142a odbudowa\u0107 rezydencj\u0119 w Pu\u0142awach w nowej szacie\narchitektonicznej autorstwa Piotra Aignera, zaprojektowano w\u00f3wczas tak\u017ce za\u0142o\u017cenia\nparkowe. <\/p>\n\n\n\n

Jak pisa\u0142a Czartoryska \u201e\u2026Kiedy Polska istnie\u0107 przesta\u0142a, przysz\u0142a mi\npierwszy raz ta my\u015bl, \u017ceby zbiera\u0107 pami\u0105tki polskie, kt\u00f3re potomno\u015bci powierzam\n[\u2026] te szcz\u0105tki [\u2026], kt\u00f3re nam jeszcze zostaj\u0105\u201d. W 1801 roku otwarto \u201cPanteonu\ns\u0142awy Polak\u00f3w\u201d \u015awi\u0105tyni Sybilli, a 10 lat p\u00f3\u017anej Dom Gotycki. Kolekcja\nCzartoryskiej uzupe\u0142niana dzi\u0119ki darom licznych ofiarodawc\u00f3w, w tym m.in.\nTadeusza Czackiego, mia\u0142a wymiar historyczny i patriotyczny. Znalaz\u0142y si\u0119 w\nniej m.in. dwa miecze krzy\u017cackie z bitwy pod Grunwaldem, szcz\u0105tki s\u0142awnych\nPolak\u00f3w, \u201etrzewiczki kr\u00f3lowej Jadwigi\u201d, trofea spod Wiednia, a tak\u017ce obiekty ze\nskarbca Sieniawskich i Wawelu. Najwa\u017cniejszym obiektem w \u015awi\u0105tyni Sybilli by\u0142a\nSzkatu\u0142a Kr\u00f3lewska, w kt\u00f3rej ksi\u0119\u017cna przechowywa\u0142a najcenniejsze okazy.<\/p>\n\n\n\n

O ile \u015awi\u0105tynia Sybilli mia\u0142a wymiar patriotyczny, o tyle Dom Gotycki z lapidarium\nwpisywa\u0142 si\u0119 w uniwersalny dyskurs historii. W jego wn\u0119trzu eksponowane by\u0142y m.in.\nkrzes\u0142o Szekspira, pami\u0105tki po J. J. Rousseau, Wolterze, Newtonie, po w\u0142adcach,\npodr\u00f3\u017cnikach, politykach, tak\u017ce liczne portrety znanych postaci. Cz\u0119\u015b\u0107 z\npami\u0105tek z Francji, Wiednia, W\u0142och pochodzi\u0142a z zagranicznych woja\u017cy ksi\u0119\u017cnej, cz\u0119\u015b\u0107\nzosta\u0142a jej przekazana przez po\u015brednik\u00f3w. By\u0142 to rodzaj tzw. Wunderkamery, w kt\u00f3rej\nobok przedmiot\u00f3w w\u0105tpliwej warto\u015bci eksponowano obiekty cenne. Nale\u017ca\u0142y do nich\nm.in. Dama z gronostajem <\/em> Leonarda da Vinci, Ucieczka do Egiptu<\/em>\nL. Giordana, Krajobraz z mi\u0142osiernym samarytaninem<\/em> Rembrandta i Portret\nm\u0142odzie\u0144ca<\/em> Rafaela.<\/p>\n\n\n\n

W 1831 roku, po upadku powstania listopadowego Czartoryscy\nopu\u015bcili Pu\u0142awy, zabezpieczaj\u0105c zgromadzone zbiory przed zniszczeniem i kradzie\u017c\u0105\n\u2013 niekt\u00f3re obiekty zakopano, cz\u0119\u015b\u0107 przewieziono do s\u0105siednich miejscowo\u015bci i ukryto.\nNajcenniejsze okazy przewiezione zosta\u0142y do Sieniawy i Krasiczyna. Kolekcja ta\nod lat czterdziestych XIX w. przewo\u017cona by\u0142a do Pary\u017ca, do rezydencji Adama Jerzego Czartoryskiego w H\u00f4tel Lambert, a nast\u0119pnie do\nKrakowa, gdzie sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Muzeum Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Krakowie, kt\u00f3re\nzosta\u0142o otwarte dla zwiedzaj\u0105cych w 1876 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dietrich, Friedrich Christoph (1779-1847), Pu\u0142awy, akwat., akwaf. ok. 1835, ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej POLONA<\/a>
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wybrana bibliografia: <\/p>\n\n\n\n

  • W. Jankowski, Pu\u0142awy<\/em>, Lw\u00f3w 1909<\/li>
  • J. Powidzki, Zbiory Domu Gotyckiego w Pu\u0142awach<\/em>, \u201cMuzealnictwo\u201d 1956, nr 5, s. 5-12.<\/li>
  • Muzeum Czartoryskich. Historia i zbiory<\/em>, Krak\u00f3w 1998, cz. I Pu\u0142awy – Zdzis\u0142aw \u017bygulski jun.<\/li>
  • Z. \u017bygulski jun., Dzieje zbior\u00f3w pu\u0142awskich (\u015awi\u0105tynia Sybilli i Dom Gotycki)<\/em>, \u201cRozprawy i Sprawozdania Muzeum narodowego w Krakowie\u201d, t. VII, Krak\u00f3w 1962, s. 5-265.<\/li>
  • Z. \u017bygulski, Zarys historii Zbior\u00f3w Czartoryskich<\/em>, Muzeum Narodowe w Krakowie, Zbiory Czartoryskich, pod red. M. Rostworowskiego, Warszawa 1979.<\/li>
  • A.Aleksandrowicz, Izabela Czartoryska, Polsko\u015b\u0107 i europejsko\u015b\u0107<\/em>, Lublin 1998.<\/li>
  • Z. Go\u0142\u0119biowska, Mecenat kulturalny Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich (sztuki plastyczne, teatr, muzyka, literatura)<\/em>, [w:] Ziemia\u0144stwo na Lubelszczy\u017anie<\/em>. Materia\u0142y II sesji naukowej zorganizowanej w Muzeum Zamoyskich w Koz\u0142\u00f3wce, 22-24 maja 2002, oprac. R. Maliszewska, Koz\u0142\u00f3wka 2003, s. 31-70.\u00a0<\/li>
  • H. Jurkowska, Oto, co czyni pismo. Ksi\u0119gi \u015awi\u0105tyni Pami\u0119ci w Pu\u0142awach\u00a0 i ich sprawcza moc<\/em>, Teksty Drugie 2015, 4, s. 70-94, Centrum Humanistyki Cyfrowej, pdf.<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    [mw]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Letnia rezydencja Lubomirskich w Pu\u0142awach zosta\u0142a wzniesiona w latach 1676\u20131679. Zniszczona w czasie \u201edrugiego potopu szwedzkiego\u201d w 1731 roku przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107 rodziny Czartoryskich. Od lat osiemdziesi\u0105tych rezydencja sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 Adam i Izabela Czartoryskich, zyskuj\u0105c miano \u201ePolskich Aten\u201d – centrum \u017cycia kulturalnego i politycznego. Po raz kolejny rezydencja zniszczona w 1794 roku, w odwecie… <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":5838,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,157],"tags":[],"class_list":["post-5837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-kolekcje-prywatne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t