{"id":577,"date":"2017-01-09T00:08:43","date_gmt":"2017-01-08T23:08:43","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=577"},"modified":"2021-05-27T09:52:36","modified_gmt":"2021-05-27T07:52:36","slug":"czytelnia-humanistyka-cyfrowa-geneza-definicje-praktyki-radoslaw-bomba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=577","title":{"rendered":"Rados\u0142aw BOMBA | Humanistyka cyfrowa: geneza, definicje, praktyki"},"content":{"rendered":"\n
09.01.2017 | \"\"<\/pre>\n\n\n
\u00a0<\/p>\n
Swoje rozwa\u017cania na temat humanistyki cyfrowej chcia\u0142bym rozpocz\u0105\u0107 od przedstawienia og\u00f3lnej genezy tego fenomenu. Obecnie praktycznie, ka\u017cda subdyscyplina nauk humanistycznych pos\u0142uguje si\u0119 kategori\u0105 humanistyki cyfrowej, co nie u\u0142atwia zrozumienia i zdefiniowania tego zjawiska. Dlatego te\u017c, aby zrozumie\u0107 ten do\u015b\u0107 nieostry termin warto przynajmniej w skr\u00f3cie przybli\u017cy\u0107 trendy i zjawiska spo\u0142eczno-kulturowe oraz przeobra\u017cenia technologiczne, kt\u00f3re ukonstytuowa\u0142y humanistyk\u0119 cyfrow\u0105.<\/span><\/p>\n
Pomimo, \u017ce sam termin humanistyka cyfrowa kojarzy si\u0119 bezpo\u015brednio ze wsp\u00f3\u0142czesnymi przeobra\u017ceniami cywilizacyjnymi, z naciskiem na prze\u0142om XX i XXI wieku to niekt\u00f3rzy badacze w logice \u201czwrotu cyfrowego\u201d w humanistyce dostrzegaj\u0105 tendencje podobne do wydarze\u0144 wcze\u015bniejszych epok. Medioznawca Piotr Celi\u0144ski w tek\u015bcie pt. Renesansowe korzenie zwrotu cyfrowego<\/em>\u00a0stwierdza: \u201cS\u0105dz\u0119, \u017ce zestawienie ze sob\u0105 (r)ewolucji renesansowych z tymi, kt\u00f3re denotowane s\u0105 dzi\u015b w poj\u0119ciu rewolucji cyfrowej i wielu kategorii bliskoznacznych (takich, jak np.: spo\u0142ecze\u0144stwo informacyjne i sieci, interdyscyplinarno\u015b\u0107, mediatyzacja), ods\u0142ania r\u00f3\u017cne trajektorie tej samej cywilizacyjnej logiki, jak i dziejow\u0105 klamr\u0105 domyka pewien etap procesu kszta\u0142towania si\u0119 to\u017csamo\u015bci wiedzy, nauki, techniki i sztuki, a szczeg\u00f3lnie \u2013 kulturowego negocjowania ich wzajemnych relacji…\u201d [Celi\u0144ski 2010]<\/a>.\u00a0Badacz zauwa\u017ca, \u017ce podobnie jak w renesansie tak i dzisiaj w kulturze cyfrowej na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 takie aspekty jak: matematyczno\u015b\u0107, holistyczny charakter wiedzy, \u00a0\u015bwiadome wykorzystywanie medi\u00f3w czy \u0142\u0105czenie teorii z praktyk\u0105.<\/span><\/p>\n
Pierwsze praktyczne, cyfrowe adaptacje tych tendencji pojawiaj\u0105 si\u0119 na gruncie nauk humanistycznych jeszcze w latach czterdziestych XX wieku, zaraz po II wojnie \u015bwiatowej. Mo\u017cna tym samym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pomys\u0142, aby wykorzysta\u0107 mo\u017cliwo\u015bci cyfrowych technologii na gruncie bada\u0144 kulturowych praktycznie pokrywa si\u0119 z dat\u0105 powstania pierwszych komputer\u00f3w. Dok\u0142adnie w 1949 roku zakonnik Roberto A. Bousa postanawia wykorzysta\u0107 pierwszy komputer do opracowania lingwistycznego dzie\u0142 \u015bw. Tomasza. Jak sam wspomina po latach: \u201cIndex Thomisticus przechodzi\u0142 przez trzy fazy. Pierwsza trwa\u0142a mniej ni\u017c 10 lat. Zacz\u0105\u0142em w 1949 roku jedynie z maszyn\u0105 obliczeniow\u0105 na karty perforowane. Moim celem by\u0142o \u00a0posiadanie archiwum sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z 13 mln takich kart, jedna dla ka\u017cdego s\u0142owa, z 12 liniami kontekstu wyt\u0142oczonymi na odwrocie ka\u017cdej karty. Archiwum mia\u0142oby 90 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, 1,20 metra wysoko\u015bci, 1 metr g\u0142\u0119boko\u015bci i wa\u017cy\u0142oby 500 ton. W swojej \u0142asce B\u00f3g oko\u0142o 1955 roku pozwoli\u0142 cz\u0142owiekowi wynale\u017a\u0107 ta\u015bm\u0119 magnetyczn\u0105 (…) Oko\u0142o 1980 roku pracowa\u0142em na 1800 kasetach, ka\u017cda o d\u0142ugo\u015bci 2400 st\u00f3p, a ich po\u0142\u0105czona d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi\u0142a 1500 km (…). U\u017cywa\u0142em wszystkich generacji komputer\u00f3w dinozaur\u00f3w firmy IBM (…). Trzecia faza rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1987 roku wraz z przygotowaniem do przeniesienia danych na CD-ROM. \u00a0Pierwsza edycja wysz\u0142a w 1992 roku.\u201d [Busa 2004]<\/a>. Zdygitalizowany i przeszukiwalny zbi\u00f3r tekst\u00f3w \u015bw. Tomasza sta\u0142 si\u0119 pierwszym, realizowanym przez kilka dekad projektem humanistyki cyfrowej.<\/span><\/p>\n
Nale\u017cy jednak odnotowa\u0107, \u017ce poza prac\u0105 Roberta Bousy we wczesnym okresie rozwoju komputer\u00f3w znajdziemy jeszcze kilka innych przyk\u0142ad\u00f3w projekt\u00f3w i koncepcji, kt\u00f3re z dzisiejszej perspektywy mogliby\u015bmy okre\u015bli\u0107 jako idee humanistyki cyfrowej. Bez w\u0105tpienia, do tej grupy zaliczy\u0107 nale\u017cy koncepcj\u0119 komputera do sortowania danych o nazwie memex<\/em> <\/strong>opracowan\u0105 przez Vannevara Busha. Koncepcja zosta\u0142a opisana w tek\u015bcie Busha pt. As we may think<\/em>\u00a0[Bush 1945]<\/a>, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 1945 roku. Memex<\/em> mia\u0142 pozwoli\u0107 na wizualny podgl\u0105d informacji oraz ich \u0142atwe \u0142\u0105czenie, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142oby tylko i wy\u0142\u0105cznie od preferencji u\u017cytkownika. Bush dowodzi\u0142 bowiem, \u017ce my\u015blenie kreatywne nie ma charakteru linearnego, ale skojarzeniowe, dlatego te\u017c urz\u0105dzenie, kt\u00f3re w \u0142atwy spos\u00f3b pozwala\u0142oby \u0142\u0105czy\u0107 r\u00f3\u017cne cz\u0119sto nieprzystaj\u0105ce informacje umo\u017cliwi\u0142oby wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 my\u015blenia i kreatywno\u015b\u0107. Nie bez znaczenia by\u0142a r\u00f3wnie\u017c koncepcja wykorzystania wizualno\u015bci i innych zasob\u00f3w oddzia\u0142uj\u0105cych na zmys\u0142y u\u017cytkownika. Tylko w ten spos\u00f3b wed\u0142ug Busha mo\u017cna bowiem pobudzi\u0107 wyobra\u017ani\u0119 emocjonaln\u0105 i po\u0142\u0105czy\u0107 j\u0105 z racjonalnym my\u015bleniem [Celi\u0144ski 2010: 96-98]<\/a>. Koncepcja memexu<\/em> nigdy nie doczeka\u0142a si\u0119 realizacji, ale idee Vannevara Busha leg\u0142y u podstaw struktury Internetu i dzisiaj stanowi\u0105 powszednie do\u015bwiadczenie miliard\u00f3w u\u017cytkownik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Co jednak najwa\u017cniejsze, w kontek\u015bcie omawianego tematu, by\u0142 to jeden z pierwszych pomys\u0142\u00f3w wykorzystania technologii do usprawnienia procesu my\u015blowego, kt\u00f3ry dodatkowo postulowa\u0142 multimedialno\u015b\u0107 i eksplorowa\u0142 zmys\u0142owy charakter informacji.<\/span><\/p>\n
Opr\u00f3cz \u015bci\u015ble akademickich dzia\u0142a\u0144 i projekt\u00f3w pewne znamiona charakterystyczne dla bada\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnej humanistyki cyfrowej odnajdziemy tak\u017ce na gruncie innych praktyk spo\u0142ecznych i kulturowych.\u00a0<\/span>Jedn\u0105 z nich jest dziennikarstwo. Nale\u017cy odnotowa\u0107, \u017ce dziennikarstwo bardzo wcze\u015bnie si\u0119gn\u0119\u0142o po cyfrowe technologie i efektywnie zacz\u0119\u0142o stosowa\u0107 je do swoich potrzeb. Pierwszym tego typu przedsi\u0119wzi\u0119ciem by\u0142o tworzenie analiz i raport\u00f3w z wykorzystaniem komputer\u00f3w tzw. <\/span>computer-<\/span><\/em>assisted reporting<\/em>, cz\u0119sto okre\u015blane angielskim skr\u00f3tem \u201cCAR\u201d. W raportach tego typu mo\u017cna zaobserwowa\u0107 pierwsze systematyczne pr\u00f3by wykorzystania komputer\u00f3w w celu gromadzenia i analizowania danych, co mia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 lepszej jako\u015bci dostarczanych informacji [Bounegru, Chambers, Grey 2012]<\/a>. Metoda \u201cCAR\u201d zyska\u0142a szeroki rozg\u0142os w 1952 roku, kiedy to telewizja CBS wykorzysta\u0142a j\u0105 do przewidywania wynik\u00f3w w wyborach prezydenckich. R\u00f3wnie wa\u017cnym przyk\u0142adem wykorzystania \u201cCAR\u201d w praktyce by\u0142 tekst Petera Meyera, kt\u00f3ry w 1967 roku zaj\u0105\u0142 si\u0119 problematyk\u0105 zamieszek etnicznych w Detroit. Wykorzystuj\u0105c dane ankietowe oraz moc obliczeniow\u0105 \u00f3wczesnych komputer\u00f3w typu <\/span>mineframe<\/span><\/i> pokaza\u0142, \u017ce w zamieszkach nie tylko uczestnicz\u0105 s\u0142abo wykszta\u0142ceni i biedni afroamerykanie, ale tak\u017ce osoby z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem [Bounegru, Chambers, Grey 2012]<\/a>. Metoda \u201cCAR\u201d na sta\u0142e wesz\u0142a do praktyki dziennikarskiej, a wykorzystuj\u0105cy j\u0105 dziennikarze niejednokrotnie otrzymywali presti\u017cowe nagrody i wyr\u00f3\u017cnienia.<\/span><\/p>\n
Metody i projekty zbli\u017cone do dzisiejszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 humanistyki cyfrowej pojawia\u0142y si\u0119 tak\u017ce w eksperymentach sztuki nowych medi\u00f3w. Wydaje si\u0119, \u017ce nurt ten stanowi jedn\u0105 z istotniejszych inspiracji dla wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144 projekt\u00f3w i przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 humanistyki cyfrowej. Wydaje si\u0119, \u017ce uprawnione jest stwierdzenie, i\u017c po raz pierwszy w\u0142a\u015bnie sztuka nowych medi\u00f3w pozwoli\u0142a w szerokim sensie zaistnie\u0107 technologiom cyfrowym w praktykach kulturowych.<\/span><\/p>\n
Tendencj\u0119 t\u0119 dobrze ilustruje projekt AARON autorstwa Harolda Cohena. Opracowany na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych XX wieku AARON by\u0142 oprogramowaniem, kt\u00f3re wykorzystywane by\u0142o do generowania ilustracji plastycznych. Nale\u017cy tu zaznaczy\u0107, \u017ce program ten posiada\u0142 pewn\u0105 autonomi\u0119 i wykorzystywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaawansowan\u0105 technologi\u0119 robotyczn\u0105. Marcin Sk\u0142adanek, charakteryzuj\u0105c projekt Cohena zauwa\u017ca: \u201cNa pocz\u0105tku lat 70. widok mechanicznego ramienia skrupulatnie wykre\u015blaj\u0105cego wizualne formy, z kt\u00f3rych stopniowo wy\u0142ania si\u0119 abstrakcyjna kompozycja, musia\u0142 robi\u0107 wra\u017cenie na widzach odwiedzaj\u0105cych pierwsze publiczne prezentacje projektu w Stanach Zjednoczonych i w Europie\u201d [Sk\u0142adanek 2015: 29]<\/a>.<\/span><\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c na gruncie sztuki nowych medi\u00f3w po raz pierwszy wykorzystano przestrze\u0144 wirtualn\u0105 do dzia\u0142a\u0144 kulturowych. Projektem podejmuj\u0105cym t\u0119 problematyk\u0119 by\u0142o zrealizowany w latach 1974-1975 Videoplace<\/em> Myrona Kruegera. Artysta stworzy\u0142 wirtualn\u0105 przestrze\u0144, kt\u00f3ra umo\u017cliwia\u0142a odbiorcom wchodzenie w interakcje z wykreowanymi w tym \u015brodowisku bytami. Z jednej strony dzie\u0142o oferowa\u0142o odbiorcom mo\u017cliwo\u015b\u0107 przebywania w dw\u00f3ch porz\u0105dkach przestrzennych: realnym i wirtualnym. Z drugiej za\u015b strony pozwala\u0142o prze\u017cy\u0107 do\u015bwiadczenie rzeczywisto\u015bci poszerzonej<\/strong> (ang. <\/span>augmented reality<\/span><\/i>), w kt\u00f3rej fizycznym przedmiotom przydawane by\u0142y nowe cechy i funkcje [Kluszczy\u0144ski 2010: 96]<\/a>.<\/span><\/p>\n
Projekt\u00f3w tego typu jest znacznie wi\u0119cej, a ich szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie wykracza\u0142oby poza \u0142amy tego tekstu. Warto jednak odnotowa\u0107, \u017ce sztuka nowych medi\u00f3w jest niejako zapowiedzi\u0105 nowego paradygmatu kulturowego okre\u015blanego cz\u0119sto cyberkultur\u0105<\/strong>. Polski medioznawca Piotr Zawojski zauwa\u017ca, \u017ce t\u0105 now\u0105 form\u0119 kulturow\u0105 charakteryzuje zjawisko syntopii<\/strong> sztuki, nauki i technologii. Badacz stwierdza, \u017ce: \u201cSyntopia zatem to w odr\u00f3\u017cnieniu od utopii, forma spotkania r\u00f3\u017cnorodnych idei, system\u00f3w wiedzy, metodologii, odmiennych dyscyplin poznawczych rozmaitych form aktywno\u015bci cz\u0142owieka. Nie ma ona postaci amalgamatu, w kt\u00f3rym poszczeg\u00f3lne elementy trac\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i istot\u0119, ale stanowi przyk\u0142ad na to, jak w ramach interdyscyplinarnego spotkania mo\u017cna przekracza\u0107 ograniczenia specjalizacji w ramach poszczeg\u00f3lnych dyscyplin, a tak\u017ce poszukiwa\u0107 dla nich wsp\u00f3\u0142czesnych p\u0142aszczyzn. Syntopi\u0119 sztuki, nauki i technologii traktowa\u0107 mo\u017cna jako baz\u0119 dla paradygmatu cyberkulturowego\u201d [Zawojski 2010: 74]<\/a>. Koncepcja ta doskonale opisuje r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142ania humanistyki cyfrowej, gdzie mamy r\u00f3wnie\u017c do czynienia z syntopi\u0105 wielu nurt\u00f3w i dziedzin oraz programowym przekraczaniem granic dyscyplin i metod.<\/span><\/p>\n
Humanistyka cyfrowa w pr\u00f3ba definicji<\/strong><\/p>\n
R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 i inspiracji, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na humanistyk\u0119 cyfrow\u0105 nie sprzyjaj\u0105 niestety jednorodnej i precyzyjnej definicji dyscypliny. Z problemu tego doskonale zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 sami badacze. Przek\u0142ada si\u0119 to na liczne dyskusje i bogactwo definicji, kt\u00f3re czasami same staj\u0105 si\u0119 tematem projekt\u00f3w <\/span>digital humanities<\/span><\/i>. Na stronie <\/span>whatisidigitalhumanities.com<\/a>\u00a0<\/span>zgromadzono ponad pi\u0119\u0107set definicji humanistyki cyfrowej, kt\u00f3re s\u0105 owocem debat naukowych realizowanych w latach 2009-2012 w ramach Day of DH<\/em>, konferencji skupiaj\u0105cej badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 t\u0105 problematyk\u0105. Sam projekt jednocze\u015bnie ma form\u0119 generatywnej bazy danych, gdy\u017c po ka\u017cdym od\u015bwie\u017ceniu strony pojawi si\u0119 inna definicja. Czy wobec tego humanistyka cyfrowa<\/strong> to: \u201cU\u017cycie cyfrowych technologii to zadawania pyta\u0144, prowadzenia bada\u0144, stawiania hipotez i analiz i prezentowania dziedzictwa kulturowego ludzko\u015bci\u201d [<\/span>http:\/\/whatisdigitalhumanities.com\/<\/a>],<\/span>\u00a0jak twierdzi Meagan Timney? Czy mo\u017ce raczej \u201cHumanistyka cyfrowa jest kombinacj\u0105 wykorzystania cyfrowych technologii do lepszego zrozumienia i prezentowania naszego rozumienia Humanistyki. Dotyczy rozpowszechniania naszej pracy, dzielenia si\u0119 wiedz\u0105 i wsp\u00f3\u0142pracy, aby da\u0107 najlepsz\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci dla naszych projekt\u00f3w. Humanistyka Cyfrowa traktuje o Spo\u0142eczno\u015bci, o uczeniu si\u0119, ci\u0105g\u0142ej ewolucji i byciu otwartym na nowe sposoby my\u015blenia o starych pytaniach. To nie dotyczy budowania cyfrowych ludzi…\u201d, jak zauwa\u017ca Natasha Martin [ibidem<\/a>].\u00a0<\/span>Zabaw\u0119 t\u0119 mogliby\u015bmy ci\u0105gn\u0105\u0107 jeszcze d\u0142ugo od\u015bwie\u017caj\u0105c stron\u0119 whatisidigitalhumanities.com<\/a> i odczytuj\u0105c kolejne definicje. Jednak wniosek z powy\u017cszego eksperymentu pokazuje nieostro\u015b\u0107 nowego pola badawczego [Maryl 2015: 10]<\/a>.<\/span><\/p>\n
Na taki stan rzeczy sk\u0142ada si\u0119 wiele czynnik\u00f3w. Bez w\u0105tpienia jednym z nich jest interdyscyplinarny charakter humanistyki cyfrowej. Ju\u017c sama nazwa implikuje po\u0142\u0105czenie bada\u0144 humanistycznych i cyfrowych technologii. Mo\u017cna si\u0119 w tym dopatrywa\u0107 postulat\u00f3w i idei g\u0142oszonych przez rzecznik\u00f3w koncepcji trzeciej kultury. Termin trzecia kultura<\/strong> odwo\u0142uje si\u0119 do pracy C.P. Snowa Dwie kultury<\/em>, w kt\u00f3rej badacz zauwa\u017ca, \u017ce powa\u017cnym problemem dla rozwoju nauki jest podzia\u0142 na nauki \u015bcis\u0142e i humanistyczne. Wed\u0142ug badacza mamy tu do czynienia z dwiema tradycjami intelektualnymi pomi\u0119dzy, kt\u00f3rymi nie ma praktycznie, \u017cadnej komunikacji. Ten podzia\u0142 znajduje swoje odzwierciedlenie tak\u017ce w strukturze samej akademii. Wed\u0142ug Snowa jest to powa\u017cne ograniczenie i bariera dla swobodnego rozwoju nauki w szerokim sensie. Krytyka zawarta w Dw\u00f3ch kulturach<\/em> zainspirowa\u0142a ruch trzeciej kultury skupiaj\u0105cy badaczy, kt\u00f3rzy programowo d\u0105\u017c\u0105 do przezwyci\u0119\u017cenia impasu i \u0142\u0105czenia r\u00f3\u017cnych cz\u0119sto bardzo odmiennych tradycji naukowych [Zawojski 2010: 22-26]<\/a>.<\/span><\/p>\n
Poza \u0142\u0105czeniem nauk \u015bcis\u0142ych, przyrodniczych i humanistycznych na brak jednoznacznej definicji humanistyki cyfrowej wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce r\u00f3\u017cne tradycje intelektualne funkcjonuj\u0105ce w obr\u0119bie samej humanistyki. Po cyfrowe narz\u0119dzia i technologie si\u0119ga dzi\u015b antropologia, lingwistyka, historia, archeologia, medioznawstwo i wiele innych nurt\u00f3w i od\u0142am\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144 humanistycznych. Ka\u017cda z tych tradycji badawczych inaczej patrzy na zagadnienie humanistyki cyfrowej oraz w inny spos\u00f3b postrzega jej cele i rol\u0119 w badaniach. Zagadnienie to by\u0142o jednym z zasadniczych temat\u00f3w konferencji naukowej, kt\u00f3ra w 2011 roku odby\u0142a si\u0119 na Stanford University pod znamiennym tytu\u0142em \u201cBig Tent Digital Humanities\u201d. Koncepcja \u201cWielkiego namiotu\u201d dobrze odzwierciedla r\u00f3\u017cnorodny charakter dyscypliny, pokazuj\u0105c jednocze\u015bnie niesta\u0142y i dora\u017any charakter definicji, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 uj\u0105\u0107 humanistyk\u0119 cyfrow\u0105 w precyzyjne i stabilne ramy. Koncepcja taka zak\u0142ada r\u00f3wnie\u017c wiele mo\u017cliwych sposob\u00f3w anga\u017cowania si\u0119 badaczy w praktyki badawcze. Dobrze oddaj\u0105 to s\u0142owa Patrica Swenssona: \u201c…wzajemna relacja pomi\u0119dzy humanistyk\u0105 i cyfrowo\u015bci\u0105<\/strong> mo\u017ce by\u0107 ujmowana w kategoriach r\u00f3\u017cnych tryb\u00f3w zaanga\u017cowania: cyfrowo\u015b\u0107 lub technologia jako narz\u0119dzie, badanie obiekt\u00f3w, medi\u00f3w, miejsce laboratori\u00f3w i dzia\u0142a\u0144 aktywist\u00f3w. Je\u017celi wielki namiot humanistyki cyfrowej zostanie osi\u0105gni\u0119ty dzi\u0119ki tym trybom zaanga\u017cowania \u00a0orientacja na narz\u0119dzia b\u0119dzie tylko jedn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 spo\u015br\u00f3d wielu\u201d [Svensson 2012: 41]<\/a>.<\/span><\/p>\n
Nowe praktyki w badaniach \u00a0humanistyki cyfrowej<\/strong><\/p>\n
Zagadnienie humanistyki cyfrowej i niejasno\u015bci z ni\u0105 zwi\u0105zane wynikaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c z szerokiego spektrum oddzia\u0142ywania tego nurtu na wiele praktyk i etap\u00f3w procesu badawczego. Wraz z rozwojem technologii cyfrowych pojawi\u0142y si\u0119 bowiem narz\u0119dzia i technologie, kt\u00f3re gruntownie zmieniaj\u0105 praktyk\u0119 badawcz\u0105. \u00a0Jednym z takich narz\u0119dzi jest crowdsourcingu<\/em><\/strong>. Sama idea crowdsourcingu<\/em> polega na wykorzystaniu sieci i \u201cm\u0105dro\u015bci t\u0142umu\u201d do wykonywania r\u00f3\u017cnych zada\u0144. Doskona\u0142ym przyk\u0142adem jest projekt Operation War Diary<\/a><\/span>, kt\u00f3ry zaprasza internaut\u00f3w do opracowywania dziennik\u00f3w \u017co\u0142nierzy brytyjskich z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej. Na stronie projektu dowiadujemy si\u0119, \u017ce ponad p\u00f3\u0142tora\u00a0mln stron pami\u0119tnik\u00f3w \u017co\u0142nierzy nie zosta\u0142o jeszcze odpowiednio opracowanych i otagowanych. Skany pami\u0119tnik\u00f3w i dokument\u00f3w dost\u0119pne s\u0105 online, a po kilkuminutowym szkoleniu ka\u017cdy internauta mo\u017ce przys\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 pracom brytyjskich historyk\u00f3w z Imperial War Museums i The National Archives. Praca taka nie jest skomplikowana, a zaanga\u017cowanie wielu u\u017cytkownik\u00f3w umo\u017cliwia opracowanie danych, kt\u00f3re w innym wypadku nie by\u0142by w og\u00f3le opracowane przez wiele dziesi\u0119cioleci.<\/span><\/p>\n
Interesuj\u0105cym przyk\u0142adem modelu pracy jaki postuluje humanistyka cyfrowa jest tak\u017ce koncepcja medialabu<\/strong>. Sama idea pojawi\u0142a si\u0119 w latach osiemdziesi\u0105tych\u00a0XX wieku na MIT w USA. Pierwotnym celem medialabu MIT by\u0142a idea \u0142\u0105czenia technologii cyfrowych ze naukami spo\u0142ecznymi i sztuk\u0105, co w za\u0142o\u017ceniu tw\u00f3rc\u00f3w tej koncepcji pozwoli\u0142oby prze\u0142ama\u0107 granic\u0119 mi\u0119dzy naukami humanistycznymi i \u015bcis\u0142ymi, informatycznymi. Z czasem formu\u0142a medialabu zacz\u0119\u0142a by\u0107 stosowana r\u00f3wnie\u017c przez instytucje kultury i sztuki. Medialab charakteryzuj\u0105 go trzy zasadnicze cechy:<\/span><\/p>\n