{"id":5441,"date":"2019-09-25T08:11:50","date_gmt":"2019-09-25T06:11:50","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5441"},"modified":"2019-09-22T21:37:48","modified_gmt":"2019-09-22T19:37:48","slug":"wieliczka-1898-muzeum-salinarne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5441","title":{"rendered":"Wieliczka, 1898, Muzeum Salinarne"},"content":{"rendered":"\n

W II po\u0142owie XIX w. w Wieliczce powsta\u0142a pierwsza pa\u0144stwowa\nszko\u0142a g\u00f3rnicza, kt\u00f3ra mia\u0142a za zadanie kszta\u0142ci\u0107 g\u00f3rnik\u00f3w galicyjskich (1861).\nZ czasem przy szkole powsta\u0142 gabinet, okre\u015blany mianem Muzeum Szko\u0142y G\u00f3rniczej,\nw kt\u00f3rym gromadzono narz\u0119dzia naukowe oraz pami\u0105tki po wa\u017cnych osobisto\u015bciach\nzwiedzaj\u0105cych Kopalni\u0119 Soli w Wieliczce. <\/p>\n\n\n\n

Muzeum Salinarne w Wieliczce zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 1898 r., na pami\u0105tk\u0119\u00a0 50-letniego\u00a0 jubileuszu\u00a0 panowania cesarza\u00a0 Franciszka J\u00f3zefa.\u00a0 W ramach obchod\u00f3w przy kopalni wzniesiono budynek tzw. Sztygar\u00f3wki, wg proj. Tadeusza Mostkowskiego, wzniesiony w l. 1897-1898. Sta\u0142 si\u0119 on siedzib\u0105 Szko\u0142y G\u00f3rniczej oraz Muzeum, zajmuj\u0105ce g\u00f3rne pi\u0119tro budynku. Muzeum zosta\u0142o urz\u0105dzone ok. 1901 r., a jego zbiory opiera\u0142y si\u0119 na kolekcji zgromadzonej w gabinecie szkolnym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wieliczka, budynek Muzeum i Szko\u0142y, 1908, poczt\u00f3wka, \u017ar\u00f3d\u0142o: fotopolska.eu<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W zbiorach muzeum znalaz\u0142y si\u0119, opr\u00f3cz okaz\u00f3w r\u00f3\u017cnych\ngatunk\u00f3w soli, narz\u0119dzi i przedmiot\u00f3w zwi\u0105zanych z g\u00f3rnictwem, dokument\u00f3w, map\ni plan\u00f3w ilustruj\u0105cych rozw\u00f3j kopalni, modeli mineralogiczno-geologicznych,\nkolekcji minera\u0142\u00f3w, tak\u017ce obiekty artystyczne, m.in. obrazy Piotra Stachiewicza\nzwi\u0105zane tematycznie z kopalni\u0105. Do najcenniejszych obiekt\u00f3w nale\u017ca\u0142y karty\nplan\u00f3w M. Germana z 1638 r., plany J.G. Borlacha z 1719 r. oraz miedzioryty J.E.\nNilsona z 1766 r. <\/p>\n\n\n\n

Jednym z najcenniejszych zabytk\u00f3w by\u0142 R\u00f3g Bractwa Kopaczy z\n1534 r., autorstwa najprawdopodobniej Andrzeja D\u00fcrera. Z obiektem tym wi\u0105\u017ce si\u0119\nciekawa anegdota opisana przez Bohdan Dyakowski ego: \u201eDochowawszy  si\u0119 \ndo  naszych  czas\u00f3w,  \nsta\u0142  si\u0119  on \nprzedmiotem  powszechnego  podziwu: posy\u0142ano  go \nna  r\u00f3\u017cne  wystawy \n(do  Krakowa  i  Wiednia),  fotografowano \ngo,   odrysowywano, \nr\u00f3g  zyskiwa\u0142 coraz  wi\u0119ksz\u0105 \ns\u0142aw\u0119,  jako  nadzwyczaj \npi\u0119kny  i  cenny zabytek. Ta  s\u0142awa \nnie  wysz\u0142a  mu \njednak  na dobre,  bo oto nagle \npo  jednej  w \nwystaw  (Wiede\u0144skiej  z \nr.  1873) r\u00f3g  gdzie\u015b \nzagin\u0105\u0142 i  d\u0142ugi  czas \nnie  wiedziano  nawet, gdzie \nsi\u0119  zapodzia\u0142.  A\u017c  wreszcie  pokaza\u0142o \nsi\u0119,  \u017ce znajduje  si\u0119 \nw  posiadaniu  Rotszylda, \ng\u0142o\u015bnego  bankiera\nwiede\u0144skiego,  kt\u00f3ry  go \nmia\u0142  naby\u0107  za \npo\u015brednictwem jakiego\u015b \nantykwaryusza  od  jednego \nz  urz\u0119dnik\u00f3w  salinarnych. \nGdy  Rotszylda  poproszono \no  zwrot  salinom skradzionego  rogu, \nobieca\u0142  to  uczyni\u0107, \nale  dopiero  po swojej \n\u015bmierci.  Tak  si\u0119  te\u017c  sta\u0142o; \ni obecnie  r\u00f3g  wr\u00f3ci\u0142 \nzn\u00f3w  do  Wieliczki\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j muzeum przerwany zosta\u0142 w 1914 r. wraz z wybuchem I wojny \u015bwiatowej. Budynek szko\u0142y i muzeum zosta\u0142 zaj\u0119ty przez G\u0142\u00f3wn\u0105 Komend\u0119 Armii Austriackiej a zbiory zosta\u0142y wywiezione do Wiednia, cz\u0119\u015b\u0107 ukryta zosta\u0142a przez kanonika. Po 1918 r. muzeum odzyska\u0142o tylko cze\u015b\u0107 swojej kolekcji, a ograniczenia finansowe utrudnia\u0142y jego dalszy rozw\u00f3j. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wieliczka, Szko\u0142a G\u00f3rnicza i Muzeum Salinarne, 1930, \u017ar\u00f3d\u0142o: fotopolska.eu<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/p>\n\n\n\n

  • M.B., Kopalnia soli w Wieliczce, Zorza, 1896, r. 31, nr 5, s. 70-74<\/li>
  • Dyakowski Bohdan, Wieliczka, jej stan obecny i historya, Warszawa : Red. „Przyjaciela Dzieci\u201d, 1909, s. 21-23<\/li>
  • Piestrak Feliks, Przewodnik po Wieliczce i jej kopalniach, Wieliczka : nak\u0142. autora, 1912, s. 97-98<\/li>
  • Mieczys\u0142aw Stachura, Wieliczka – klejnot Polski,Ziemia 2003, s. 99-110<\/li>
  • Konwerska Barbara, Geneza i rozw\u00f3j zorganizowanej turystyki w wielickiej kopalni soli (1774-1918), [w:] Muzeum a pami\u0119\u0107 \u2013 forma, produkcja, miejsce<\/em>, red. T. de Rosseta, E.Bednarz Doiczmanowa, A. To\u0142ysz, Warszawa, NIMOZ: 2018, s. 135-145<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    [ato\/mk]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W II po\u0142owie XIX w. w Wieliczce powsta\u0142a pierwsza pa\u0144stwowa szko\u0142a g\u00f3rnicza, kt\u00f3ra mia\u0142a za zadanie kszta\u0142ci\u0107 g\u00f3rnik\u00f3w galicyjskich (1861). Z czasem przy szkole powsta\u0142 gabinet, okre\u015blany mianem Muzeum Szko\u0142y G\u00f3rniczej, w kt\u00f3rym gromadzono narz\u0119dzia naukowe oraz pami\u0105tki po wa\u017cnych osobisto\u015bciach zwiedzaj\u0105cych Kopalni\u0119 Soli w Wieliczce. Muzeum Salinarne w Wieliczce zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 1898 r.,… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5444,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[],"class_list":["post-5441","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t