{"id":5393,"date":"2019-08-09T07:53:44","date_gmt":"2019-08-09T05:53:44","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5393"},"modified":"2020-03-07T22:24:20","modified_gmt":"2020-03-07T21:24:20","slug":"warszawa-1747-1795-biblioteka-zaluskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5393","title":{"rendered":"Warszawa, 1747-1795, Biblioteka Za\u0142uskich"},"content":{"rendered":"\n

Biblioteka\nZa\u0142uskich zosta\u0142a otwarta w 1747 r., jako pierwsza na ziemiach Rzeczpospolitej\ni jedna z pierwszych i najwi\u0119ksza w Europie XVIII w. Ufundowana zosta\u0142a przez\nbraci Za\u0142uskich, biskupa J\u00f3zefa Andrzeja i biskupa Andrzeja Stanis\u0142awa. W\nza\u0142o\u017ceniach mia\u0142a gromadzi\u0107, katalogowa\u0107 i udost\u0119pnia\u0107 mo\u017cliwie pe\u0142ny zas\u00f3b\nnarodowego pi\u015bmiennictwa \u2013 og\u00f3\u0142em obejmowa\u0142a 400 tysi\u0119cy tom\u00f3w, 20 tysi\u0119cy\nr\u0119kopis\u00f3w i 40 tysi\u0119cy rycin. Posiada\u0142a te\u017c zbiory historii naturalnej,  numizmat\u00f3w i medali, map, przyrz\u0105d\u00f3w\nnaukowych, grafiki oraz malarstwa i rze\u017aby, w tym przede wszystkim portret\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Biblioteka\nmie\u015bci\u0142a si\u0119 w Pa\u0142acu Dani\u0142owiczowskim zw. potem Dom pod Kr\u00f3lami (ob. Warszawa,\nul. Dani\u0142owiczowska, r\u00f3g Hipotecznej). Biblioteka mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 o\u015brodkiem\n\u017cycia literackiego i naukowego w Rzeczpospolitej, z czym zwi\u0105zana by\u0142a promocja\nuczonych i badaczy, rozwijanie kontakt\u00f3w naukowych.<\/p>\n\n\n\n

Ekspozycja o\ncharakterze muzealnym zorganizowana by\u0142a w Sali bibliotecznej na pi\u0119trze pa\u0142acu\nDani\u0142owiczowskiego. Jak pisa\u0142 J. Koz\u0142owski: \u201eNa sali sta\u0142y tak\u017ce gabloty z\nokazami natury oraz  \u2013 prawdopodobnie \u2013 globusy\n(chronione od kurzu tekturowymi pokrowcami). Zdobi\u0142y czytelni\u0119 liczne\nmiedzioryty, popiersia postaci uosabiaj\u0105cych r\u00f3\u017cne dziedziny wiedzy, medaliony\nz wizerunkami uczonych polskich i staro\u017cytnych oraz pos\u0105gi os\u00f3b zas\u0142u\u017conych dla\nkraju\u201d i dalej: \u201eDo wielkiej galerii mo\u017cna by\u0142o wej\u015b\u0107 zar\u00f3wno od strony\ndziedzi\u0144ca, jak i z dw\u00f3ch wie\u017c alkierzowych. Obaj bracia traktowali galeri\u0119 jako\nodr\u0119bn\u0105 i r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 budynku; m\u00f3wili oni o \u2018bibliotece i galerii\u2019. Jest\nprawdopodobne, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w wielkiej galerii przedstawiali zwiedzaj\u0105cym\nobraz dziej\u00f3w Rzeczypospolitej. Histori\u0119 jej obrazowa\u0142y popiersia kr\u00f3l\u00f3w i\ndostojnik\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Po upadku\ninsurekcji ko\u015bciuszkowskiej na osobisty rozkaz Katarzyny II Biblioteka\nZa\u0142uskich zosta\u0142a skonfiskowana i wywieziona do Petersburga (w 1814 r. na\npodstawie jej zbior\u00f3w powsta\u0142a Cesarska Biblioteka Publiczna). W 1821 r.\npodczas remontu po po\u017carze odnaleziono reliefowe popiersia kr\u00f3l\u00f3w polskich\neksponowane uprzednio w Bibliotece (w 1900 r. umieszczono je na elewacji\nbudynku)zbiory te zosta\u0142y cz\u0119\u015bciowo zwr\u00f3cone na mocy Traktatu Ryskiego w l.\n1921-1934.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
J\u00f3zef Tadeusz Polkowski, Biblioteka Za\u0142uskich r. 1745, rys. \u017ar\u00f3d\u0142o:
Przyjaciel Dzieci: pismo tygodniowe. R. 1, 1861 nr 13 s. 101, Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

 Bibliografia: <\/p>\n\n\n\n

  • E.\nChwalewik, Losy zbior\u00f3w polskich w Rosyjskiej Bibliotece Publicznej w\nLeningradzie, Warszawa 1926<\/li>
  • E. Kuntze,\nUk\u0142ady o zwrot Biblioteki Za\u0142uskich, Lw\u00f3w 1930.<\/li>
  • M. \u0141ody\u0144ski,\nZ dziej\u00f3w \u201eBiblioteki Rzeczypospolitej Za\u0142uskich zwanej\u201d w l. 1785-94, Warszawa\n1935<\/li>
  • P.\nBa\u0144kowski, Ze studi\u00f3w nad r\u0119kopisami by\u0142ej cesarskiej biblioteki publicznej w\nPetersburgu Nak\u0142adem \u201ePrzegl\u0105du Bibliotecznego\u201d, Krak\u00f3w 1937<\/li>
  • Polska\nstanis\u0142awowska w oczach cudzoziemc\u00f3w. Oprac, i wst\u0119pem poprzedzi\u0142 W. Zawadzki,\nt. I\u2014II, Warszawa 1963.<\/li>
  • J. Mayer,\nZalusciana w \u201eBibliothe\u0105ue Germani\u0105ue” (Amsterdam 1729\u20141741) i w \u201eNouvelle\nBibliothe\u0105ue Germani\u0105ue” (Amsterdam 1746\u20141760), \u201eRoczniki\nBiblioteczne” 1970, z. 1\/2.<\/li>
  • J.\nKoz\u0142owski, Szkice o dziejach Biblioteki Za\u0142uskich, Wr. i in.: Ossolineum 1986<\/li>
  • T.\nZarz\u0119bski, Biblioteka Rzeczypospolitej Za\u0142uskich zwana (Fakty z dziej\u00f3w),\n\u201eRocznik Bibl. Nar.\u201d 27\/28:1991\/92<\/li>
  • J.\nKoz\u0142owski, \u0179r\u00f3d\u0142a do rekonstrukcji Biblioteki Za\u0142uskich, Z bada\u0144 nad polskimi\nksi\u0119gozbiorami historycznymi, 15(1993)<\/li>
  • S. Roszak,\n\u015arodowisko intelektualne i artystyczne Warszawy w po\u0142owie XVIII w. Mi\u0119dzy\nkultur\u0105 Sarmatyzmu a O\u015bwiecenia, Toru\u0144 1997<\/li>
  • Pami\u0105tki\ndziej\u00f3w Biblioteki Za\u0142uskich, opr. J. P\u0142aza i B. Sajna, Biblioteka Narodowa,\nWarszawa 1997<\/li>
  • P.\nGancarczyk, J. Guzy-Pasiak, Odnaleziony r\u0119kopis ze zbior\u00f3w Biblioteki\nZa\u0142uskich, „Cenne, bezcenne, utracone”, 2008, nr 1, s. 22-23.J.\nKoz\u0142owski, Biblioteka Za\u0142uskich w dwunastu ods\u0142onach, \u201eRoczniki Biblioteki\nNarodowej\u201d 33 (2001)<\/li>
  • Bracia\nZa\u0142uscy. Ich epoka i dzie\u0142o, Zbi\u00f3r studi\u00f3w pod red. D. Dukwicz, Biblioteka\nNarodowa, Warszawa 2011.<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    [tr]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Biblioteka Za\u0142uskich zosta\u0142a otwarta w 1747 r., jako pierwsza na ziemiach Rzeczpospolitej i jedna z pierwszych i najwi\u0119ksza w Europie XVIII w. Ufundowana zosta\u0142a przez braci Za\u0142uskich, biskupa J\u00f3zefa Andrzeja i biskupa Andrzeja Stanis\u0142awa. W za\u0142o\u017ceniach mia\u0142a gromadzi\u0107, katalogowa\u0107 i udost\u0119pnia\u0107 mo\u017cliwie pe\u0142ny zas\u00f3b narodowego pi\u015bmiennictwa \u2013 og\u00f3\u0142em obejmowa\u0142a 400 tysi\u0119cy tom\u00f3w, 20 tysi\u0119cy r\u0119kopis\u00f3w… <\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":5394,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[157],"tags":[],"class_list":["post-5393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kolekcje-prywatne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t