{"id":5043,"date":"2019-07-29T07:42:25","date_gmt":"2019-07-29T05:42:25","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5043"},"modified":"2021-05-27T11:32:09","modified_gmt":"2021-05-27T09:32:09","slug":"agnieszka-murawska-seweryn-mielzynski-czy-jedynie-zasluzony-kolekcjoner","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=5043","title":{"rendered":"Agnieszka MURAWSKA | Seweryn Miel\u017cy\u0144ski \u2013 czy jedynie \u201ezas\u0142u\u017cony kolekcjoner\u201d?"},"content":{"rendered":"\n
29.07.2019 | \"\"<\/pre>\n\n\n
Seweryn Miel\u017cy\u0144ski tu\u017c po swojej \u015bmierci by\u0142 stawiany na czele bene merentibus<\/em> \u2013 dobrze zas\u0142u\u017conych, kt\u00f3rych \u017cyciorysy powinny by\u0107 wzorami dla potomnych. Nad strat\u0105 obojga Miel\u017cy\u0144skich – Seweryna oraz jego ma\u0142\u017conki Franciszki z d. Wilxszycka h. Na\u0142\u0119cz – ubolewali m.in. J\u00f3zef Ignacy Kraszewski, Teodor Tomasz Je\u017c (Z. Mi\u0142kowski) i wielu innych. Najtrwalszym i najwa\u017cniejszym z perspektywy czasu osi\u0105gni\u0119ciem Miel\u017cy\u0144skiego jawi si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na polu kolekcjonerstwa, muzealnictwa i stworzenia materialnych podstaw dla rozwoju nauki w Wielkopolsce.<\/p>\n\n\n
\"\"
Seweryn Miel\u017cy\u0144ski, Autoportret<\/em>, ok. 1835.
Muzeum Narodowe w Poznaniu, MNP TPNr 108, depozyt Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Seweryn J\u00f3zef Stanis\u0142aw hr. Miel\u017cy\u0144ski h. Nowina urodzi\u0142 si\u0119 11. pa\u017adziernika 1804 roku w Poznaniu jako syn hr. J\u00f3zefa Miel\u017cy\u0144skiego (1768\u20131824), herbu Nowina i Franciszki z Niemojowskich. Oboje rodzice wywodzili si\u0119 ze starych rodzin szlacheckich, lecz ich tytu\u0142 hrabiowski by\u0142 \u015bwie\u017cej daty (1816), a sam Seweryn nie \u017cyczy\u0142 sobie, by go nim obdarza\u0107 ze wzgl\u0119du na silnie zakorzenione demokratyczne pogl\u0105dy, kt\u00f3rym pozosta\u0142 wierny przez ca\u0142e \u017cycie, w odr\u00f3\u017cnieniu od brata Macieja. 
<\/p>\n\n\n\n
Seweryn Miel\u017cy\u0144ski z domu rodzinnego wyni\u00f3s\u0142 silnie zakorzenione wzorce narodowe i patriotyczne oraz zami\u0142owanie do literatury i sztuki francuskiej. W trakcie przymusowego pobytu na emigracji po powstaniu listopadowym oddawa\u0142 si\u0119 malarstwu i kolekcjonerstwu, zar\u00f3wno sztuki dawnej, jak i w zwi\u0105zku z kontaktami artystycznymi i towarzyskimi, sobie wsp\u00f3\u0142czesnej. Wiele wskazuje, \u017ce najcz\u0119\u015bciej przebywa\u0142 w Genewie, i \u017ce mia\u0142o to wp\u0142yw na profil jego dzia\u0142alno\u015bci kolekcjonerskiej. <\/p>\n\n\n\n
\"\"
 Franciszka Miel\u017cy\u0144ska (1805-1874).
Fotografia obrazu, Pozna\u0144 1866-1876, Zak\u0142ad Fotograficzny August i Fryderyk Zueschner, Biblioteka Narodowa w Warszawie, BN F. 2818\/W, ze zbior\u00f3w po J.I. Kraszewskim.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Po powrocie do Mi\u0142os\u0142awia, 31. maja 1842 roku po\u015blubi\u0142 Franciszk\u0119 z Wilkxyckich (1805\u20131874), jedyn\u0105 c\u00f3rk\u0119 Jakuba Wilkxyckiego h. Na\u0142\u0119cz i El\u017cbiety z Dzia\u0142owskich h. Prawdzic. Ma\u0142\u017conkowie wsp\u00f3lnie udzielali si\u0119 w pracy spo\u0142ecznej, niepodleg\u0142o\u015bciowej oraz w dziedzinie kultury i sztuki. Z 1844 roku pochodzi pierwsza prasowa informacja o \u201enader bogatym zbiorze rycin, a zapewne i pi\u0119knych obraz\u00f3w\u201d w Mi\u0142os\u0142awiu. W 1848 roku, w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych prowadzonych r\u00f3wnie\u017c w pa\u0142acu, a tak\u017ce jego p\u00f3\u017aniejszego pl\u0105drowania przez wojska pruskie, kolekcja uleg\u0142a zniszczeniom i uszczupleniu. Po tych wydarzeniach pa\u0142ac zosta\u0142 odbudowany i rozbudowany  na podstawie w\u0142asnych plan\u00f3w w\u0142a\u015bciciela, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych powstanie osobnej galerii malarstwa inspirowanej architektur\u0105 \u00f3wczesnych muze\u00f3w. Plan nie zosta\u0142 zrealizowany w ca\u0142o\u015bci, by\u0107 mo\u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w finansowych. <\/p>\n\n\n\n
Jak istotna by\u0142a dla Miel\u017cy\u0144skiego  gromadzona  kolekcja malarstwa dowodzi  wzmianka zamieszczona w li\u015bcie do T. Lenartowicza z 1859 roku dokonana po zakupie cennego obrazu: \u201ePr\u00f3cz tego kilka dobrych obraz\u00f3w i dzi\u015b moia kolekcya si\u0119 iu\u017c nazywa Galery\u0105 a iak mnie nie b\u0119dzie b\u0119dzie si\u0119 nazywa\u0142a Narodow\u0105\u201d (1859). Koncepcja stworzenia w siedzibie ziemia\u0144skiej w Wielkopolsce publicznie dost\u0119pnej Galerii Narodowej, z\u0142o\u017conej z dzie\u0142 malarzy europejskich dawnych i wsp\u00f3\u0142czesnych uzupe\u0142nionych niekiedy w celach edukacyjnych kopiami, z dominant\u0105 dzie\u0142 szko\u0142y w\u0142oskiej i niderlandzkich, jest warta uwagi wi\u0119kszej ni\u017c dotychczas. Kolekcj\u0119 po raz pierwszy opisa\u0142 w prasie w 1866 roku Tytus Maleszewski, co mia\u0142o by\u0107 niew\u0105tpliw\u0105 zach\u0119t\u0105 do jej obejrzenia. Galeryjne obrazy w liczbie 171 p\u0142\u00f3cien, dost\u0119pne kr\u00f3tko w wybudowanej w tym celu przypa\u0142acowej galerii doczeka\u0142y si\u0119 jeszcze skre\u015blonego r\u0119k\u0105 kolekcjonera katalogu powsta\u0142ego w j\u0119zyku polskim w roku 1870, a w 1871 w j\u0119zyku francuskim. <\/p>\n\n\n\n
Rok 1870 przyni\u00f3s\u0142 ca\u0142kowit\u0105 zmian\u0119 losu kolekcji, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciciel nada\u0142 miano mi\u0142os\u0142awskiej. Wi\u0105za\u0142a si\u0119 ona z podj\u0119ciem finansowego, logistycznego oraz prawnego wyzwania, jakim by\u0142 zakup spu\u015bcizny kolekcjonerskiej barona Edwarda Rastawieckiego, w celu zabezpieczenia jej bytu i trwa\u0142ej dost\u0119pno\u015bci dla publiczno\u015bci polskiej i obcej na ziemi wielkopolskiej (cho\u0107 pierwotnie brany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c pod uwag\u0119 Krak\u00f3w). W sk\u0142ad zakupionych zbior\u00f3w E. Rastawieckiego wchodzi\u0142y kolekcje: polskiego malarstwa i miniatur, rycin i rysunk\u00f3w wraz z mapami, numizmat\u00f3w – monet i medali oraz ksi\u0119gozbi\u00f3r; ponadto: przedmioty rzemios\u0142a artystycznego oraz zabytki pochodz\u0105ce z wykopalisk \u2013 te ostatnie podarowane za po\u015brednictwem Jana \u0141epkowskiego Gabinetowi Archeologicznemu Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego<\/a>. Zakupu dokonano 27. kwietnia 1871 roku, z przeznaczeniem dla Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w Poznaniu, jego muzeum i biblioteki. Odt\u0105d losy obu kolekcji \u2013 mi\u0142os\u0142awskiej Miel\u017cy\u0144skiego i Rastawieckiego s\u0105 nieroz\u0142\u0105czne. Jednocze\u015bnie dochodzi do zasadniczej zmiany koncepcji z publicznie dost\u0119pnego muzeum sztuki w siedzibie kolekcjonera i jego rodziny, na dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do stworzenia publicznego muzeum kultury europejskiej w Poznaniu – z obowi\u0105zkowym zachowaniem nazwy kolekcji pochodz\u0105cej od Rastawieckiego (jako „zbiory Rastawieckiego”), muzeum okre\u015blanego w korespondencji prywatnej i w prasie polskiej na terenie zaboru pruskiego mianem \u201enarodowego\u201d.<\/p>\n\n\n\n