{"id":4813,"date":"2019-05-20T18:13:30","date_gmt":"2019-05-20T16:13:30","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4813"},"modified":"2020-03-07T22:06:59","modified_gmt":"2020-03-07T21:06:59","slug":"zbiory-muzealne-palacow-cesarskich-w-warszawie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4813","title":{"rendered":"Zbiory muzealne Pa\u0142ac\u00f3w Cesarskich w Warszawie"},"content":{"rendered":"\n

Zbiory muzealne Pa\u0142ac\u00f3w Cesarskich w Warszawie stanowi\u0105 ma\u0142o dot\u0105d\ndostrzegany aspekt historii sto\u0142ecznego muzealnictwa. Nazwa ta nie jest\nhistoryczna, ale Pa\u0142ac na Wyspie, Bia\u0142y Domek, pa\u0142ac My\u015blewicki i Belweder w\nepoce rozbior\u00f3w sta\u0142y si\u0119 do\u015b\u0107 istotnymi, maj\u0105cymi charakter na po\u0142y muzealny,\nmiejscami udost\u0119pniania sztuki. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u0141azienki Kr\u00f3lewskie, 1915, fot. ze zbior\u00f3w TONZP,
\u017ar\u00f3d\u0142o: Fotopolska<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ju\u017c w 1796 roku za panowania pruskiego na w\u0142asno\u015b\u0107 kr\u00f3lewsk\u0105 przesz\u0142y\nniekt\u00f3re budowle koronne (Zamek Kr\u00f3lewski, pa\u0142ac Br\u00fchla, kolegium pojezuickie i\npa\u0142ac Saski). Z kolei kompleks przestrzenny \u0141azienek w roku 1817 Rz\u0105d Kr\u00f3lestwa\nPolskiego wykupi\u0142 od Teresy z Poniatowskich Tyszkiewiczowej dla cara Aleksandra\nI (jako jego rezydencja na czas pobytu w Warszawie); nieco p\u00f3\u017aniej Wielki\nKsi\u0105\u017c\u0119 Konstanty Paw\u0142owicz naby\u0142 od Teresy Kickiej Belweder, gdzie poleci\u0142\nwznie\u015b\u0107 klasycystyczny pa\u0142ac wedle plan\u00f3w Jakuba Kubickiego. Budowlami tymi administrowa\u0142\nz ramienia Rz\u0105du Kr\u00f3lestwa Polskiego intendent \u0141azienek, Ignacy Banczakiewicz,\nod 1832 jako Intendent \u0141azienek i Belwederu (\u017cona Wielkiego Ksi\u0119cia Joanna\nGrudzi\u0144ska zapisa\u0142a go w testamencie kr\u00f3lowi polskiemu \u201ektokolwiek by nim  nie by\u0142\u201d). W 1839 roku utworzono Zarz\u0105d\nPa\u0142ac\u00f3w Cesarskich, urz\u0105d podporz\u0105dkowany Ministerstwu Dworu w Petersburgu, w\nkt\u00f3rego gestii obok trzech powy\u017cszych budowli pozostawa\u0142y te\u017c inne\nnieruchomo\u015bci, m.in. Zamek Kr\u00f3lewski, pa\u0142ac Br\u00fchla, Pa\u0142ac pod Blach\u0105. Potem\nprzekszta\u0142cono go w ograniczony w kompetencjach Warszawski Zarz\u0105d Pa\u0142acowy\n(1885), a zniesiono ju\u017c po rewolucji w Rosji. <\/p>\n\n\n\n

O funkcjach muzealnych mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 w przypadku Pa\u0142acu na Wyspie,\nBia\u0142ego Domku i pa\u0142acu My\u015blewickiego,  podczas gdy Belweder zwiedzany by\u0142\nraczej jako historyczna budowla; inne rezydencje cesarskie spe\u0142nia\u0142y funkcje\nadministracyjne (Zamek Kr\u00f3lewski), mieszkalne i gospodarcze. Znajduj\u0105ce si\u0119 tam\nzbiory obejmowa\u0142y przede wszystkim pozosta\u0142o\u015bci galerii obraz\u00f3w i rze\u017ab\nStanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego oraz elementy wyposa\u017cenia rezydencji (meble,\ndywany, ceramika, sztuka dekoracyjna). W galerii obraz\u00f3w Pa\u0142acu na Wyspie\neksponowano m.in. dzie\u0142a J. Victorsa, P. Soutmana, G. Metsu, G. Dou, A.\nKaufmann, A. R. Mensa, Bacciarellego.<\/p>\n\n\n\n

Zbiory muzealne Pa\u0142ac\u00f3w Cesarskich by\u0142y dost\u0119pne g\u0142\u00f3wnie os\u00f3b z kr\u0119gu dworskiego, petersburskich i warszawskich dygnitarzy, urz\u0119dnik\u00f3w oraz oficjalist\u00f3w i s\u0142u\u017cby, a tak\u017ce dostojnych go\u015bci cesarstwa podejmowanych przez w\u0142adze (jak np. szach perski). Jednak\u017ce co najmniej od po\u0142owy XIX stulecia pod nieobecno\u015b\u0107 w Warszawie rodziny carskiej mo\u017cna by\u0142o je zwiedza\u0107 za zezwoleniem Intendenta; pa\u0142ac belwederski b\u0119d\u0105cy letni\u0105 rezydencj\u0105 Namiestnika by\u0142 udost\u0119pniany wy\u0142\u0105cznie zim\u0105. Do zwiedzaj\u0105cych musia\u0142y by\u0107 kierowane bardzo szczeg\u00f3\u0142owe opisy wn\u0119trz i ich ekspozycji we wszystkich turystycznych przewodnikach po Warszawie oraz pojawiaj\u0105ce si\u0119 tu charakterystyczne zwroty (\u201ewarte zobaczenia jest tak\u017ce\u2026\u201d). W\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas \u0141azienki sta\u0142y si\u0119 jedn\u0105 z popularniejszych w Europie atrakcji warszawskich. <\/p>\n\n\n\n

Pod koniec XIX stulecia pisano w \u201eKurierze Warszawskim\u201d: \u201eOto kr\u00f3tki opis pa\u0142acu \u0141azienkowskiego, kt\u00f3ry, w razie wymienienia wszystkich jego osobliwo\u015bci, potrzebowa\u0142by bardzo wiele miejsca, ale w czasie, kiedy w pa\u0142acu nikt nie mieszka, jest on otwarty dla wszystkich i dlatego zach\u0119camy wszystkich naszych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie obejrzeli jeszcze pa\u0142acu \u0141azienkowskiego, aby uczynili to przy pierwszej sposobno\u015bci; na pewno nie po\u017ca\u0142uj\u0105 oni straconego na to czasu\u201d (nr 270 z 18\/30.09.1895). Potem za\u015b zwiedzaj\u0105cych oprowadza\u0142 po rezydencji przewodnik w liberii.<\/p>\n\n\n\n

Literatura przedmiotu nie przytacza jednak wielu polskich relacji o zwiedzaniu Pa\u0142acu na Wyspie czy te\u017c Belwederu. By\u0107 mo\u017ce wi\u0105\u017ce si\u0119 to z faktem, \u017ce po st\u0142umieniu powstania styczniowego \u201ezaw\u0142aszczone\u201d niejako przez Rosjan \u0141azienki by\u0142y omijane przez mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy (miejscem ich niedzielnych przechadzek by\u0142 w\u00f3wczas Ogr\u00f3d Saski).<\/p>\n\n\n\n

Katalogi zbior\u00f3w<\/p>\n\n\n\n