{"id":4741,"date":"2019-05-08T08:08:31","date_gmt":"2019-05-08T06:08:31","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4741"},"modified":"2019-05-20T15:19:16","modified_gmt":"2019-05-20T13:19:16","slug":"warszawa-muzeum-towarzystwa-przyjaciol-nauk-1811","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4741","title":{"rendered":"Warszawa, Muzeum Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk (1811)"},"content":{"rendered":"\n

Warszawskie Towarzystwo Kr\u00f3lewskie  Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk dzia\u0142aj\u0105ce w\nWarszawie 1800-1832, by\u0142o swego rodzaju akademi\u0105 nauk, skupiaj\u0105c\u0105 uczonych,\nliterat\u00f3w, ludzi w\u0142adzy, wa\u017cne osobisto\u015bci polskie. Za\u0142o\u017cone z inicjatywy Stanis\u0142awa\nSo\u0142tyka (1752-1833), jednego z tw\u00f3rc\u00f3w konstytucji 1791. <\/p>\n\n\n\n

Towarzystwo gromadzi\u0142o zbiory naukowe i biblioteczne, kt\u00f3re stanowi\u0142y Muzeum\nKr\u00f3lewskiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk. Funkcjonowa\u0142o ono w latach 1818-1832,\na od 1823 roku jego siedzib\u0105 by\u0142 gmach zbudowany w latach 1820-1823 z\ninicjatywy Stanis\u0142awa Staszica wedle plan\u00f3w Antonio Corrazziego dla TPN. W 1830\nprzed wej\u015bciem do Pa\u0142acu Staszica ods\u0142oni\u0119to pomnik Kopernika B. Thorwaldsena.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w 1810 roku przy Towarzystwie istnia\u0142 Gabinetu\nrzeczy przyrodzonych (historii naturalnej) – \u201coddzielny dla p\u0142od\u00f3w kraiowych i\noddzielny dla zagranicznych\u201d oraz zbi\u00f3r monet i medali podarowanych przez min.\n\u0141ubie\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

W 1818 roku Towarzystwo przyj\u0119\u0142o zapis gen. Henryka D\u0105browskiego z\nWinnog\u00f3ry oraz liczne dary os\u00f3b prywatnych, co przyczyni\u0142o si\u0119 do podj\u0119cia  zamiaru budowy osobnego gmachu, dla\npomieszczenia w nim biblioteki,  muzeum i gabinetu rzeczy przyrodzonych. W\ntym czasie do zbior\u00f3w trafia\u0142y kolejne darowizny m.in.: wzory graficzne i\nportret Sarbiewskiego od hr. J\u00f3zefa Sierakowskiego; urz\u0105dzenie do mierzenia\n\u015bwiat\u0142a od hr. Henryka \u0141ubie\u0144skiego; bursztyn wykopany pod Pu\u0142tuskiem od x.\nWawrzy\u0144ca Gutowskiego; zbi\u00f3r okaz\u00f3w naturalnych (ro\u015bliny) od hr. Henryka\nLubomirskiego; zbi\u00f3r minera\u0142\u00f3w od Gimnazjum Krzemienieckiego, urny z Opinog\u00f3ry\nod hr. Wincentego Krasi\u0144skiego; \u201cszcz\u0119ka m\u0142odego s\u0142onia odnaleziona w Bugu\u201d od\n radcy Czo\u0142ha\u0144skiego; \u201cko\u015bci s\u0142onia wykopana we wsi Jaxicach\u201d od in\u017c.\nPostawki; \u201ckoszula druciana rycerska\u201d od Jana Gwalberta Styczy\u0144skiego z Podola;\nminera\u0142y z Wo\u0142ynia od hr. Aleksandra Chodkiewicza.<\/p>\n\n\n\n

W 1823 roku zainaugurowano dzia\u0142alno\u015b\u0107 Towarzystwa w nowym gmachu, w kt\u00f3rym\nwydzielono osobne pomieszczenia muzealne. W TPN znajdowa\u0142y si\u0119: Gabinet rzeczy\nprzyrodzonych (gabinet historii naturalnej), Gabinet staro\u017cytno\u015bci, Muzeum,\nSala im. gen. Henryka D\u0105browskiego, Zbrojownia.<\/p>\n\n\n\n

Towarzystwo zosta\u0142o rozwi\u0105zane w 1832 roku a jego zbiory skonfiskowane i\nwywiezione do Petersburga. Po rozwi\u0105zaniu TPN w gmachu mie\u015bci\u0142y si\u0119 tu r\u00f3\u017cne\ninstytucje: Dyrekcja Loterii, Akademia Medyko-Chirurgiczna; prawos\u0142awne\nGimnazjum M\u0119ski, cerkiew \u015bw. Tatiany Rzymianki. <\/p>\n\n\n\n

W latach mi\u0119dzywojennych Pa\u0142ac Staszica sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 Warszawskiego\nTowarzystwa Naukowego i kilku instytucji badawczych. W latach 1922 i 1928\nrewindykowano cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w na mocy traktatu Ryskiego, przekazano je do: 1. Uniwersytetu\nWarszawskiego (odlewy gipsowe, gabinet rycin), 2. Pa\u0144stwowych Zbior\u00f3w Sztuki na\nZamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie i na Wawelu, 3. Mennicy Pa\u0144stwowej, 4. Muzeum\nWojska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"

S\u0142awi\u0144ski J., Dom Kr\u00f3l. Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk, Instytut Litograficzny Szkolny
[Warszawa] : w Instytu. Litog. Szkolnym, [1819-1831?], ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej POLONA<\/a>
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wi\u0119cej na temat muzeum Towarzystwa, zob. m.in. <\/p>\n\n\n\n

  • Roczniki Towarzystwa Kr\u00f3lewskiego Warszawskiego Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk, 1-21, 1802-1830;<\/li>
  • KRAUSHAR A., Towarzystwo Warszawskie Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk 1800-1832<\/em>, Warszawa- Krak\u00f3w, t. 2 (1901), s. 236-237; t. 3 (1902), s. 224-230, 261-262; (1904), s. 61-62, 186-189, 387-392; (1905), s. 60-67; (1905), s. 480-483; (1906), s. 92-95, 429-450;<\/li>
  • BATOWSKI Z., Gabinet Rycin kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta i Muzeum Warszawskiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk<\/em>, Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, t. 21, 1928, s. 154-167;<\/li>
  • Ryszkiewicz A., Sprawy artystyczne w dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa Warszawskiego Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk (1800-1832)<\/em>, Materia\u0142y do studi\u00f3w i dyskusji z zakresu teorii i historii sztuki, 1951, z. 6, s. 32-59;<\/li>
  • STRZY\u017bEWSKA Z., Konfiskaty warszawskich zbior\u00f3w publicznych po powstaniu listopadowym. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego i Warszawskie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk. Materia\u0142y i dokumenty z archiw\u00f3w rosyjskich<\/em>,l Warszawa: DiG, 2000 (g\u0142. rozdz. Likwidacja zbior\u00f3w artystycznych WTPN w Warszawie<\/em>, Podzia\u0142 trofe\u00f3w warszawskich w Petersburgu<\/em> oraz Z historii konfiskaty zbrojowni gen. Henryka D\u0105browskiego ze zbior\u00f3w Warszawskiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk<\/em>, s. 71-233);<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    [tfr]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Warszawskie Towarzystwo Kr\u00f3lewskie  Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk dzia\u0142aj\u0105ce w Warszawie 1800-1832, by\u0142o swego rodzaju akademi\u0105 nauk, skupiaj\u0105c\u0105 uczonych, literat\u00f3w, ludzi w\u0142adzy, wa\u017cne osobisto\u015bci polskie. Za\u0142o\u017cone z inicjatywy Stanis\u0142awa So\u0142tyka (1752-1833), jednego z tw\u00f3rc\u00f3w konstytucji 1791. Towarzystwo gromadzi\u0142o zbiory naukowe i biblioteczne, kt\u00f3re stanowi\u0142y Muzeum Kr\u00f3lewskiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk. Funkcjonowa\u0142o ono w latach 1818-1832, a od 1823 roku… <\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":4742,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[],"class_list":["post-4741","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t