{"id":4444,"date":"2018-11-12T10:26:02","date_gmt":"2018-11-12T09:26:02","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4444"},"modified":"2021-12-06T22:49:30","modified_gmt":"2021-12-06T21:49:30","slug":"tomasz-de-rosset-projekt-muzeum-kraszewskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4444","title":{"rendered":"Tomasz de ROSSET | Muzeum Kraszewskiego"},"content":{"rendered":"\n
12.11.2018 | \"\"<\/pre>\n\n\n
J\u00f3zef Ignacy Kraszewski (1812\u20131887) by\u0142 jednym z powa\u017cniejszych polskich autorytet\u00f3w intelektualnych i moralnych w XIX stuleciu. Zapewne tylko dlatego nie zosta\u0142 og\u0142oszony narodowym wieszczem, \u017ce wypowiada\u0142 si\u0119 nie w poezji, ale w prozie, w opowiadaniach i powie\u015bciach, publicystyce oraz artyku\u0142ach i ksi\u0105\u017ckach naukowych z zakresu historii i historii sztuki, co odbierano chyba jako zbyt ma\u0142o natchnion\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107, aby wieszczy\u0107. Kraszewski by\u0142 te\u017c badaczem zabytk\u00f3w, kolekcjonerem i popularyzatorem narodowego kolekcjonerstwa, rywalem Edwarda Rastawieckiego w pracy nad polsk\u0105 biografistyk\u0105 artystyczn\u0105. Jego zainteresowania archeologi\u0105, histori\u0105 i sztuk\u0105 krajow\u0105 pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c podczas pocz\u0105tkowej nauki w Lublinie (1826). Prowadzi\u0142 samodzielne badania i gromadzi\u0142 materia\u0142 ikonograficzny do zabytk\u00f3w i dziej\u00f3w polskich. Pracowa\u0142 w archiwach i bibliotekach, robi\u0105c odpisy i odrysy dokument\u00f3w oraz obraz\u00f3w (m.in. w bibliotece Antoniego Urbanowskiego w Horodcu, 1834\u20131836). Odbywa\u0142 podr\u00f3\u017ce krajoznawcze po Litwie, Bia\u0142orusi, Ukrainie, wiele czasu po\u015bwi\u0119caj\u0105c inwentaryzacji zabytk\u00f3w architektury i budownictwa oraz przyk\u0142ad\u00f3w sztuki ludowej, zbiera\u0142 niszczej\u0105ce dzie\u0142a. W 1843 roku by\u0142 w Odessie, a potem zosta\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem Odesskiego Towarzystwa Staro\u017cytniczego.<\/p>\n
\"\"<\/a>
Il. 1<\/em><\/figcaption><\/figure>\n
Badania i publikacje, ale tak\u017ce kolekcjonowanie stanowi\u0142y dla niego form\u0119 ochrony kultury i zabytk\u00f3w, sk\u0142adaj\u0105c si\u0119 na swego rodzaju inwentaryzacj\u0119, buduj\u0105c zbi\u00f3r materia\u0142\u00f3w do dziej\u00f3w sztuki polskiej. Efektem tych poszukiwa\u0144 sta\u0142o si\u0119 potem wydawnictwo encyklopedyczne pod tytu\u0142em Ikonotheka. Zbi\u00f3r notat o sztuce i artystach w Polsce<\/em>. R\u00f3wnie\u017c jego w\u0142asna kolekcja dostarcza\u0142a materia\u0142u ikonograficznego do powie\u015bci i prac historycznych (m.in. artyku\u0142\u00f3w dla \u201eAtheneum\u201d). W latach czterdziestych zbi\u00f3r archiwalny i ikonograficzny Kraszewskiego znajdowa\u0142 si\u0119 w Gr\u00f3dku pod \u0141uckiem, w domu specjalnie przebudowanym dla potrzeb zwi\u0105zanych z jego przechowywaniem. Potem mieszka\u0142 w \u017bytomierzu. Miasto nazywano w\u00f3wczas Ma\u0142ym Monachium, bo obok domu Kraszewskiego, kt\u00f3rego wn\u0119trza mia\u0142y nieledwie muzealny charakter ze wzgl\u0119du na liczne eksponowane tam staro\u017cytno\u015bci, znajdowa\u0142y si\u0119 tam pracownie kilku polskich malarzy. Historyk utrzymywa\u0142 w\u00f3wczas, dzi\u0119ki swojej publicystyce i krytyce artystycznej, o\u017cywione kontakty (g\u0142\u00f3wnie korespondencyjne) z badaczami sztuki, artystami, amatorami (po cz\u0119\u015bci ze wzgl\u0119du na  projektowany przeze\u0144 s\u0142ownik artyst\u00f3w, w czym jednak ubieg\u0142 go Edward Rastawiecki). Na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych mieszka\u0142 w Warszawie. W 1863 roku, zmuszony opu\u015bci\u0107 Kr\u00f3lestwo, wyjecha\u0142 do Drezna, gdzie mieszka\u0142 do roku 1883, blisko zwi\u0105zany z tamtejszymi plac\u00f3wkami emigracyjnymi. Za\u0142o\u017cy\u0142 tam drukarni\u0119, kt\u00f3ra bez wi\u0119kszego powodzenia dzia\u0142a\u0142a w latach 1868\u20131871 i sta\u0142a si\u0119 przyczyn\u0105 powa\u017cnych k\u0142opot\u00f3w finansowych; zmusi\u0142y go one do sprzeda\u017cy w roku 1869 znacznej cz\u0119\u015bci swoich zbior\u00f3w grafiki i rysunku hr. W\u0142adys\u0142awowi Branickiemu do biblioteki w Suchej, gdzie obj\u0119to j\u0105 fachow\u0105 opiek\u0105 bibliotekarsk\u0105 (w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej w du\u017cej cz\u0119\u015bci uleg\u0142a ona zniszczeniu lub rozproszeniu). Nast\u0119pnie, aresztowany i skazany pod zarzutem szpiegostwa, ale wkr\u00f3tce wypuszczony za kaucj\u0105, wyjecha\u0142 do W\u0142och i Szwajcarii.<\/p>\n
Jeszcze za \u017cycia pisarza powsta\u0142a idea stworzenia muzeum po\u015bwi\u0119conego jego osobie. Ta swoista \u201emuzealizacja\u201d wi\u0105\u017ce si\u0119 z jubileuszem pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecia jego pracy tw\u00f3rczej jako pisarza i historyka \u2013 co sta\u0142o si\u0119 wielkim \u015bwi\u0119tem narodowym dla rodak\u00f3w na ca\u0142ym obszarze Rzeczpospolitej i emigracji. Ju\u017c dwa lata wcze\u015bniej ukonstytuowa\u0142 si\u0119 specjalny komitet dla wybicia z\u0142otego medalu na t\u0119 okazj\u0119 z popiersiem jubilata i stosownym napisem, kt\u00f3ry wr\u0119czono w dniu imienin 19 marca 1879 r. w drezde\u0144skiej willi Kraszewskiego (odlane w br\u0105zie egzemplarze medalu rozes\u0142ano kilkunastu instytucjom narodowym, w tym Uniwersytetowi Jagiello\u0144skiemu, Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, Uniwersytetowi Lwowskiemu, Towarzystwu Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w Poznaniu, Towarzystwu Naukowemu w Toruniu, Bibliotece Polskiej w Pary\u017cu, Muzeum Narodowemu w Rapperswilu oraz wielu osobom prywatnym). Nast\u0119pnie odby\u0142a si\u0119 uczta na jego cze\u015b\u0107, w kt\u00f3rej wzi\u0119li udzia\u0142 Polacy z Towarzystwa polskiego w Dre\u017anie i przybysze z kraju. Wyg\u0142aszano mowy, odczytywano nades\u0142ane telegramy, okoliczno\u015bciowe adresy, m.in. Ko\u0142a Sejmowego pos\u0142\u00f3w polskich w Berlinie i Sejmu Galicyjskiego. Uroczysto\u015b\u0107 kontynuowano nast\u0119pnego dnia, kiedy jubilat otrzyma\u0142 dary ze wszystkich stron dawnej Rzeczpospolitej: m.in. Uwertur\u0119 jubileuszow\u0105<\/em> od kompozytora Stanis\u0142awa Chom\u0119towskiego, rze\u017abione krzes\u0142o i Album <\/em>od Wielkopolanek, obraz Franciszka Kostrzewskiego Widok bramy trynitarskiej w Lublinie<\/em> podarowany przez miasto, puchar srebrny od powiatu brodzkiego, a tak\u017ce marmurowy przycisk od Towarzystwa Przemys\u0142owc\u00f3w Polskich w Dre\u017anie.<\/p>\n
\"\"<\/a>
Il. 2
<\/em><\/figcaption><\/figure>\n
W\u0142a\u015bciwe uroczysto\u015bci jubileuszu odby\u0142y si\u0119 jednak w Krakowie w pa\u017adzierniku 1879 roku. Trwa\u0142y one przez kilka dni w Sukiennicach (b\u0119d\u0105cych w\u00f3wczas \u015bwie\u017co po zako\u0144czeniu prac budowlano-konserwatorskich). Istotnym ich elementem by\u0142a uczta na 800 os\u00f3b dla elity politycznej i kulturalnej wszystkich ziem Rzeczpospolitej z trzech zabor\u00f3w, Galicji, Kr\u00f3lestwa, Wielkopolski, Litwy, Wo\u0142ynia, Podola, Ukrainy. Uczestniczyli m.in. prezes nieco wcze\u015bniej utworzonej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci J\u00f3zef Majer, marsza\u0142ek krajowy Galicji hr. Wodzicki, prezydent Krakowa dr Zyblikiewicz, malarz Henryk Siemiradzki, filozof hr. August Cieszkowski, hr. W\u0142odzimierz Dzieduszycki, hr. Artur Potocki. Kraszewski zosta\u0142 odznaczony nadanym przez Franciszka J\u00f3zefa \u201ez\u0142otym orderem\u201d cesarskim. Otrzyma\u0142 te\u017c liczne dary ofiarowane przez spo\u0142ecze\u0144stwo polskie. W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce dary z Drezna oraz wieniec d\u0119bowy przywieziony ze Szwecji przez Gustawa Benzelstjern\u0119 Engestr\u00f6ma, portret Kraszewskiego z czcionek drukarskich od warszawskich drukarzy, ka\u0142amarz na marmurowej podstawie od Towarzystwa Historyczno-Literackiego z Pary\u017ca, puchar i z\u0142ota spinka od Polak\u00f3w z Chicago, ponadto portrety jubilata, albumy, adresy, szkatu\u0142ki, puchary, dywany, pi\u00f3ra, medale, piecz\u0105tki, wie\u0144ce oraz publikacje dedykowane jubilatowi i utwory muzyczne. Katalog dar\u00f3w zosta\u0142 opublikowany po dwu latach w Ksi\u0119dze pami\u0105tkowej<\/em> jubileuszu, z kt\u00f3rej uzyskany doch\u00f3d przeznaczono na pomnik Mickiewicza na krakowskim rynku. W Muzeum Narodowym w Krakowie pomi\u0119dzy nielicznymi pami\u0105tkami po Kraszewskim, znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce obiekty zwi\u0105zane z jubileuszem (medale, medaliony, druki okoliczno\u015bciowe), a ponadto pami\u0105tki jego pogrzebu w 1887 roku, jak chce Grzegorz B\u0105biak, pierwszego patriotyczno-narodowego poch\u00f3wku w Bazylice Paulin\u00f3w Na Ska\u0142ce.<\/p>\n
W okresie poprzedzaj\u0105cym jubileusz, odbywa\u0142a si\u0119 swego rodzaju og\u00f3lnonarodowa debata nad najlepszym sposobem uczczeniem pisarza, w ramach kt\u00f3rej pojawi\u0142a si\u0119 propozycja utworzenia jego muzeum. Autorem by\u0142 Aleksander Boles\u0142aw Brzostowski (1848-1920), literat, bibliograf, bibliotekarz, antykwariusz. Musia\u0142o to wywrze\u0107 niema\u0142e wra\u017cenia na mistrzu, skoro, wkr\u00f3tce po jubileuszu,  w styczniu 1880 roku, zatrudni\u0142 go jako sekretarza i konserwatora swoich zbior\u00f3w w Dre\u017anie. Projekt publikowa\u0142a prasa polska, a po raz pierwszy zosta\u0142 on og\u0142oszony w \u201eGazecie Polskiej\u201d (nr 114 z 9\/21 maja 1878):<\/p>\n
\n
\u017bytomierz. Niech i mnie b\u0119dzie wolno, do niezliczonych projekt\u00f3w uczczenia p\u00f3\u0142wiekowych zas\u0142ug i tytanicznych trud\u00f3w I. J. Kraszewskiego \u2013 dorzuci\u0107 nowy.
Aby okaza\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza cudzoziemcom \u2013 prawdziwie dotykalnym sposobem, zdumiewaj\u0105cy w ka\u017cdym kierunku wiedzy ogrom i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nieocenionych prac nestora naszych pisarzy, \u2013 proponuj\u0119 urz\u0105dzenie nigdy nie ustaj\u0105cej wystawy wszystkich dzie\u0142 Kraszewskiego, t\u0142umaczonych i oryginalnych, jak r\u00f3wnie\u017c utwor\u00f3w jego malarskich, rysunkowych, rytowniczych itp., oraz wszystkich monografii i studi\u00f3w literackich o Kraszewskim, w jakim b\u0105d\u017akolwiek j\u0119zyku drukowanych, oddzielnie lub w czasopismach, tudzie\u017c wszystkich jego portret\u00f3w, popiersi, medali i innych wszelkiego rodzaju pami\u0105tek, maj\u0105cych \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z jego \u017cyciem i projektowanym obchodem jubileuszowym.
Zamiast rozszerza\u0107 si\u0119 nad pobudkami i celem mego projektu, oddaj\u0119 takowy pod os\u0105d czytelnik\u00f3w i rzucam zarazem pobie\u017cny szkic praktycznego urz\u0105dzenia proponowanej wystawy. Przede wszystkiem nale\u017ca\u0142oby j\u0105, s\u0105dzimy, urz\u0105dzi\u0107, jak nast\u0119puje:

Oddzia\u0142 I. Wszystkie dzie\u0142a oryginalne, wydane w j\u0119zyku polskim.
Oddzia\u0142 II. Wszystkie dzie\u0142a Kraszewskiego, napisane przeze\u0144 w obcych j\u0119zykach.
Oddzia\u0142 III. Wszystkie jego dzie\u0142a i artyku\u0142y przet\u0142\u00f3[u]maczone z j\u0119zyka polskiego na inne j\u0119zyki.
Oddzia\u0142 IV. Kilkadziesi\u0105t odpowiedniej obj\u0119to\u015bci pr\u00f3\u017cnych tek in 8-vo lub in 4-to, na\u015bladuj\u0105cych ksi\u0119gi tego formatu i maj\u0105cych wyobra\u017ca\u0107 korespondencye Kraszewskiego do r\u00f3\u017cnych czasopism krajowych i zagranicznych.
Oddzia\u0142 V. Jeszcze kilkadziesi\u0105t, jak wy\u017cej, pr\u00f3\u017cnych tek, maj\u0105cych wyobra\u017ca\u0107 korespondency\u0119 Kraszewskiego prywatn\u0105.
Oddzia\u0142 VI. Wszystkie czasopisma i dzie\u0142a wydawane staraniem i prac\u0105 lub pod redakcy\u0105 Kraszewskiego.
Oddzia\u0142 VII. W\u0142asnor\u0119czne rysunki, akwarele, malowid\u0142a i mog\u0105ce si\u0119 znale\u017a\u0107, lecz nie przeznaczone do druku (przynajmniej obecnie) r\u0119kopisy Kraszewskiego.
Oddzia\u0142 VIII. Biografie, monografie, studia literackie itp. o Kraszewskim i jego pracach; wszystkie jego portrety, popiersia i medale, oraz wszelkiego rodzaju pami\u0105tki, maj\u0105ce \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek, tak z jego \u017cyciem, jak i z projektowanym jubileuszem.

Rozklasyfikowany w ten spos\u00f3b, a jak si\u0119 ju\u017c okaza\u0142o, niemaj\u0105cy przyk\u0142adu w dziejach literatury powszechnej ogrom prac jednego zaledwie z naszych pisarzy by\u0142by zaiste nie tylko ze wszech miar imponuj\u0105cym przedmiotem podziwu dla wszystkich niech\u0119tnych nam cudzoziemc\u00f3w,  by\u0142by nie tylko now\u0105 dla nas chwa\u0142\u0105 wobec cywilizacyi europejskich, ale nadto: by\u0142by najzaszczytniejszym, najpi\u0119kniejszym pomnikiem, wzniesionym Kraszewskiemu jeszcze za \u017cycia.
Koniecznym maturalnie jest to, by to \u201eMuzeum Kraszewskiego\u201d (proponuj\u0119 nazw\u0119, bior\u0105c wz\u00f3r z wystawy i pami\u0105tek po wielkim astronomie) obja\u015bnionem zosta\u0142o poliglotycznie wydan\u0105 broszur\u0105, kt\u00f3raby, mieszcz\u0105c w sobie kr\u00f3ciutk\u0105 charakterystyk\u0119 olbrzymich zas\u0142ug jubilata, oraz najdok\u0142adniejszy, umiej\u0119tny spis jego prac i przedmiot\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w \u201eMuzeum\u201d \u2013 zast\u0105pi\u0142a tem samem r\u00f3wnie projektowan\u0105, szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 bibliografi\u0119 pism Kraszewskiego i mog\u0142a by\u0107 bezp\u0142atnie rozdawan\u0105 znakomitszym przynajmniej cudzoziemcom, zwiedzaj\u0105cym Muzeum \u2026<\/h6>\n<\/blockquote>\n
Brzostowski nie m\u00f3g\u0142 bra\u0107 pod uwag\u0119 jubileuszowych podark\u00f3w, jakie sta\u0142y si\u0119 potem podstaw\u0105 muzealnych realizacji w zwi\u0105zku z Kraszewskim. Pisarz od pocz\u0105tku podkre\u015bla\u0142, \u017ce uwa\u017ca je za w\u0142asno\u015b\u0107 narodu, kt\u00f3rej on sam jest tylko do\u017cywotnim depozytariuszem. Zrazu zosta\u0142y z\u0142o\u017cone w drezde\u0144skiej willi pisarza, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 poka\u017ana biblioteka, pracownia oraz specjalny na ten cel przeznaczonym Pok\u00f3j jubileuszowy<\/em>. Pok\u00f3j ten urz\u0105dzi\u0142 Brzostowski wesp\u00f3\u0142 z hr. Wawrzy\u0144cem Belzenstjern\u0105 Egnestr\u00f6mem, wywodz\u0105cym si\u0119 ze szwedzkiej rodziny arystokratycznej wielkopolskim poet\u0105, filantropem i dzia\u0142aczem kulturalnym. Pracowali nad tym jakoby cztery dni, rozpakowuj\u0105c obiekty, klasyfikuj\u0105c je i eksponuj\u0105c na  \u015bcianach, lub stolikach, albo w g\u0142\u0119bokich, skonstruowanych w tym celu szafach.<\/p>\n
\n
Wchodz\u0105c (\u2026) z salonu do \u0142\u0105cz\u0105cego si\u0119 z nim bezpo\u015brednio Pokoju Jubileuszowego, widzimy tu najpierw wykonany z marmuru przez Wiktora Brodzkiego pi\u0119kny, lubo mocno chybiony w podobie\u0144stwie oblicza, biust jubilata, a o par\u0119 krok\u00f3w dalej o wiele ju\u017c pod tym wzgl\u0119dem szcz\u0119\u015bliwszy, marmurowy jego medalion d\u0142uta \u015b. p. Kazimierza Ostrowskiego, i wreszcie niezmiernie mozolny, bo z samych tylko wykonany punkt\u00f3w \u2013 portret od drukarzy warszawskich. Pod portretem tym, w k\u0105ciku przy drzwiach od salonu, stoi tak zwana \u201eszafa na numizmaty\u201d, wy\u0142o\u017cona kilkudziesi\u0119ciu medalami i numizmatami. Dar to Stowarzyszenia subjekt\u00f3w handlowych wyznania mojzeszowego w Warszawie. Oceniono go, nie wiemy gdzie, a\u017c… na 20.000 rs.
Z innych pami\u0105tkowych mebli zwraca przede wszystkiem uwag\u0119 s\u0142ynny \u00f3w fotel, ofiarowany Kraszewskiemu przez Polki z Poznania, a zdobny pyszn\u0105 rze\u017ab\u0105, d\u0142uta Micha\u0142a Grentkowskiego i prze\u015blicznie haftowanemi jedwabiem i z\u0142otem herbami wojew\u00f3dztw.
Od chwili urz\u0105dzenia wystawy pami\u0105tek i dar\u00f3w w Pokoju jubileuszowym, zosta\u0142 on otwarty dla wszystkich pragn\u0105cych je ogl\u0105da\u0107 [Brzostowski, 1912].<\/em><\/h6>\n<\/blockquote>\n
\"\"<\/a><\/p>\n
Il. 3<\/p>\n
Muzealne projekty zwi\u0105zane z Kraszewskim w jakim\u015b sensie doczeka\u0142y si\u0119 wi\u0119c reazlizacji. Niezbyt d\u0142ugo jednak to trwa\u0142o, bo w 1884 r. pisarz za po\u015brednictwem Engelstr\u00f6ma przekaza\u0142 wszystkie dary na rzecz Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk i jego Muzeum im. Miel\u017cy\u0144skich. W roku nast\u0119pnym Gabinet zosta\u0142 zainstalowany w s\u0105siedztwie Galerii mi\u0142os\u0142awskiej i mia\u0142 przypomina\u0107 wype\u0142nion\u0105 pami\u0105tkami pracowni\u0119 drezde\u0144sk\u0105. Zachowa\u0142 si\u0119 do dzi\u015b i stanowi obecnie depozyt PTPN w Bibliotece Raczy\u0144skich. Jest tu cz\u0119\u015bci\u0105 osobnego, otwartego w 1986 roku Muzeum-Pracowni Kraszewskiego powsta\u0142ego w wyniku darowizny z 1979 roku pozna\u0144skiego rzemie\u015blnika i mi\u0142o\u015bnika tw\u00f3rczo\u015bci pisarza Mariana Walczaka (dar obj\u0105\u0142 licz\u0105c\u0105 trzy tysi\u0105ce wolumin\u00f3w bibliotek\u0119 z wieloma pierwszymi wydaniami ksi\u0105\u017cek Kraszewskiego; jego dokumenty osobiste, r\u0119kopisy, obrazy, rysunki i rze\u017aby). Trzeba tu zasygnalizowa\u0107 jeszcze jedno Muzeum Kraszewskiego, kt\u00f3re zlokalizowane jest w Romanowie, podlubelskiej wsi nale\u017c\u0105cej do rodowego maj\u0105tku Kraszewskich. Mieszka\u0142 tu jego brat Roman, malarz, rze\u017abiarz, literat, muzyk i astronom, a r\u00f3wnie\u017c kolekcjoner. W tutejszym dworze znajdowa\u0142 si\u0119 bogaty zbi\u00f3r staro\u017cytno\u015bci ze staropolskimi portretami, broni\u0105, pami\u0105tkami historycznymi oraz wielk\u0105 bibliotek\u0105, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142y starodruki i r\u0119kopisy i komplet dzie\u0142 J\u00f3zefa Ignacego.<\/p>\n
\"\"<\/a><\/p>\n
Il. 4<\/p>\n
Gabinet Kraszewskiego w Muzeum im. Miel\u017cy\u0144skich PTNP by\u0142 jednym z pierwszych muze\u00f3w biograficznych w historii polskiego muzealnictwa. Nale\u017ca\u0142 do nielicznej grupy plac\u00f3wek stworzonych do 1918 roku. Poprzedza\u0142a go niezrealizowana pr\u00f3ba mauzoleum-muzeum-atelier Balzaka podj\u0119ta przez Ewelin\u0119 Ha\u0144sk\u0105 i Jerzego Mniszcha w Pary\u017cu w latach 70., przede wszystkim jednak inspiracji i wzorca dostarczy\u0142o tu Muzeum Kopernika Artura Wo\u0142y\u0144skiego przy uniwersyteckim obserwatorium astronomicznych na wzg\u00f3rzu Monte Mario w Rzymie (1879). W latach p\u00f3\u017aniejszych powsta\u0142 natomiast Dom Matejki w Krakowie jako swego rodzaju oddzia\u0142 Muzeum Narodowego (1895), Muzeum Adama Mickiewicza przy Bibliotece Polskiej w Pary\u017cu (1905) i prywatne Muzeum Mickiewiczowskie Jana Obsta w Wilnie (1911). Trzeba by tu jeszcze doda\u0107 wszak otwarte w czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej efemeryczne Muzeum Hindenburga (Hinbedburgmuseum) w Poznaniu (1916). Podobnie jak \u201erodzinny\u201d w zasadzie pomys\u0142 uczczenia Balzaka w Pary\u017cu odbiega\u0142o ono od wysoce patriotycznego przes\u0142ania muze\u00f3w po\u015bwi\u0119conych wielkim Polakom, ale mo\u017ce by\u0107 widziane jako odzwierciedlenie z\u0142o\u017conej pod wzgl\u0119dem narodowym sytuacji muzealnictwa na terenach porozbiorowej Rzeczpospolitej.<\/p>\n
Tomasz F. de Rosset<\/em><\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/p>\n
B\u0105biak G., 2010. Sobie ojczy\u017anie czy potomno\u015bci\u2026 Wybrane problemy mecenatu kulturalnego elit na ziemiach polskich w XIX wieki<\/em>, Warszawa, s. 200-207.
B\u0105biak G., 2016. Funeralia narodowe. Pogrzeby patriotyczne Polak\u00f3w w czasach niewoli<\/em>, Warszawa 2016, s. 251-320.
Brzostowski A.B., [1912]. Ze wspomnie\u0144 o Kraszewskim w setn\u0105 rocznic\u0119 jego \u015bmierci i dwudziest\u0105 pi\u0105ta zgonu<\/em><\/a>, Warszawa.
[Benzelstjerna] Engestr\u00f6m, 1879. Pami\u0105tka obchodu uroczysto\u015bci imienin J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego w Dre\u017anie w roku jego jubileuszowym 1879<\/em><\/a>, Pozna\u0144.
Ksi\u0119ga pami\u0105tkowa Jubileuszu J.I. Kraszewskiego 1879 roku<\/em><\/a>, Krak\u00f3w 1881.
\u201eSpis pami\u0105tek po J. I. Kraszewskim\u201d. Inwentarz Gabinetu Kraszewskiego w Bibliotece Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk<\/a>, rkps 889;
Suchodolska, I. Jakimowicz, J. Jaworska, 1961. Rysunki z kolekcji J. I. Kraszewskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie<\/em>, Warszawa.<\/p>\n
NETOGRAFIA<\/p>\n
Biblioteka Raczy\u0144skich w Poznaniu<\/em>, Pracownia-Muzeum J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego (1979), online: http:\/\/www.bracz.edu.pl\/muzea\/pracownia-muzeum-jozefa-i-kraszewskiego\/ <\/a><\/p>\n
Muzeum J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego w Romanowie (1958): http:\/\/www.muzeumkraszewskiego.pl\/<\/a><\/p>\n\n\n
\n\n\n\n
\n
CZYTELNIA<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
12.11.2018 | J\u00f3zef Ignacy Kraszewski (1812\u20131887) by\u0142 jednym z powa\u017cniejszych polskich autorytet\u00f3w intelektualnych i moralnych w XIX stuleciu. Zapewne tylko dlatego nie zosta\u0142 og\u0142oszony narodowym wieszczem, \u017ce wypowiada\u0142 si\u0119 nie w poezji, ale w prozie, w opowiadaniach i powie\u015bciach, publicystyce oraz artyku\u0142ach i ksi\u0105\u017ckach naukowych z zakresu historii i historii sztuki, co odbierano chyba jako… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7345,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-4444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Kraszewski_004.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Kraszewski_004.jpg","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"Czytelnia<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"
<\/p>\n
12.11.2018 | \"\"<\/pre>\n
<\/p>\n
J\u00f3zef Ignacy Kraszewski (1812\u20131887) by\u0142 jednym z powa\u017cniejszych polskich autorytet\u00f3w intelektualnych i moralnych w XIX stuleciu. Zapewne tylko dlatego nie zosta\u0142 og\u0142oszony narodowym wieszczem, \u017ce wypowiada\u0142 si\u0119 nie w poezji, ale w prozie, w opowiadaniach i powie\u015bciach, publicystyce oraz artyku\u0142ach i ksi\u0105\u017ckach naukowych z zakresu historii i historii sztuki, co odbierano chyba jako zbyt ma\u0142o natchnion\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107, aby wieszczy\u0107. Kraszewski by\u0142 te\u017c badaczem zabytk\u00f3w, kolekcjonerem i popularyzatorem narodowego kolekcjonerstwa, rywalem Edwarda Rastawieckiego w pracy nad polsk\u0105 biografistyk\u0105 artystyczn\u0105. Jego zainteresowania archeologi\u0105, histori\u0105 i sztuk\u0105 krajow\u0105 pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c podczas pocz\u0105tkowej nauki w Lublinie (1826). Prowadzi\u0142 samodzielne badania i gromadzi\u0142 materia\u0142 ikonograficzny do zabytk\u00f3w i dziej\u00f3w polskich. Pracowa\u0142 w archiwach i bibliotekach, robi\u0105c odpisy i odrysy dokument\u00f3w oraz obraz\u00f3w (m.in. w bibliotece Antoniego Urbanowskiego w Horodcu, 1834\u20131836). Odbywa\u0142 podr\u00f3\u017ce krajoznawcze po Litwie, Bia\u0142orusi, Ukrainie, wiele czasu po\u015bwi\u0119caj\u0105c inwentaryzacji zabytk\u00f3w architektury i budownictwa oraz przyk\u0142ad\u00f3w sztuki ludowej, zbiera\u0142 niszczej\u0105ce dzie\u0142a. W 1843 roku by\u0142 w Odessie, a potem zosta\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem Odesskiego Towarzystwa Staro\u017cytniczego.<\/p>\n[caption id=\"attachment_7343\" align=\"alignleft\" width=\"300\"]\"\"<\/a> Il. 1<\/em>[\/caption]\n
Badania i publikacje, ale tak\u017ce kolekcjonowanie stanowi\u0142y dla niego form\u0119 ochrony kultury i zabytk\u00f3w, sk\u0142adaj\u0105c si\u0119 na swego rodzaju inwentaryzacj\u0119, buduj\u0105c zbi\u00f3r materia\u0142\u00f3w do dziej\u00f3w sztuki polskiej. Efektem tych poszukiwa\u0144 sta\u0142o si\u0119 potem wydawnictwo encyklopedyczne pod tytu\u0142em Ikonotheka. Zbi\u00f3r notat o sztuce i artystach w Polsce<\/em>. R\u00f3wnie\u017c jego w\u0142asna kolekcja dostarcza\u0142a materia\u0142u ikonograficznego do powie\u015bci i prac historycznych (m.in. artyku\u0142\u00f3w dla \u201eAtheneum\u201d). W latach czterdziestych zbi\u00f3r archiwalny i ikonograficzny Kraszewskiego znajdowa\u0142 si\u0119 w Gr\u00f3dku pod \u0141uckiem, w domu specjalnie przebudowanym dla potrzeb zwi\u0105zanych z jego przechowywaniem. Potem mieszka\u0142 w \u017bytomierzu. Miasto nazywano w\u00f3wczas Ma\u0142ym Monachium, bo obok domu Kraszewskiego, kt\u00f3rego wn\u0119trza mia\u0142y nieledwie muzealny charakter ze wzgl\u0119du na liczne eksponowane tam staro\u017cytno\u015bci, znajdowa\u0142y si\u0119 tam pracownie kilku polskich malarzy. Historyk utrzymywa\u0142 w\u00f3wczas, dzi\u0119ki swojej publicystyce i krytyce artystycznej, o\u017cywione kontakty (g\u0142\u00f3wnie korespondencyjne) z badaczami sztuki, artystami, amatorami (po cz\u0119\u015bci ze wzgl\u0119du na  projektowany przeze\u0144 s\u0142ownik artyst\u00f3w, w czym jednak ubieg\u0142 go Edward Rastawiecki). Na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych mieszka\u0142 w Warszawie. W 1863 roku, zmuszony opu\u015bci\u0107 Kr\u00f3lestwo, wyjecha\u0142 do Drezna, gdzie mieszka\u0142 do roku 1883, blisko zwi\u0105zany z tamtejszymi plac\u00f3wkami emigracyjnymi. Za\u0142o\u017cy\u0142 tam drukarni\u0119, kt\u00f3ra bez wi\u0119kszego powodzenia dzia\u0142a\u0142a w latach 1868\u20131871 i sta\u0142a si\u0119 przyczyn\u0105 powa\u017cnych k\u0142opot\u00f3w finansowych; zmusi\u0142y go one do sprzeda\u017cy w roku 1869 znacznej cz\u0119\u015bci swoich zbior\u00f3w grafiki i rysunku hr. W\u0142adys\u0142awowi Branickiemu do biblioteki w Suchej, gdzie obj\u0119to j\u0105 fachow\u0105 opiek\u0105 bibliotekarsk\u0105 (w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej w du\u017cej cz\u0119\u015bci uleg\u0142a ona zniszczeniu lub rozproszeniu). Nast\u0119pnie, aresztowany i skazany pod zarzutem szpiegostwa, ale wkr\u00f3tce wypuszczony za kaucj\u0105, wyjecha\u0142 do W\u0142och i Szwajcarii.<\/p>\n
Jeszcze za \u017cycia pisarza powsta\u0142a idea stworzenia muzeum po\u015bwi\u0119conego jego osobie. Ta swoista \u201emuzealizacja\u201d wi\u0105\u017ce si\u0119 z jubileuszem pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecia jego pracy tw\u00f3rczej jako pisarza i historyka \u2013 co sta\u0142o si\u0119 wielkim \u015bwi\u0119tem narodowym dla rodak\u00f3w na ca\u0142ym obszarze Rzeczpospolitej i emigracji. Ju\u017c dwa lata wcze\u015bniej ukonstytuowa\u0142 si\u0119 specjalny komitet dla wybicia z\u0142otego medalu na t\u0119 okazj\u0119 z popiersiem jubilata i stosownym napisem, kt\u00f3ry wr\u0119czono w dniu imienin 19 marca 1879 r. w drezde\u0144skiej willi Kraszewskiego (odlane w br\u0105zie egzemplarze medalu rozes\u0142ano kilkunastu instytucjom narodowym, w tym Uniwersytetowi Jagiello\u0144skiemu, Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, Uniwersytetowi Lwowskiemu, Towarzystwu Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w Poznaniu, Towarzystwu Naukowemu w Toruniu, Bibliotece Polskiej w Pary\u017cu, Muzeum Narodowemu w Rapperswilu oraz wielu osobom prywatnym). Nast\u0119pnie odby\u0142a si\u0119 uczta na jego cze\u015b\u0107, w kt\u00f3rej wzi\u0119li udzia\u0142 Polacy z Towarzystwa polskiego w Dre\u017anie i przybysze z kraju. Wyg\u0142aszano mowy, odczytywano nades\u0142ane telegramy, okoliczno\u015bciowe adresy, m.in. Ko\u0142a Sejmowego pos\u0142\u00f3w polskich w Berlinie i Sejmu Galicyjskiego. Uroczysto\u015b\u0107 kontynuowano nast\u0119pnego dnia, kiedy jubilat otrzyma\u0142 dary ze wszystkich stron dawnej Rzeczpospolitej: m.in. Uwertur\u0119 jubileuszow\u0105<\/em> od kompozytora Stanis\u0142awa Chom\u0119towskiego, rze\u017abione krzes\u0142o i Album <\/em>od Wielkopolanek, obraz Franciszka Kostrzewskiego Widok bramy trynitarskiej w Lublinie<\/em> podarowany przez miasto, puchar srebrny od powiatu brodzkiego, a tak\u017ce marmurowy przycisk od Towarzystwa Przemys\u0142owc\u00f3w Polskich w Dre\u017anie.<\/p>\n[caption id=\"attachment_7345\" align=\"aligncenter\" width=\"790\"]\"\"<\/a> Il. 2
<\/em>[\/caption]\n
W\u0142a\u015bciwe uroczysto\u015bci jubileuszu odby\u0142y si\u0119 jednak w Krakowie w pa\u017adzierniku 1879 roku. Trwa\u0142y one przez kilka dni w Sukiennicach (b\u0119d\u0105cych w\u00f3wczas \u015bwie\u017co po zako\u0144czeniu prac budowlano-konserwatorskich). Istotnym ich elementem by\u0142a uczta na 800 os\u00f3b dla elity politycznej i kulturalnej wszystkich ziem Rzeczpospolitej z trzech zabor\u00f3w, Galicji, Kr\u00f3lestwa, Wielkopolski, Litwy, Wo\u0142ynia, Podola, Ukrainy. Uczestniczyli m.in. prezes nieco wcze\u015bniej utworzonej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci J\u00f3zef Majer, marsza\u0142ek krajowy Galicji hr. Wodzicki, prezydent Krakowa dr Zyblikiewicz, malarz Henryk Siemiradzki, filozof hr. August Cieszkowski, hr. W\u0142odzimierz Dzieduszycki, hr. Artur Potocki. Kraszewski zosta\u0142 odznaczony nadanym przez Franciszka J\u00f3zefa \u201ez\u0142otym orderem\u201d cesarskim. Otrzyma\u0142 te\u017c liczne dary ofiarowane przez spo\u0142ecze\u0144stwo polskie. W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce dary z Drezna oraz wieniec d\u0119bowy przywieziony ze Szwecji przez Gustawa Benzelstjern\u0119 Engestr\u00f6ma, portret Kraszewskiego z czcionek drukarskich od warszawskich drukarzy, ka\u0142amarz na marmurowej podstawie od Towarzystwa Historyczno-Literackiego z Pary\u017ca, puchar i z\u0142ota spinka od Polak\u00f3w z Chicago, ponadto portrety jubilata, albumy, adresy, szkatu\u0142ki, puchary, dywany, pi\u00f3ra, medale, piecz\u0105tki, wie\u0144ce oraz publikacje dedykowane jubilatowi i utwory muzyczne. Katalog dar\u00f3w zosta\u0142 opublikowany po dwu latach w Ksi\u0119dze pami\u0105tkowej<\/em> jubileuszu, z kt\u00f3rej uzyskany doch\u00f3d przeznaczono na pomnik Mickiewicza na krakowskim rynku. W Muzeum Narodowym w Krakowie pomi\u0119dzy nielicznymi pami\u0105tkami po Kraszewskim, znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce obiekty zwi\u0105zane z jubileuszem (medale, medaliony, druki okoliczno\u015bciowe), a ponadto pami\u0105tki jego pogrzebu w 1887 roku, jak chce Grzegorz B\u0105biak, pierwszego patriotyczno-narodowego poch\u00f3wku w Bazylice Paulin\u00f3w Na Ska\u0142ce.<\/p>\n
W okresie poprzedzaj\u0105cym jubileusz, odbywa\u0142a si\u0119 swego rodzaju og\u00f3lnonarodowa debata nad najlepszym sposobem uczczeniem pisarza, w ramach kt\u00f3rej pojawi\u0142a si\u0119 propozycja utworzenia jego muzeum. Autorem by\u0142 Aleksander Boles\u0142aw Brzostowski (1848-1920), literat, bibliograf, bibliotekarz, antykwariusz. Musia\u0142o to wywrze\u0107 niema\u0142e wra\u017cenia na mistrzu, skoro, wkr\u00f3tce po jubileuszu,  w styczniu 1880 roku, zatrudni\u0142 go jako sekretarza i konserwatora swoich zbior\u00f3w w Dre\u017anie. Projekt publikowa\u0142a prasa polska, a po raz pierwszy zosta\u0142 on og\u0142oszony w \u201eGazecie Polskiej\u201d (nr 114 z 9\/21 maja 1878):<\/p>\n
\n
\u017bytomierz. Niech i mnie b\u0119dzie wolno, do niezliczonych projekt\u00f3w uczczenia p\u00f3\u0142wiekowych zas\u0142ug i tytanicznych trud\u00f3w I. J. Kraszewskiego \u2013 dorzuci\u0107 nowy.
Aby okaza\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza cudzoziemcom \u2013 prawdziwie dotykalnym sposobem, zdumiewaj\u0105cy w ka\u017cdym kierunku wiedzy ogrom i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nieocenionych prac nestora naszych pisarzy, \u2013 proponuj\u0119 urz\u0105dzenie nigdy nie ustaj\u0105cej wystawy wszystkich dzie\u0142 Kraszewskiego, t\u0142umaczonych i oryginalnych, jak r\u00f3wnie\u017c utwor\u00f3w jego malarskich, rysunkowych, rytowniczych itp., oraz wszystkich monografii i studi\u00f3w literackich o Kraszewskim, w jakim b\u0105d\u017akolwiek j\u0119zyku drukowanych, oddzielnie lub w czasopismach, tudzie\u017c wszystkich jego portret\u00f3w, popiersi, medali i innych wszelkiego rodzaju pami\u0105tek, maj\u0105cych \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z jego \u017cyciem i projektowanym obchodem jubileuszowym.
Zamiast rozszerza\u0107 si\u0119 nad pobudkami i celem mego projektu, oddaj\u0119 takowy pod os\u0105d czytelnik\u00f3w i rzucam zarazem pobie\u017cny szkic praktycznego urz\u0105dzenia proponowanej wystawy. Przede wszystkiem nale\u017ca\u0142oby j\u0105, s\u0105dzimy, urz\u0105dzi\u0107, jak nast\u0119puje:

Oddzia\u0142 I. Wszystkie dzie\u0142a oryginalne, wydane w j\u0119zyku polskim.
Oddzia\u0142 II. Wszystkie dzie\u0142a Kraszewskiego, napisane przeze\u0144 w obcych j\u0119zykach.
Oddzia\u0142 III. Wszystkie jego dzie\u0142a i artyku\u0142y przet\u0142\u00f3[u]maczone z j\u0119zyka polskiego na inne j\u0119zyki.
Oddzia\u0142 IV. Kilkadziesi\u0105t odpowiedniej obj\u0119to\u015bci pr\u00f3\u017cnych tek in 8-vo lub in 4-to, na\u015bladuj\u0105cych ksi\u0119gi tego formatu i maj\u0105cych wyobra\u017ca\u0107 korespondencye Kraszewskiego do r\u00f3\u017cnych czasopism krajowych i zagranicznych.
Oddzia\u0142 V. Jeszcze kilkadziesi\u0105t, jak wy\u017cej, pr\u00f3\u017cnych tek, maj\u0105cych wyobra\u017ca\u0107 korespondency\u0119 Kraszewskiego prywatn\u0105.
Oddzia\u0142 VI. Wszystkie czasopisma i dzie\u0142a wydawane staraniem i prac\u0105 lub pod redakcy\u0105 Kraszewskiego.
Oddzia\u0142 VII. W\u0142asnor\u0119czne rysunki, akwarele, malowid\u0142a i mog\u0105ce si\u0119 znale\u017a\u0107, lecz nie przeznaczone do druku (przynajmniej obecnie) r\u0119kopisy Kraszewskiego.
Oddzia\u0142 VIII. Biografie, monografie, studia literackie itp. o Kraszewskim i jego pracach; wszystkie jego portrety, popiersia i medale, oraz wszelkiego rodzaju pami\u0105tki, maj\u0105ce \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek, tak z jego \u017cyciem, jak i z projektowanym jubileuszem.

Rozklasyfikowany w ten spos\u00f3b, a jak si\u0119 ju\u017c okaza\u0142o, niemaj\u0105cy przyk\u0142adu w dziejach literatury powszechnej ogrom prac jednego zaledwie z naszych pisarzy by\u0142by zaiste nie tylko ze wszech miar imponuj\u0105cym przedmiotem podziwu dla wszystkich niech\u0119tnych nam cudzoziemc\u00f3w,  by\u0142by nie tylko now\u0105 dla nas chwa\u0142\u0105 wobec cywilizacyi europejskich, ale nadto: by\u0142by najzaszczytniejszym, najpi\u0119kniejszym pomnikiem, wzniesionym Kraszewskiemu jeszcze za \u017cycia.
Koniecznym maturalnie jest to, by to \u201eMuzeum Kraszewskiego\u201d (proponuj\u0119 nazw\u0119, bior\u0105c wz\u00f3r z wystawy i pami\u0105tek po wielkim astronomie) obja\u015bnionem zosta\u0142o poliglotycznie wydan\u0105 broszur\u0105, kt\u00f3raby, mieszcz\u0105c w sobie kr\u00f3ciutk\u0105 charakterystyk\u0119 olbrzymich zas\u0142ug jubilata, oraz najdok\u0142adniejszy, umiej\u0119tny spis jego prac i przedmiot\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w \u201eMuzeum\u201d \u2013 zast\u0105pi\u0142a tem samem r\u00f3wnie projektowan\u0105, szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 bibliografi\u0119 pism Kraszewskiego i mog\u0142a by\u0107 bezp\u0142atnie rozdawan\u0105 znakomitszym przynajmniej cudzoziemcom, zwiedzaj\u0105cym Muzeum \u2026<\/h6>\n<\/blockquote>\n
Brzostowski nie m\u00f3g\u0142 bra\u0107 pod uwag\u0119 jubileuszowych podark\u00f3w, jakie sta\u0142y si\u0119 potem podstaw\u0105 muzealnych realizacji w zwi\u0105zku z Kraszewskim. Pisarz od pocz\u0105tku podkre\u015bla\u0142, \u017ce uwa\u017ca je za w\u0142asno\u015b\u0107 narodu, kt\u00f3rej on sam jest tylko do\u017cywotnim depozytariuszem. Zrazu zosta\u0142y z\u0142o\u017cone w drezde\u0144skiej willi pisarza, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 poka\u017ana biblioteka, pracownia oraz specjalny na ten cel przeznaczonym Pok\u00f3j jubileuszowy<\/em>. Pok\u00f3j ten urz\u0105dzi\u0142 Brzostowski wesp\u00f3\u0142 z hr. Wawrzy\u0144cem Belzenstjern\u0105 Egnestr\u00f6mem, wywodz\u0105cym si\u0119 ze szwedzkiej rodziny arystokratycznej wielkopolskim poet\u0105, filantropem i dzia\u0142aczem kulturalnym. Pracowali nad tym jakoby cztery dni, rozpakowuj\u0105c obiekty, klasyfikuj\u0105c je i eksponuj\u0105c na  \u015bcianach, lub stolikach, albo w g\u0142\u0119bokich, skonstruowanych w tym celu szafach.<\/p>\n
\n
Wchodz\u0105c (\u2026) z salonu do \u0142\u0105cz\u0105cego si\u0119 z nim bezpo\u015brednio Pokoju Jubileuszowego, widzimy tu najpierw wykonany z marmuru przez Wiktora Brodzkiego pi\u0119kny, lubo mocno chybiony w podobie\u0144stwie oblicza, biust jubilata, a o par\u0119 krok\u00f3w dalej o wiele ju\u017c pod tym wzgl\u0119dem szcz\u0119\u015bliwszy, marmurowy jego medalion d\u0142uta \u015b. p. Kazimierza Ostrowskiego, i wreszcie niezmiernie mozolny, bo z samych tylko wykonany punkt\u00f3w \u2013 portret od drukarzy warszawskich. Pod portretem tym, w k\u0105ciku przy drzwiach od salonu, stoi tak zwana \u201eszafa na numizmaty\u201d, wy\u0142o\u017cona kilkudziesi\u0119ciu medalami i numizmatami. Dar to Stowarzyszenia subjekt\u00f3w handlowych wyznania mojzeszowego w Warszawie. Oceniono go, nie wiemy gdzie, a\u017c… na 20.000 rs.
Z innych pami\u0105tkowych mebli zwraca przede wszystkiem uwag\u0119 s\u0142ynny \u00f3w fotel, ofiarowany Kraszewskiemu przez Polki z Poznania, a zdobny pyszn\u0105 rze\u017ab\u0105, d\u0142uta Micha\u0142a Grentkowskiego i prze\u015blicznie haftowanemi jedwabiem i z\u0142otem herbami wojew\u00f3dztw.
Od chwili urz\u0105dzenia wystawy pami\u0105tek i dar\u00f3w w Pokoju jubileuszowym, zosta\u0142 on otwarty dla wszystkich pragn\u0105cych je ogl\u0105da\u0107 [Brzostowski, 1912].<\/em><\/h6>\n<\/blockquote>\n
\"\"<\/a><\/p>\n
Il. 3<\/p>\n
Muzealne projekty zwi\u0105zane z Kraszewskim w jakim\u015b sensie doczeka\u0142y si\u0119 wi\u0119c reazlizacji. Niezbyt d\u0142ugo jednak to trwa\u0142o, bo w 1884 r. pisarz za po\u015brednictwem Engelstr\u00f6ma przekaza\u0142 wszystkie dary na rzecz Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk i jego Muzeum im. Miel\u017cy\u0144skich. W roku nast\u0119pnym Gabinet zosta\u0142 zainstalowany w s\u0105siedztwie Galerii mi\u0142os\u0142awskiej i mia\u0142 przypomina\u0107 wype\u0142nion\u0105 pami\u0105tkami pracowni\u0119 drezde\u0144sk\u0105. Zachowa\u0142 si\u0119 do dzi\u015b i stanowi obecnie depozyt PTPN w Bibliotece Raczy\u0144skich. Jest tu cz\u0119\u015bci\u0105 osobnego, otwartego w 1986 roku Muzeum-Pracowni Kraszewskiego powsta\u0142ego w wyniku darowizny z 1979 roku pozna\u0144skiego rzemie\u015blnika i mi\u0142o\u015bnika tw\u00f3rczo\u015bci pisarza Mariana Walczaka (dar obj\u0105\u0142 licz\u0105c\u0105 trzy tysi\u0105ce wolumin\u00f3w bibliotek\u0119 z wieloma pierwszymi wydaniami ksi\u0105\u017cek Kraszewskiego; jego dokumenty osobiste, r\u0119kopisy, obrazy, rysunki i rze\u017aby). Trzeba tu zasygnalizowa\u0107 jeszcze jedno Muzeum Kraszewskiego, kt\u00f3re zlokalizowane jest w Romanowie, podlubelskiej wsi nale\u017c\u0105cej do rodowego maj\u0105tku Kraszewskich. Mieszka\u0142 tu jego brat Roman, malarz, rze\u017abiarz, literat, muzyk i astronom, a r\u00f3wnie\u017c kolekcjoner. W tutejszym dworze znajdowa\u0142 si\u0119 bogaty zbi\u00f3r staro\u017cytno\u015bci ze staropolskimi portretami, broni\u0105, pami\u0105tkami historycznymi oraz wielk\u0105 bibliotek\u0105, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142y starodruki i r\u0119kopisy i komplet dzie\u0142 J\u00f3zefa Ignacego.<\/p>\n
\"\"<\/a><\/p>\n
Il. 4<\/p>\n
Gabinet Kraszewskiego w Muzeum im. Miel\u017cy\u0144skich PTNP by\u0142 jednym z pierwszych muze\u00f3w biograficznych w historii polskiego muzealnictwa. Nale\u017ca\u0142 do nielicznej grupy plac\u00f3wek stworzonych do 1918 roku. Poprzedza\u0142a go niezrealizowana pr\u00f3ba mauzoleum-muzeum-atelier Balzaka podj\u0119ta przez Ewelin\u0119 Ha\u0144sk\u0105 i Jerzego Mniszcha w Pary\u017cu w latach 70., przede wszystkim jednak inspiracji i wzorca dostarczy\u0142o tu Muzeum Kopernika Artura Wo\u0142y\u0144skiego przy uniwersyteckim obserwatorium astronomicznych na wzg\u00f3rzu Monte Mario w Rzymie (1879). W latach p\u00f3\u017aniejszych powsta\u0142 natomiast Dom Matejki w Krakowie jako swego rodzaju oddzia\u0142 Muzeum Narodowego (1895), Muzeum Adama Mickiewicza przy Bibliotece Polskiej w Pary\u017cu (1905) i prywatne Muzeum Mickiewiczowskie Jana Obsta w Wilnie (1911). Trzeba by tu jeszcze doda\u0107 wszak otwarte w czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej efemeryczne Muzeum Hindenburga (Hinbedburgmuseum) w Poznaniu (1916). Podobnie jak \u201erodzinny\u201d w zasadzie pomys\u0142 uczczenia Balzaka w Pary\u017cu odbiega\u0142o ono od wysoce patriotycznego przes\u0142ania muze\u00f3w po\u015bwi\u0119conych wielkim Polakom, ale mo\u017ce by\u0107 widziane jako odzwierciedlenie z\u0142o\u017conej pod wzgl\u0119dem narodowym sytuacji muzealnictwa na terenach porozbiorowej Rzeczpospolitej.<\/p>\n
Tomasz F. de Rosset<\/em><\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/p>\n
B\u0105biak G., 2010. Sobie ojczy\u017anie czy potomno\u015bci\u2026 Wybrane problemy mecenatu kulturalnego elit na ziemiach polskich w XIX wieki<\/em>, Warszawa, s. 200-207.
B\u0105biak G., 2016. Funeralia narodowe. Pogrzeby patriotyczne Polak\u00f3w w czasach niewoli<\/em>, Warszawa 2016, s. 251-320.
Brzostowski A.B., [1912]. Ze wspomnie\u0144 o Kraszewskim w setn\u0105 rocznic\u0119 jego \u015bmierci i dwudziest\u0105 pi\u0105ta zgonu<\/em><\/a>, Warszawa.
[Benzelstjerna] Engestr\u00f6m, 1879. Pami\u0105tka obchodu uroczysto\u015bci imienin J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego w Dre\u017anie w roku jego jubileuszowym 1879<\/em><\/a>, Pozna\u0144.
Ksi\u0119ga pami\u0105tkowa Jubileuszu J.I. Kraszewskiego 1879 roku<\/em><\/a>, Krak\u00f3w 1881.
\u201eSpis pami\u0105tek po J. I. Kraszewskim\u201d. Inwentarz Gabinetu Kraszewskiego w Bibliotece Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk<\/a>, rkps 889;
Suchodolska, I. Jakimowicz, J. Jaworska, 1961. Rysunki z kolekcji J. I. Kraszewskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie<\/em>, Warszawa.<\/p>\n
NETOGRAFIA<\/p>\n
Biblioteka Raczy\u0144skich w Poznaniu<\/em>, Pracownia-Muzeum J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego (1979), online: http:\/\/www.bracz.edu.pl\/muzea\/pracownia-muzeum-jozefa-i-kraszewskiego\/ <\/a><\/p>\n
Muzeum J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego w Romanowie (1958): http:\/\/www.muzeumkraszewskiego.pl\/<\/a><\/p>\n
<\/p>\n
\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
CZYTELNIA<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4444"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4444\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8970,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4444\/revisions\/8970"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}