{"id":4437,"date":"2018-06-20T08:32:20","date_gmt":"2018-06-20T06:32:20","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4437"},"modified":"2021-05-27T10:12:41","modified_gmt":"2021-05-27T08:12:41","slug":"malgorzata-wawrzak-bronislaw-pilsudski-1866-1918-wybitny-etnograf-i-muzeolog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=4437","title":{"rendered":"Ma\u0142gorzata WAWRZAK | Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski (1866-1918) \u2013 wybitny etnograf i muzeolog"},"content":{"rendered":"\n
20.06.2018 | \"\"<\/pre>\n\n\n
\"\"<\/a>
Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski<\/em><\/figcaption><\/figure>\n
Wybitny etnograf, folklorysta, muzealnik i muzeolog, zbieracz zabytk\u00f3w kultury materialnej. W 1887 roku jako jeden z oskar\u017conych o udzia\u0142 w zamachu na cara Aleksandra III, zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 na zes\u0142anie na wysp\u0119 Sachalin. Tam podj\u0105\u0142 systematyczne badania gin\u0105cych lud\u00f3w Dalekiego Wschodu: Gold\u00f3w, Giliak\u00f3w (Niwch\u00f3w) i Orok\u00f3w na Sachalinie oraz Ajn\u00f3w na Hokkaido.<\/p>\n
W 1899 roku zosta\u0142 kustoszem Muzeum we W\u0142adywostoku. Zorganizowa\u0142 m. in. ekspozycj\u0119 kolekcji na wystaw\u0119 w Pary\u017cu, za co Towarzystwo Geograficzne we W\u0142adywostoku otrzyma\u0142o nagrod\u0119. <\/p>\n
W 1902 na zlecenie Akademii Nauk w Petersburgu ponowie wyjecha\u0142 na Sachalin, w celu wykonania nagra\u0144 pie\u015bni i j\u0119zyka tamtejszych lud\u00f3w, zw\u0142aszcza Ajn\u00f3w. Akademia wyposa\u017cy\u0142a go m. in. w fonograf Edisona, prototyp magnetofonu. W 1903 roku jako znawca j\u0119zyka ajnu bra\u0142 udzia\u0142 w ekspedycji na Hokkaido. W 1905 zamieszany w wypadki  rewolucyjne we W\u0142adywostoku uciek\u0142 do Japonii. W 1906 przez Ameryk\u0119 i Francj\u0119 przyjecha\u0142 do Polski. Osiad\u0142 w Galicji, mieszka\u0142 w Krakowie, Lwowie, Limanowej i w Zakopanem, gdzie przebywa\u0142 z przerwami od marca 1911 do marca 1914 roku.<\/p>\n
Wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia etnograficzne i muzealnicze wp\u0142yn\u0119\u0142y na zainteresowanie Pi\u0142sudskiego folklorem i \u017cyciem ludu Podhala. Jego ch\u0119\u0107 poznania i utrwalenia przejaw\u00f3w \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w podtatrza\u0144skich teren\u00f3w zbieg\u0142y si\u0119 z za\u0142o\u017ceniami Towarzystwa Muzeum Tatrza\u0144skiego, pracuj\u0105cego od 1888 roku m. in. nad rozwojem Muzeum Tatrza\u0144skiego im. Tytusa Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem.<\/p>\n
Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy specjalist\u00f3w oraz aktywist\u00f3w przyje\u017cdzaj\u0105cych do Zakopanego przy Towarzystwie utworzono Sekcj\u0119 Ludoznawcz\u0105, kt\u00f3rej prezesem zosta\u0142 Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski. Badacz wszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c w sk\u0142ad Komisji Budowlanej nowego, murowanego gmachu Muzeum Tatrza\u0144skiego. Najwi\u0119ksz\u0105 jego zas\u0142ug\u0105 by\u0142o uporz\u0105dkowanie i zinwentaryzowanie zbior\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w starym, drewnianym budynku Muzeum oraz pozyskiwanie nowych eksponat\u00f3w etnograficznych z teren\u00f3w Podhala, Orawy i Spiszu. Dla rozwijaj\u0105cej si\u0119 plac\u00f3wki przygotowa\u0142 \u201eMemoria\u0142\u201d, przes\u0142any do Zarz\u0105du w 1913 roku, obejmuj\u0105cy koncepcj\u0119 bada\u0144 ludoznawczych w polskim muzealnictwie etnograficznym. Wydany drukiem w 1915 roku w Krakowie, jako: Muzeum Tatrza\u0144skie imienia dra Tytusa Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem. Zadania i sposoby prowadzenia dzia\u0142u ludoznawczego<\/em>, zawiera\u0142 dok\u0142adny opis zagadnie\u0144 wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Dzia\u0142u Ludoznawczego: 1) zaj\u0119cia ludno\u015bci, 2) rolnictwo, 3) pasterstwo, 4) gospodarstwo le\u015bne, 5) przemys\u0142 i r\u0119kodzie\u0142o, 6) przew\u00f3z i przenoszenie ci\u0119\u017car\u00f3w, 7) chaty i zabudowania ludowe, 8) sprz\u0119ty domowe, 9) pieczywo i potrawy, 10) ubiory i stroje, 11) sztuka ludowa, 12) muzyka i \u015bpiew, 13) produkcja artyzmu, 14) gry i zabawy ludowe, 15) obrz\u0119dy i obyczaje, 16) religia i wierzenia, 17) prawo i administracja, 18) zjawiska ekonomiczne i spo\u0142eczne, 19) medycyna i higiena, 20) antropologia, 21) antropogeografia, 22) historia, 23) \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa Polak\u00f3w na Spiszu, Orawie i Liptowie, 24) kultura S\u0142owak\u00f3w, 25) historia rozwoju Zakopanego, 26) wsp\u00f3\u0142mieszka\u0144cy Podhala \u2013 Cyganie, \u017bydzi, 27) zbiory zdeponowane, 28) muzeum na otwartej przestrzeni.<\/p>\n
Opracowanie by\u0142o pierwszym polskim podr\u0119cznikiem muzeologii etnograficznej. Swoje rozwa\u017cania popar\u0142 autor szerok\u0105 aktualn\u0105 wiedz\u0105 muzeologiczn\u0105, widz\u0105c plac\u00f3wk\u0119 muzealn\u0105 a tym samym Muzeum Tatrza\u0144skie, jako powa\u017cn\u0105 naukowo-badawcz\u0105 instytucj\u0119 a dla miejscowej ludno\u015bci wa\u017cny o\u015brodek kulturalno-o\u015bwiatowy.   <\/p>\n
Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej wyje\u017cd\u017ca do Wiednia, p\u00f3\u017aniej do Szwajcarii, przebywa\u0142 w Muzeum Polskim w Rapperswilu. Powo\u0142a\u0142 Komitet Pomocy Litwie. Organizowa\u0142 pomoc g\u0142oduj\u0105cym dzieciom w kraju.<\/p>\n
W 1918 roku podczas pobytu w Pary\u017cu, rozgoryczony sytuacj\u0105 w kraju, g\u0142\u00f3wnie problemami politycznymi na Litwie, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo rzucaj\u0105c si\u0119 do Sekwany.<\/p>\n
Ma\u0142gorzata Wawrzak<\/em><\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/p>\n
Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski (1866-1918). Cz\u0142owiek \u2013 uczony \u2013 patriota,<\/em> pod red. M. Rokosza, Zakopane 2003.
Kuczy\u0144ski A., Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski (1866-1918) zes\u0142aniec i badacz kultury lud\u00f3w Dalekiego Wschodu<\/em>, pdf.
Malinowski K., Prekursorzy muzeologii polskiej<\/em>, Pozna\u0144 1970, s. 78-98.
Rokosz M., Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski i jego praca na rzecz Muzeum Tatrza\u0144skiego w latach (1906) 1911-1914<\/em>, [w:] O ojcach za\u0142o\u017cycielach i pierwszych budowniczych Muzeum Tatrza\u0144skiego<\/em>, pod red. M. Rokosza, Zakopane 2012, s. 124-135.
Zborowski J., Z dziej\u00f3w ludoznawstwa i muzealnictwa na Podhalu: Sekcja Ludoznawcza Towarzystwa Tatrza\u0144skiego (1911-1919)<\/em>, \u201eRocznik Muzeum Etnograficznego w Krakowie\u201d 1976, T. 6, s. 35-115.<\/p>\n\n\n
\n\n\n\n
\n
CZYTELNIA<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
20.06.2018 | Wybitny etnograf, folklorysta, muzealnik i muzeolog, zbieracz zabytk\u00f3w kultury materialnej. W 1887 roku jako jeden z oskar\u017conych o udzia\u0142 w zamachu na cara Aleksandra III, zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 na zes\u0142anie na wysp\u0119 Sachalin. Tam podj\u0105\u0142 systematyczne badania gin\u0105cych lud\u00f3w Dalekiego Wschodu: Gold\u00f3w, Giliak\u00f3w (Niwch\u00f3w) i Orok\u00f3w na Sachalinie oraz Ajn\u00f3w… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7180,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-4437","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Bronislaw_Pilsudski.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Bronislaw_Pilsudski.jpg","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"Czytelnia<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"
<\/p>\n
20.06.2018 | \"\"<\/pre>\n
<\/p>\n[caption id=\"attachment_7180\" align=\"alignleft\" width=\"213\"]\"\"<\/a> Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski<\/em>[\/caption]\n
Wybitny etnograf, folklorysta, muzealnik i muzeolog, zbieracz zabytk\u00f3w kultury materialnej. W 1887 roku jako jeden z oskar\u017conych o udzia\u0142 w zamachu na cara Aleksandra III, zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 na zes\u0142anie na wysp\u0119 Sachalin. Tam podj\u0105\u0142 systematyczne badania gin\u0105cych lud\u00f3w Dalekiego Wschodu: Gold\u00f3w, Giliak\u00f3w (Niwch\u00f3w) i Orok\u00f3w na Sachalinie oraz Ajn\u00f3w na Hokkaido.<\/p>\n
W 1899 roku zosta\u0142 kustoszem Muzeum we W\u0142adywostoku. Zorganizowa\u0142 m. in. ekspozycj\u0119 kolekcji na wystaw\u0119 w Pary\u017cu, za co Towarzystwo Geograficzne we W\u0142adywostoku otrzyma\u0142o nagrod\u0119. <\/p>\n
W 1902 na zlecenie Akademii Nauk w Petersburgu ponowie wyjecha\u0142 na Sachalin, w celu wykonania nagra\u0144 pie\u015bni i j\u0119zyka tamtejszych lud\u00f3w, zw\u0142aszcza Ajn\u00f3w. Akademia wyposa\u017cy\u0142a go m. in. w fonograf Edisona, prototyp magnetofonu. W 1903 roku jako znawca j\u0119zyka ajnu bra\u0142 udzia\u0142 w ekspedycji na Hokkaido. W 1905 zamieszany w wypadki  rewolucyjne we W\u0142adywostoku uciek\u0142 do Japonii. W 1906 przez Ameryk\u0119 i Francj\u0119 przyjecha\u0142 do Polski. Osiad\u0142 w Galicji, mieszka\u0142 w Krakowie, Lwowie, Limanowej i w Zakopanem, gdzie przebywa\u0142 z przerwami od marca 1911 do marca 1914 roku.<\/p>\n
Wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia etnograficzne i muzealnicze wp\u0142yn\u0119\u0142y na zainteresowanie Pi\u0142sudskiego folklorem i \u017cyciem ludu Podhala. Jego ch\u0119\u0107 poznania i utrwalenia przejaw\u00f3w \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w podtatrza\u0144skich teren\u00f3w zbieg\u0142y si\u0119 z za\u0142o\u017ceniami Towarzystwa Muzeum Tatrza\u0144skiego, pracuj\u0105cego od 1888 roku m. in. nad rozwojem Muzeum Tatrza\u0144skiego im. Tytusa Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem.<\/p>\n
Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy specjalist\u00f3w oraz aktywist\u00f3w przyje\u017cdzaj\u0105cych do Zakopanego przy Towarzystwie utworzono Sekcj\u0119 Ludoznawcz\u0105, kt\u00f3rej prezesem zosta\u0142 Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski. Badacz wszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c w sk\u0142ad Komisji Budowlanej nowego, murowanego gmachu Muzeum Tatrza\u0144skiego. Najwi\u0119ksz\u0105 jego zas\u0142ug\u0105 by\u0142o uporz\u0105dkowanie i zinwentaryzowanie zbior\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w starym, drewnianym budynku Muzeum oraz pozyskiwanie nowych eksponat\u00f3w etnograficznych z teren\u00f3w Podhala, Orawy i Spiszu. Dla rozwijaj\u0105cej si\u0119 plac\u00f3wki przygotowa\u0142 \u201eMemoria\u0142\u201d, przes\u0142any do Zarz\u0105du w 1913 roku, obejmuj\u0105cy koncepcj\u0119 bada\u0144 ludoznawczych w polskim muzealnictwie etnograficznym. Wydany drukiem w 1915 roku w Krakowie, jako: Muzeum Tatrza\u0144skie imienia dra Tytusa Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem. Zadania i sposoby prowadzenia dzia\u0142u ludoznawczego<\/em>, zawiera\u0142 dok\u0142adny opis zagadnie\u0144 wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Dzia\u0142u Ludoznawczego: 1) zaj\u0119cia ludno\u015bci, 2) rolnictwo, 3) pasterstwo, 4) gospodarstwo le\u015bne, 5) przemys\u0142 i r\u0119kodzie\u0142o, 6) przew\u00f3z i przenoszenie ci\u0119\u017car\u00f3w, 7) chaty i zabudowania ludowe, 8) sprz\u0119ty domowe, 9) pieczywo i potrawy, 10) ubiory i stroje, 11) sztuka ludowa, 12) muzyka i \u015bpiew, 13) produkcja artyzmu, 14) gry i zabawy ludowe, 15) obrz\u0119dy i obyczaje, 16) religia i wierzenia, 17) prawo i administracja, 18) zjawiska ekonomiczne i spo\u0142eczne, 19) medycyna i higiena, 20) antropologia, 21) antropogeografia, 22) historia, 23) \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa Polak\u00f3w na Spiszu, Orawie i Liptowie, 24) kultura S\u0142owak\u00f3w, 25) historia rozwoju Zakopanego, 26) wsp\u00f3\u0142mieszka\u0144cy Podhala \u2013 Cyganie, \u017bydzi, 27) zbiory zdeponowane, 28) muzeum na otwartej przestrzeni.<\/p>\n
Opracowanie by\u0142o pierwszym polskim podr\u0119cznikiem muzeologii etnograficznej. Swoje rozwa\u017cania popar\u0142 autor szerok\u0105 aktualn\u0105 wiedz\u0105 muzeologiczn\u0105, widz\u0105c plac\u00f3wk\u0119 muzealn\u0105 a tym samym Muzeum Tatrza\u0144skie, jako powa\u017cn\u0105 naukowo-badawcz\u0105 instytucj\u0119 a dla miejscowej ludno\u015bci wa\u017cny o\u015brodek kulturalno-o\u015bwiatowy.   <\/p>\n
Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej wyje\u017cd\u017ca do Wiednia, p\u00f3\u017aniej do Szwajcarii, przebywa\u0142 w Muzeum Polskim w Rapperswilu. Powo\u0142a\u0142 Komitet Pomocy Litwie. Organizowa\u0142 pomoc g\u0142oduj\u0105cym dzieciom w kraju.<\/p>\n
W 1918 roku podczas pobytu w Pary\u017cu, rozgoryczony sytuacj\u0105 w kraju, g\u0142\u00f3wnie problemami politycznymi na Litwie, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo rzucaj\u0105c si\u0119 do Sekwany.<\/p>\n
Ma\u0142gorzata Wawrzak<\/em><\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/p>\n
Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski (1866-1918). Cz\u0142owiek \u2013 uczony \u2013 patriota,<\/em> pod red. M. Rokosza, Zakopane 2003.
Kuczy\u0144ski A., Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski (1866-1918) zes\u0142aniec i badacz kultury lud\u00f3w Dalekiego Wschodu<\/em>, pdf.
Malinowski K., Prekursorzy muzeologii polskiej<\/em>, Pozna\u0144 1970, s. 78-98.
Rokosz M., Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski i jego praca na rzecz Muzeum Tatrza\u0144skiego w latach (1906) 1911-1914<\/em>, [w:] O ojcach za\u0142o\u017cycielach i pierwszych budowniczych Muzeum Tatrza\u0144skiego<\/em>, pod red. M. Rokosza, Zakopane 2012, s. 124-135.
Zborowski J., Z dziej\u00f3w ludoznawstwa i muzealnictwa na Podhalu: Sekcja Ludoznawcza Towarzystwa Tatrza\u0144skiego (1911-1919)<\/em>, \u201eRocznik Muzeum Etnograficznego w Krakowie\u201d 1976, T. 6, s. 35-115.<\/p>\n
<\/p>\n
\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
CZYTELNIA<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4437"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7959,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4437\/revisions\/7959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}