![\"\"](\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-Panoramy-z-1896-r.-proj.-Karol-Koz\u0142owski-239x300.jpg\")
<\/p>\nBudynek rotundy przy ul. Karowej 18a powsta\u0142 z inicjatywy Ignacego Paderewskiego w 1896 (1897) roku na miejscy dawnego pa\u0142acu Tarnowskich. Projektantem budynku by\u0142 Karol Koz\u0142owski (1847-1902). Dwukondygnacyjny budynek za\u0142o\u017cony zosta\u0142 na planie szesnatoboku, o \u015brednicy 40 m i wysoko\u015bci 42 m. Dekoracj\u0119 rze\u017abiarsk\u0105 wykonali Leopold Wasilkowski oraz Jan Woydyga. Pod budynkiem wybudowano fragment tunelu komunikacyjnego, z przeznaczeniem na kolejk\u0119 elektryczn\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 Krakowskie Przedmie\u015bcie z Powi\u015blem (projektu niezrealizowano). Pocz\u0105tkowo dobrze eksponowana budowla w 1898 (1899) zosta\u0142a przes\u0142oni\u0119ta przez budynek Hotel Bristol (1901).<\/p>\n
Pierwszym eksponowanym w rotundzie obrazem by\u0142a „Golgota”, o wymiarach 1500 x 6000 m, autorstwa Jana Styki (przy tworzeniu brali udzia\u0142 tak\u017ce Jan Stanis\u0142awski, Tadeusz Popiel, Zygmunt Rozwadowski (od 1951 obraz eksponowany jest w Forest Lawn Memorial Park w Glendale, Los Angeles, Kalifornia, USA). W 1898 prezentowano panoram\u0119 bitwy nad Berezyn\u0105 Wojciecha Kossaka i Juliana Fa\u0142ata, nast\u0119pnie prac\u0119 Wojciecha Kossaka „Napoleon pod piramidami”, a w 1907 roku „Bitwa pod Sybinem” Jana Styki.<\/p>\n
W 1902 roku w podziemiach budynku otwarty zosta\u0142 teatr Elizeum, prezentuj\u0105cy spektakle cyrkowe i rewie. Nast\u0119pnie w rotundzie otwarty zosta\u0142 tor do jazdy na wrotkach, a od 1913 roku sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 kina Cin\u00e9ma-Panorama, mog\u0105cego pomie\u015bci\u0107 2 tys. widz\u00f3w. W latach 1918-1939 w budynku dawnej Panoramy mie\u015bci\u0142y si\u0119 teatry: Sta\u0144czyk, Maska, Wielka Rewia, Comedia, Teatr im. G. Zapolskiej, Teatr Ireny Solskiej, Nowa Komedia, Marii Malickiej, Teatr Artyst\u00f3w, co wymaga\u0142o przebudowy i dostosowania przestrzeni do nowej funkcji. Pierwsza przebudowa, wg projektu Wac\u0142awa Moszkowskiego przy udziale W. Soko\u0142a i Stefana Bry\u0142y zosta\u0142a zrealizowana w 1921 roku, i obejmowa\u0142a przebudow\u0119 fasady i prace we wn\u0119trzu. W 1932 roku budynek przebudowano po raz kolejny, wznosz\u0105c obok niej nowy budynek dla Zwi\u0105zku Artyst\u00f3w Scen Polskich. W 1939 roku rotunda zosta\u0142a zniszczona.<\/p>\n
Wi\u0119cej na temat rotundy zob. m.in.:
\nA. E. ZI\u0118CKOWSKI, Najnowszy ilustrowany przewodnik po Warszawie i okolicach, Warszawa 1912, s. 75;
\nA. OR\u0141OWSKI, T. NASIEROWSKI, Najnowszy przewodnik po Warszawie, Warszawa: Laskauer i Babicki, 1900, s. 20-21; 1903, s. 10-11;
\nBlog Warszawy historia ukryta (https:\/\/whu.org.pl\/2015\/10\/30\/karowa-golgota-w-rotundzie\/: dost\u0119p 4.01.2019)<\/p>\n
<\/p>\n
Na ilustracji Przekr\u00f3j przez budynek Panoramy, \u017ar\u00f3d\u0142o: Warszawy historia ukryta, Rotunda przy Karowej<\/a><\/p>\n [tfr]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Budynek rotundy przy ul. Karowej 18a powsta\u0142 z inicjatywy Ignacego Paderewskiego w 1896 (1897) roku na miejscy dawnego pa\u0142acu Tarnowskich. Projektantem budynku by\u0142 Karol Koz\u0142owski (1847-1902). Dwukondygnacyjny budynek za\u0142o\u017cony zosta\u0142 na planie szesnatoboku, o \u015brednicy 40 m i wysoko\u015bci 42 m. Dekoracj\u0119 rze\u017abiarsk\u0105 wykonali Leopold Wasilkowski oraz Jan Woydyga. Pod budynkiem wybudowano fragment tunelu komunikacyjnego,… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3380,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,159],"tags":[],"class_list":["post-3376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-Panoramy-z-1896-r.-proj.-Karol-Koz\u0142owski-e1547845650315.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Projekt-Panoramy-z-1896-r.-proj.-Karol-Koz\u0142owski-e1547845650315.jpg","author_info":{"display_name":"Aldona To\u0142ysz","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3"},"category_info":"Blog<\/a>, INSTYTUCJE MUZEALNE<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":" Budynek rotundy przy ul. Karowej 18a powsta\u0142 z inicjatywy Ignacego Paderewskiego w 1896 (1897) roku na miejscy dawnego pa\u0142acu Tarnowskich. Projektantem budynku by\u0142 Karol Koz\u0142owski (1847-1902). Dwukondygnacyjny budynek za\u0142o\u017cony zosta\u0142 na planie szesnatoboku, o \u015brednicy 40 m i wysoko\u015bci 42 m. Dekoracj\u0119 rze\u017abiarsk\u0105 wykonali Leopold Wasilkowski oraz Jan Woydyga. Pod budynkiem wybudowano fragment tunelu komunikacyjnego, z przeznaczeniem na kolejk\u0119 elektryczn\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 Krakowskie Przedmie\u015bcie z Powi\u015blem (projektu niezrealizowano). Pocz\u0105tkowo dobrze eksponowana budowla w 1898 (1899) zosta\u0142a przes\u0142oni\u0119ta przez budynek Hotel Bristol (1901).<\/p>\n Pierwszym eksponowanym w rotundzie obrazem by\u0142a „Golgota”, o wymiarach 1500 x 6000 m, autorstwa Jana Styki (przy tworzeniu brali udzia\u0142 tak\u017ce Jan Stanis\u0142awski, Tadeusz Popiel, Zygmunt Rozwadowski (od 1951 obraz eksponowany jest w Forest Lawn Memorial Park w Glendale, Los Angeles, Kalifornia, USA). W 1898 prezentowano panoram\u0119 bitwy nad Berezyn\u0105 Wojciecha Kossaka i Juliana Fa\u0142ata, nast\u0119pnie prac\u0119 Wojciecha Kossaka „Napoleon pod piramidami”, a w 1907 roku „Bitwa pod Sybinem” Jana Styki.<\/p>\n W 1902 roku w podziemiach budynku otwarty zosta\u0142 teatr Elizeum, prezentuj\u0105cy spektakle cyrkowe i rewie. Nast\u0119pnie w rotundzie otwarty zosta\u0142 tor do jazdy na wrotkach, a od 1913 roku sta\u0142a si\u0119 siedzib\u0105 kina Cin\u00e9ma-Panorama, mog\u0105cego pomie\u015bci\u0107 2 tys. widz\u00f3w. W latach 1918-1939 w budynku dawnej Panoramy mie\u015bci\u0142y si\u0119 teatry: Sta\u0144czyk, Maska, Wielka Rewia, Comedia, Teatr im. G. Zapolskiej, Teatr Ireny Solskiej, Nowa Komedia, Marii Malickiej, Teatr Artyst\u00f3w, co wymaga\u0142o przebudowy i dostosowania przestrzeni do nowej funkcji. Pierwsza przebudowa, wg projektu Wac\u0142awa Moszkowskiego przy udziale W. Soko\u0142a i Stefana Bry\u0142y zosta\u0142a zrealizowana w 1921 roku, i obejmowa\u0142a przebudow\u0119 fasady i prace we wn\u0119trzu. W 1932 roku budynek przebudowano po raz kolejny, wznosz\u0105c obok niej nowy budynek dla Zwi\u0105zku Artyst\u00f3w Scen Polskich. W 1939 roku rotunda zosta\u0142a zniszczona.<\/p>\n Wi\u0119cej na temat rotundy zob. m.in.:
\nA. E. ZI\u0118CKOWSKI, Najnowszy ilustrowany przewodnik po Warszawie i okolicach, Warszawa 1912, s. 75;
\nA. OR\u0141OWSKI, T. NASIEROWSKI, Najnowszy przewodnik po Warszawie, Warszawa: Laskauer i Babicki, 1900, s. 20-21; 1903, s. 10-11;
\nBlog Warszawy historia ukryta (https:\/\/whu.org.pl\/2015\/10\/30\/karowa-golgota-w-rotundzie\/: dost\u0119p 4.01.2019)<\/p>\n<\/p>\n