W 1896 roku, w Cz\u0119stochowie, przy ul. Panny Marii przy skrzy\u017cowaniu z ul. Celn\u0105 (ob. Pu\u0142askiego), zosta\u0142 wzniesiony budynek rotundy ekspozycyjnej obraz\u00f3w panoramowych. Zosta\u0142a ona wybudowana wg projektu Karola Koz\u0142owskiego na zlecenie dr Henryka Lgockiego (1861-1917), krakowskiego prawnika, amatora i kolekcjonera okaz\u00f3w entomologicznych, w\u0142a\u015bciciela Panoramy na Dynasach w Warszawie oraz kilku obraz\u00f3w panoramowych.<\/p>\n
Murowana rotunda z drewnian\u0105 konstrukcj\u0105 zbudowana zosta\u0142a na planie dwunastoboku o \u015brednicy 40 m i wysoko\u015bci 16 m. Budynek przekryty zosta\u0142 niskim, mansardowym dachem z latarni\u0105 do\u015bwietlaj\u0105c\u0105 wn\u0119trze. Z zewn\u0105trz, z wyj\u0105tkiem pi\u0119cioosiowego neobarokowego portyku z tympanonem rotunda pozbawiona by\u0142a dekoracji architektonicznej. Na otwarciu, poprzedzonym uroczysto\u015bci\u0105 religijn\u0105 z msz\u0105 w kaplicy MMP na Jasnej G\u00f3rze, zaprezentowano obraz „Ukrzy\u017cowanie Chrystusa Pana (Golgota)”, autorstwa Stanis\u0142awa Radziejowskiego, Antoniego Piotrowskiego i Ludwika Bollera, namalowany w Monachium, technik\u0105 olejn\u0105 na p\u0142\u00f3tnie, na zam\u00f3wienie Lgockiego. W latach 1899-1900 w rotundzie prezentowano dioram\u0119 J\u00f3zefa Ryszkiewicza „Obl\u0119\u017cenie Cz\u0119stochowy”, kt\u00f3ra wcze\u015bniej pokazywana by\u0142a w galerii Krywulta w Hotelu Europejskim w Warszawie (1898). Praca ta eksponowana by\u0142a tak\u017ce w latach w 1907, 1910, 1912 i 1913. W rotundzie prezentowano tak\u017ce obrazy Stanis\u0142awskiego \u201eChrystus w Emaus\u201d oraz Styki \u201e3 dni Zbawiciela\u201d.<\/p>\n
Po 1900 roku w rotundzie pokazano m.in. obrazy J\u00f3zefa M\u0119ciny Krzesza. By\u0142 to cykl Ojcze nasz, namalowany w 1899 roku i ciesz\u0105cy si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 (wystawiany by\u0142 m.in. w Wiedniu, Warszawie, Petersburgu, Kijowie, Wilnie, Odessie, Monachium i Hamburgu. Ponadto eksponowano tak\u017ce obrazy Matka, Sen Dzieciny Jezus, Chrystus w\u015br\u00f3d t\u0142um\u00f3w, Anio\u0142 lito\u015bci, Na rozstajnych drogach, Jadwiga, kr\u00f3lowa Polski, \u015awi\u0119ta Cecylia. W 1903 roku podj\u0119to prace nad panoram\u0105 „Obl\u0119\u017cenie Cz\u0119stochowy”, autorstwa W\u0142odzimierza Tetmajera i Stanis\u0142awa Janowskiego, ostatecznie jednak dzie\u0142o nie zosta\u0142o zrealizowane. Natomiast w 1912 w rotundzie zaprezentowano obraz „Golgota”, by\u0107 mo\u017ce niemieckich malarzy Josepha Kriegera i Karla Froscha.<\/p>\n
Od 1907 roku w rotundzie funkcjonowa\u0142o kino, w latach 1913-1934 dzia\u0142a\u0142o pod nazw\u0105 „Kino Panorama”. W budynku odbywa\u0142y si\u0119 ponadto imprezy sportowe (walki bokserskie), pokazy cyrkowe (cyrk Pastuszewskiego (1918), Ciniselliego (1925) i Staniewskich (1926)), akademie, odczyty, zjazdy. W 1935 rotund\u0119 rozebrano.<\/p>\n
Wi\u0119cej na temat rotundy zob. m.in.:
\nA. DYLEWSKA Wystawy obraz\u00f3w panoramowych w Cz\u0119stochowie, \u201eAleje 3\u201d, listopad-grudzie\u0144, 2009, s. 10-15.
\nRotunda w Cz\u0119stochowie, Wikipedia<\/a>
\nT. Ha\u0142adyj, Rotunda w Cz\u0119stochowie<\/a>
\nRotunda w Cz\u0119stochowie<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/rotunda_pas-300x165.jpg\")
<\/p>\n