{"id":3019,"date":"2018-10-07T10:14:59","date_gmt":"2018-10-07T08:14:59","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=3019"},"modified":"2020-08-27T16:33:30","modified_gmt":"2020-08-27T14:33:30","slug":"choynowski-jozef-ok-1833-1915","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=3019","title":{"rendered":"Choynowski J\u00f3zef (ok. 1833-1915)"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Rokaczewski (fl. ca 1885) ; Czechowska, Olga (fl. ca 1885) Portret J\u00f3zefa Choynowskiego, po 1885, olej na p\u0142\u00f3tnie, 72,5 x 61 cm. \u0179r\u00f3d\u0142o: Muzeum Narodowe w Warszawie<\/figcaption><\/figure>\n

W latach m\u0142odo\u015bci s\u0142u\u017cy\u0142 w Armii Rosyjskiej w stopniu kapitana, jednak ci\u0119\u017cko ranny podczas kampanii tureckiej musia\u0142 zaniecha\u0107 dalszej kariery wojskowej. Swoje obra\u017cenia wojenne leczy\u0142 w kurortach w\u0142oskich, francuskich i szwajcarskich, gdzie pozna\u0142 wybitnych przedstawicieli archeologii (np. Gabriela Mortilleta, francuskiego archeologa i muzeologa) i historii sztuki, za spraw\u0105 kt\u00f3rych zainteresowa\u0142 si\u0119 kolekcjonerstwem. Nowe zainteresowania sta\u0142y si\u0119 dla Choynowskiego pasj\u0105, dla kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119ci\u0142 reszt\u0119 swojego \u017cycia. Sta\u0142 si\u0119 on nie tylko znanym kolekcjonerem sztuki i staro\u017cytno\u015bci, ale tak\u017ce jako archeolog amator prowadzi\u0142 liczne badania wykopaliskowe na Ukrainie (by\u0142 on odkrywc\u0105 mi\u0119dzy innymi grobu ksi\u0105\u017c\u0119cego z X w. odkopanego w Taha\u0144czy na Ukrainie) oraz intensywnie uczestniczy\u0142 w pracach i obradach Rosyjskich Zjazd\u00f3w Archeologicznych. Dzi\u0119ki nawi\u0105zanym w\u00f3wczas kontaktom m\u00f3g\u0142 kolekcjonowa\u0107 zabytki archeologiczne z rejonu Morza Czarnego, Morza Azowskiego, Kubania, Olbii i Kerczu (przedmioty z okresu kolonizacji greckiej, wp\u0142yw\u00f3w rzymskich, zabytki scytyjskie, gockie, sarmackie i hu\u0144skie). Z kolei dzi\u0119ki znajomo\u015bci archeolog\u00f3w zachodnioeuropejskich m\u00f3g\u0142 on uczestniczy\u0107 w prowadzonych przez nich badaniach wykopaliskowych. Zapewne te\u017c dzi\u0119ki temu Choynowski mia\u0142 w posiadaniu znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zabytk\u00f3w rzymskich zakupionych prawdopodobnie z bada\u0144 na rzymskim Kwirynale, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142 w 1876 r. Opr\u00f3cz zabytk\u00f3w staro\u017cytno\u015bci interesowa\u0142y go r\u00f3wnie\u017c wszelkiego rodzaju relikty przesz\u0142o\u015bci takie, jak: skamieliny, kamienie szlachetne i p\u00f3\u0142szlachetne, czaszki i ko\u015bci ludzkie oraz szcz\u0105tki palentologiczne. Wiadomo te\u017c, \u017ce Choynowski posiada\u0142 tak\u017ce bogat\u0105 kolekcj\u0119 emalii, szkie\u0142, sreber, br\u0105z\u00f3w, wyrob\u00f3w z ko\u015bci s\u0142oniowej, tabakierek, numizmat\u00f3w, medali, piecz\u0119ci herbowych, tkanin, z\u0142otog\u0142owi\u00f3w grodzie\u0144skich, pas\u00f3w s\u0142uckich, mebli, rz\u0119d\u00f3w ko\u0144skich, miniatur, starodruk\u00f3w, dokument\u00f3w (np. dyplom W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y Kr\u00f3la Polski i Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, pisany w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim na pergaminie z 1406 r.), militari\u00f3w oraz galeri\u0119 antycznych rze\u017ab i obraz\u00f3w malarzy dawnych i wsp\u00f3\u0142czesnych (w tym mi\u0119dzy innymi dzie\u0142a: Ejsmonda, Watteau, Ajwazowskiego, Siemiradzkiego, Kuzniecowa, Aksentowicza czy te\u017c obraz Studium Kowala przypisywany Rembrandtowi), a tak\u017ce bogat\u0105 bibliotek\u0119 zawieraj\u0105ca 415 dzie\u0142 historycznych i archeologicznych. By\u0142 on nie tylko zwyk\u0142ym kolekcjonerem, ale tak\u017ce muzealnikiem-amatorem, gdy\u017c udost\u0119pnia\u0142 swoje zbiory zar\u00f3wno naukowcom, jak i zwyk\u0142ym ludziom chc\u0105cym podziwia\u0107 jego kolekcj\u0119. W 1896 r. wyda\u0142 w\u0142asnym nak\u0142adem pierwszy katalog swoich zasob\u00f3w przechowywanych jeszcze w\u00f3wczas w Kijowie, spisany po rosyjsku.<\/p>\n

Oko\u0142o roku 1901 Choynowski podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o przewiezieniu swoich zbior\u00f3w do Warszawy, co mog\u0142o by\u0107 zwi\u0105zane z jego przeprowadzk\u0105 do Kr\u00f3lestwa Polskiego, rozpocz\u0105\u0142 te\u017c starania o to, by ca\u0142a kolekcja mog\u0142a zosta\u0107 wystawiona w gmachu Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych w Kr\u00f3lestwie Polskim. By\u0107 mo\u017ce ju\u017c w\u00f3wczas podj\u0105\u0142 tak\u017ce decyzj\u0119 o przekazaniu swoich zbior\u00f3w TZSP, o czym \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce jego korespondencja z Erazmem Majewskim oraz projekt testamentu z\u0142o\u017cony w kancelarii adwokackiej Emila Waydla (dokumenty przechowywane s\u0105 obecnie w Dziale Dokumentacji Naukowej Pa\u0144stwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie). Swoje zamierzenia zrealizowa\u0142 ju\u017c jesieni\u0105 1902 r., gdy w jednej z du\u017cych sal na parterze w budynku TZSP otwarto Wystaw\u0119 zbior\u00f3w archeologicznych i artystycznych J\u00f3zefa Choynowskiego z Kijowa, o czym rozpisywa\u0142 si\u0119 „Tygodnik Illustrowany” nr 10 z 1903 r. Choynowski, podobnie jak podczas prezentacji swojej kolekcji w Kijowie, wyda\u0142 w\u00f3wczas w\u0142asnym nak\u0142adem katalog wystawianych zbior\u00f3w w j\u0119zyku polskim, ilustrowany dwudziestoma fotografiami plansz oraz gablot z zabytkami. Wiadomo te\u017c, \u017ce sam osobi\u015bcie ustala\u0142, gdzie i w jakiej formie wystawiane maj\u0105 by\u0107 jego zbiory. Zastrzeg\u0142 przy tym, \u017ce udost\u0119pniane maj\u0105 by\u0107 one zwiedzaj\u0105cym co najmniej cztery godziny dziennie przez pi\u0119\u0107 dni w tygodniu. Prawdopodobnie tu\u017c po otwarciu wystawy Choynowski wzm\u00f3g\u0142 swoje starania w celu przekazania na w\u0142asno\u015b\u0107 ca\u0142o\u015bci swojej kolekcji TZSP.<\/p>\n

\n

BIBLIOGRAFIA:<\/strong><\/p>\n

Antoniewicz W., 1946. Rewindykacje i odszkodowania w zakresie zabytk\u00f3w archeologicznych ziem Polski<\/em>. „Z Otch\u0142ani Wiek\u00f3w”, R. 15, z. 710, s. 55-62.
\nBlombergowa M.M., 1997. Zbiory, kolekcje, muzea tworzone przez Polak\u00f3w w imperium rosyjskim (poza Kr\u00f3lestwem) w i na poczatku XX wieku. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 42\/1, s. 94, 99 [87-104].
\nChamiec K. 1903. Archeolog J\u00f3zef Choynowski i jego zbiory.<\/em> „Tygodnik Illustrowany”, 1903, og\u00f3lnego zbioru nr 2,263, nr 10 z dnia 07.03.(22.02.), s.195-196.
\nChoynowski J.A. 1896. Kratkija archeologicieskaja svedanja o predkach Slavian i Rusi, i opis drevnostej soobrannych mnoju, s objasnenjami i pl’anom Vostoc’novo Porosja<\/em>. Kijev, wypusk I.
\nChoynowski J.A. 1896. Kratkija archeologicieskaja svedanja o predkach Slavian i Rusi, i opis drevnostej soobrannych mnoju, s objasnenjami i XX tablicami rysunkov.<\/em> Kijev, wypusk I
\nChoynowski J. 1902. S\u0142owianie w czasach przedhistorycznych pod\u0142ug znalezionych w ziemi pami\u0105tek ich bytu i z okresu panowania nad niemi Scyt\u00f3w, Sarmat\u00f3w, Got\u00f3w i Litwin\u00f3w, a r\u00f3wnie\u017c opisanie archeologicznych zbior\u00f3w dla obja\u015bneinia sposobem pogl\u0105dowym na kolekcyjach, historyi, ceramiki, emalji, malarstwa, wydoskonalenia broni i innych artystycznych wyrob\u00f3w zebranych i opisanych przez J\u00f3zefa Choynowskiego<\/em>. Kij\u00f3w 1902 oraz wydanie II poprawione 1994
\nKaczy\u0144ski M., 1973. W siedemdziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 otwarcia wystawy zbior\u00f3w J\u00f3zefa Choynowskiego w warszawskiej „Zach\u0119cie”<\/em>. „Wiadomo\u015bci Archeologiczne”, t. XXXVI, z. 2, s. 139-159.
\nLorentz S.: Muzeum Narodowe w Warszawie, Zarys historyczny. „Roczniki Muzeum Narodowego w Warszawie” 1938, t. I
\nLorentz S., 1962. Muzeum Narodowe w Warszawie, Zarys historyczny.<\/em> „Roczniki Muzeum Narodowego w Warszawie”, t. VI, s. 7-101.
\nM\u0119\u017cy\u0144ski A. 1994. Komando Paulsen pa\u017adziernik – grudzie\u0144 1939. Polskie Dziedzictwo Kulturalne<\/em>, seria A: Straty Kultury Polskiej, Warszawa.
\nSawicki L., 1948. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydzia\u0142u konserwacji i bada\u0144 zabytk\u00f3w w terenie 1945-1947<\/em>, „Sprawozdania P.M.A.”, t. I, z. 1.<\/p>\n

Zob. te\u017c:
\nZbiory J\u00f3zefa Choynowskiego<\/a> w Muzeum Narodowym w Warszawie<\/p>\n

\n

[na podstawie: K. Stanek Lo<\/em>sy kolekcji J\u00f3zefa Choynowskiego<\/em>, „Cenne, bezcenne, utracone” 2, 2006]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach m\u0142odo\u015bci s\u0142u\u017cy\u0142 w Armii Rosyjskiej w stopniu kapitana, jednak ci\u0119\u017cko ranny podczas kampanii tureckiej musia\u0142 zaniecha\u0107 dalszej kariery wojskowej. Swoje obra\u017cenia wojenne leczy\u0142 w kurortach w\u0142oskich, francuskich i szwajcarskich, gdzie pozna\u0142 wybitnych przedstawicieli archeologii (np. Gabriela Mortilleta, francuskiego archeologa i muzeologa) i historii sztuki, za spraw\u0105 kt\u00f3rych zainteresowa\u0142 si\u0119 kolekcjonerstwem. Nowe zainteresowania sta\u0142y… <\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,155],"tags":[362],"class_list":["post-3019","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-muzealnicy-i-badacze","tag-choynowski-jozef"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t