{"id":2979,"date":"2018-10-29T14:15:07","date_gmt":"2018-10-29T13:15:07","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2979"},"modified":"2021-05-27T10:23:13","modified_gmt":"2021-05-27T08:23:13","slug":"piotr-daszkiewicz-narodowe-muzeum-historii-naturalnej-w-paryzu-miejsce-pamieci-prac-polskich-przyrodnikow-xix-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2979","title":{"rendered":"Piotr DASZKIEWICZ | Narodowe Muzeum Historii Naturalnej w Pary\u017cu- miejsce pami\u0119ci prac polskich przyrodnik\u00f3w XIX wieku"},"content":{"rendered":"\n<pre id=\"block-2c7d183c-37ef-492d-8fc5-31901cb756f9\" class=\"wp-block-preformatted\">29.10.2018 | <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/88x31-1.png\" alt=\"\"><\/pre>\n\n\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Narodowe Muzeum Historii Naturalnej (MNHN) nale\u017cy do najwi\u0119kszych i najwa\u017cniejszych muzealnych instytucji przyrodniczych na \u015bwiecie. Jego kolekcja obejmuje oko\u0142o 68 milion\u00f3w okaz\u00f3w w tym: <\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">kolekcja mineralogiczna i geologiczna, ok. 850.000 okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">meteoryty, ok. 3.500 okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">skamienia\u0142o\u015bci, ok. 2,7 miliona okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">zielnik, ok. 12 milion\u00f3w okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">kolekcja zoologiczna, ok. 46 milion\u00f3w okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">czaszki, ok. \u00a035 tysi\u0119cy okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">okazy prehistoryczne, ok. 2 miliony, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">przedmioty etnograficzne, ok. 300.000 okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">ro\u015bliny \u017cywe, ok. 25.000, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">\u017cywe zwierz\u0119ta w trzech ogrodach zoologicznych, ok. 5 tysi\u0119cy. <\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Biblioteka MNHN posiada jedn\u0105 z najwi\u0119kszych na \u015bwiecie kolekcji starodruk\u00f3w, ksi\u0105\u017cek i r\u0119kopis\u00f3w naukowych. W muzealnej kolekcji znajduj\u0105 si\u0119 niekiedy tak nieoczekiwane dla przyrodniczej kolekcji obiekty, jak klejnoty kr\u00f3lewskie m.in. szafir i topaz Marii Leszczy\u0144skiej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zadaniami muzeum, zdefiniowanymi przez statut instytucji jest prowadzenie bada\u0144 podstawowych i stosowanych, konserwacja i wzbogacanie kolekcji, nauczanie, ekspertyzy, popularyzacja wiedzy. Muzeum zlokalizowane jest w trzynastu r\u00f3\u017cnych miejscach, opr\u00f3cz najbardziej znanego paryskiego Jardin des Plantes s\u0105 to m.in. Muzeum Cz\u0142owieka, ZOO w Vincennes, dwa inne ogrody zoologiczne, dwie stacje morskie, arboretum, ogrody botaniczne, oraz miejsca wykopalisk prehistorycznych w Dordonii. W MNHN pracuje oko\u0142o 2000 pracownik\u00f3w (w tym 500 naukowych) i studiuje oko\u0142o 350 student\u00f3w. Instytucja posiada prawo nadawania tytu\u0142\u00f3w naukowych. Rocznie MNHN zwiedza oko\u0142o o\u015bmiu milion\u00f3w os\u00f3b.<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_2980\" aria-describedby=\"caption-attachment-2980\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2980 size-full\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"554\" srcset=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped.jpg 800w, https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped-300x208.jpg 300w, https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped-768x532.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-2980\" class=\"wp-caption-text\">Muzeum Historii Naturalnej w Pary\u017cu, 1910.<br \/>\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Muzeum posiada nieomal czterystuletni\u0105\u00a0histori\u0119. W 1626 roku Guy de la Brosse (1586-1641), kr\u00f3lewski lekarz i przyrodnik uzyska\u0142 zezwolenie na organizacj\u0119 ogrodu botanicznego oraz nauczanie botaniki i chemii. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 instytucji sformalizowa\u0142 wydany w 1639 roku, przez Ludwika XIII roku, edykt kr\u00f3lewski. 10. czerwca 1793 roku dekret Konwentu przekszta\u0142ci\u0142 zbiory kr\u00f3lewskiego gabinetu historii naturalnej w Narodowe Muzeum Historii Naturalnej, dekret zdefiniowa\u0142 tak\u017ce dwana\u015bcie muzealnych katedr i zasady funkcjonowania zgromadzenia profesor\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Od pocz\u0105tku istnienia gabinet kr\u00f3lewski posiada\u0142 liczne zwi\u0105zki z Rzeczypospolit\u0105. Polonika w muzealnych zbiorach s\u0105 zatem cz\u0119sto starsze ni\u017c interesuj\u0105cy nas w tym tek\u015bcie, dziewi\u0119tnasty wiek. <strong>William Davisson<\/strong>\u00a0<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">(1596-1669) jeden z pierwszych intendent\u00f3w Jardin des Plantes, gdy w czasach mniej sprzyjaj\u0105cych dla protestant\u00f3w opu\u015bci\u0142 Francj\u0119, zosta\u0142 lekarzem, przyrodnikiem i zarz\u0105dc\u0105 ogrod\u00f3w polskich kr\u00f3l\u00f3w W\u0142adys\u0142awa IV i Jana Kazimierza. Z tych najstarszych polonik\u00f3w z muzealnych zbior\u00f3w wymieni\u0107 nale\u017cy bogat\u0105 kolekcj\u0119 ksi\u0105\u017cek gda\u0144skich przyrodnik\u00f3w z XVII i XVIII wieku. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla historii nauk przyrodniczych w Polsce jest tak\u017ce archiwum <strong>Jean-Etienne Guettarda<\/strong> (1715-1786), kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 w Rzeczypospolitej, w charakterze lekarza francuskiego ambasadora, lata 1760-1762. W\u015br\u00f3d dokument\u00f3w z tego archiwum wymie\u0144my notatki zwi\u0105zane z przygotowaniem opisu i pierwszej geologicznej mapy Polski i Litwy oraz spisy ro\u015blin w kt\u00f3rych po raz pierwszy na ziemiach Polski zastosowano systematyk\u0119 i nomenklatur\u0119 <strong>Karola Linneusza<\/strong> (1707-1778). Kr\u00f3lewski gabinet prze\u017cywa\u0142 okres swojej \u015bwietno\u015bci w latach intendentury (1739-1788) <strong>Georgesa Leclerca Buffona<\/strong> (1707-1788). Uczony ten zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do monarch\u00f3w Europy z pro\u015bb\u0105 o przesy\u0142anie kr\u00f3lowi Francji kolekcji okaz\u00f3w przyrodniczych, charakterystycznych dla rz\u0105dzonych przez nich kr\u00f3lestw. Na apel pozytywnie odpowiedzia\u0142 m.in. Stanis\u0142aw August Poniatowski przysy\u0142aj\u0105c przygotowan\u0105 przez <strong>Filipa Carossiego<\/strong> (1774-1779) i <strong>Stanis\u0142awa Okraszewskiego<\/strong> (1744-1824) kolekcj\u0119 mineralogiczn\u0105. Dodajmy, \u017ce Buffon by\u0142 nauczycielem, studiuj\u0105cego w Gabinecie Kr\u00f3lewskim, <strong>Stanis\u0142awa Staszica<\/strong> (1755-1826). To w\u0142a\u015bnie Staszic przet\u0142umaczy\u0142 na Polski <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Epoki natury<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> Buffona.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"> W zbiorach MNHN znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce liczne pami\u0105tki i r\u0119kopisy zwi\u0105zane z pobytem i prac\u0105 w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej przyrodnik\u00f3w m.in. <strong>Jean-Emmanuela Giliberta<\/strong> (1741-1814), profesora Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej, za\u0142o\u017cyciela ogrod\u00f3w botanicznych i gabinet\u00f3w historii naturalnej w Grodnie i Wilnie, autora <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Flory litewskiej<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> i licznych innych prac przyrodoznawczych m.in. pierwszych naukowych, pochodz\u0105cych z obserwacji, opis\u00f3w \u017cubr\u00f3w. Jego nast\u0119pca na katedrze w Wilnie, towarzysz wyprawy kapitana Cooka, <strong>Georg Forster<\/strong> (1754-1794) ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w Pary\u017cu. MNHN posiada cz\u0119\u015b\u0107 jego zbior\u00f3w przyrodniczych i r\u0119kopis\u00f3w m.in. orygina\u0142 inauguracyjnego wyk\u0142adu <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Limitis Historiae naturalis<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">,\u00a0 wyg\u0142oszonego 2. lutego 1785 w Szkole G\u0142\u00f3wnej Litewskiej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Paryskie muzeum, jego kolekcje i prowadzone w nim nauczanie nabra\u0142y szczeg\u00f3lnie wa\u017cnego dla polskiej nauki znaczenia w XIX wieku gdy w rezultacie utraty niepodleg\u0142o\u015bci w naszym kraju rozw\u00f3j instytucji naukowych zosta\u0142 b\u0105d\u017a bardzo powa\u017cnie ograniczony b\u0105d\u017a wr\u0119cz uniemo\u017cliwiony. Tradycj\u0105 gabinetu kr\u00f3lewskiego, a nast\u0119pnie MNHN by\u0142o prowadzenie nauczania, otwartego dla wszystkich i bezp\u0142atnego. Ka\u017cdy ze s\u0142uchaczy muzealnych wyk\u0142ad\u00f3w musia\u0142 jedynie wpisa\u0107 si\u0119 na list\u0119. S\u0142uchacze otrzymywali za\u015bwiadczenie uczestniczenia w wyk\u0142adach. Rejestry muzealnych s\u0142uchaczy zachowa\u0142y si\u0119 jedynie fragmentarycznie, pozwalaj\u0105 one jednak na ocen\u0119 jak wa\u017cne by\u0142o nauczanie prowadzone w MNHN dla historii polskich nauk przyrodniczych. Na wyk\u0142ady Ren\u00e9 Just Ha\u00fcyego (1743-1822) z mineralogii ucz\u0119szcza\u0142o, a\u017c 34 Polak\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich m.in. Stanis\u0142aw Staszic, Julian Ursyn Niemcewicz uczestniczy\u0142 tak\u017ce w innych muzealnych wyk\u0142adach), a tak\u017ce liczni oficerowie napoleo\u0144skiej armii. Jean Baptiste Lamarck (1744-1829) naucza\u0142 zoologii bezkr\u0119gowc\u00f3w jedenastu Polak\u00f3w. W zaj\u0119ciach Ren\u00e9 Desfontainesa (1750-1833) z botaniki bra\u0142o udzia\u0142 czternastu Polak\u00f3w. Nazwiska trzech Polak\u00f3w figuruj\u0105 w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w zaj\u0119\u0107 terenowych Alexandra Brongniarta (1770-1847). W latach 1803-1900 na wyk\u0142ady z botaniki w MNHN ucz\u0119szcza\u0142o \u0142\u0105cznie przynajmniej 74 student\u00f3w z ziem polskich m.in. <strong>J\u00f3zef Jundzi\u0142\u0142<\/strong> (1794-1877), <strong>Ferdynand Werner<\/strong> (1799-1870), <strong>Florian Sawiczewski<\/strong> (1797-1876), <strong>Micha\u0142 Szubert<\/strong> (1787-1860), <strong>Ignacy Domeyko<\/strong> (1802-1889), <strong>Jerzy Aleksandrowicz<\/strong> (1819-1894), <strong>Edward Strasburger<\/strong> (1844-1912). Wykszta\u0142ceni w MNHN polscy przyrodnicy korespondowali ze swoimi nauczycielami i kolegami z tej instytucji, zwracali si\u0119 do nich z pro\u015bb\u0105 o pomoc w organizowaniu swoich warsztat\u00f3w pracy, a tak\u017ce przesy\u0142ali b\u0105d\u017a wymieniali okazy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W XIX wieku, a zw\u0142aszcza jego pierwszej po\u0142owie polskie nauki przyrodnicze rozwija\u0142y si\u0119 zasadniczo w trzech g\u0142\u00f3wnych o\u015brodkach: wile\u0144sko-krzemienieckim, krakowskim i warszawskim. Okresami pr\u0119\u017cnym o\u015brodkiem stawa\u0142 si\u0119 tak\u017ce Uniwersytet Lwowski. W kolekcjach MNHN odnajdujemy \u015blady pracy przyrodnik\u00f3w ze wszystkich tych centr\u00f3w badawczych. Niekiedy przysy\u0142ane do paryskiego muzeum okazy odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 dla historii nauki rol\u0119. Dzi\u0119ki przesy\u0142anym przez Ignacego Horodeckiego z Wilna okazom skamienia\u0142ych mi\u0119czak\u00f3w powsta\u0142a stratygrafia, jak podkre\u015blaj\u0105 to tw\u00f3rcy tej metody Alexandre Brongniart i Georges Cuvier w <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Description g\u00e9ologique des environs de Paris<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, a przys\u0142ane przez wile\u0144skiego uczonego meteoryty odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 dla zrozumienia charakteru i pochodzenia \u201eaerolit\u00f3w\u201d. Przes\u0142any przez Baltazara Hacqueta (1739-1815), profesora Uniwersytetu Lwowskiego, a nast\u0119pnie Jagielo\u0144skiego, opis i rysunek rogu tura zosta\u0142 wykorzystany przez Cuviera w, jak\u017ce wa\u017cnym dla historii zoologii i paleontologii, dziele <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Recherches sur les ossemens fossiles de quadrup\u00e8des, o\u00f9 l&#8217;on r\u00e9tablit les caract\u00e8res de plusieurs esp\u00e8ces d&#8217;animaux que les r\u00e9volutions du globe paraissent avoir d\u00e9truites<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Listy oraz wielostronnicowe spisy ro\u015blin, kt\u00f3re starano si\u0119 pozyska\u0107 z Jardin des Plantes albo proponowano na wymian\u0119 oraz katalogi z odr\u0119cznymi dopiskami \u015bwiadcz\u0105 o bardzo \u017cywych kontaktach polskich botanik\u00f3w z przyrodnikami z MNHN. Muzealna biblioteka przechowuje m.in. listy, a tak\u017ce zielnikowe okazy ro\u015blin, przesy\u0142ane z Wilna przez <strong>Stanis\u0142awa Bonifacego Jundzi\u0142\u0142a<\/strong> (1761-1847) i <strong>Wilibalda Bessera<\/strong> (1784-1842) z Krzemie\u0144ca do <strong>Andr\u00e9 Thouina<\/strong> (1747-1824).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"> Z wile\u0144skich przyrodnik\u00f3w z muzealnymi naukowcami, korespondowali tak\u017ce botanik i entomolog <strong>Stanis\u0142aw Batys Gorski\u00a0<\/strong>(1802-1864) oraz uznawany za tw\u00f3rc\u0119 polskich nauk weterynaryjnych, Alzatczyk i wile\u0144ski profesor, <strong>Louis Henri Bojanus<\/strong>\u00a0(1776-1827), autor jednej z najlepszych monografii w dziedzinie anatomii por\u00f3wnawczej, po\u015bwi\u0119conej \u017c\u00f3\u0142wiowi b\u0142otnemu <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Anatome testudinis europae<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Bojanusowi nauka zawdzi\u0119cza tak\u017ce pierwsze naukowe opisy tura i \u017cubra stepowego. W muzealnej korespondencji znajduj\u0105 si\u0119 jego prace i listy, kt\u00f3re osobi\u015bcie przesy\u0142a\u0142 Georgesowi Cuvier, kt\u00f3rego uznawa\u0142 za swojego mistrza i nauczyciela. <strong>Konstanty Tyzenhauz<\/strong> (1786-1853), ornitolog, entomolog i mecenas nauk przyrodniczych przesy\u0142a\u0142 do Pary\u017ca okazy, publikowa\u0142 we Francji i korespondowa\u0142 m.in. z <strong>F\u00e9lixem \u00c9douardem Gu\u00e9rin-M\u00e9nevillem<\/strong> (1799-1874) zoologiem i wydawc\u0105 czasopism i przyrodniczych s\u0142ownik\u00f3w, a tak\u017ce politykiem, aktywnym or\u0119downikiem sprawy niepodleg\u0142o\u015bci Polski. Biblioteka MNHN posiada jeden z czterech znanych katalog\u00f3w ptak\u00f3w i ssak\u00f3w autorstwa Tyzenhauza. Wymieni\u0107 nale\u017cy tak\u017ce Ignacego Domeyk\u0119, wykszta\u0142conego w MNHN i paryskiej Ecole des Mines. Wielokrotnie przesy\u0142a\u0142 on do Pary\u017ca ca\u0142e kolekcje minera\u0142\u00f3w oraz okazy paleontologiczne z Chile.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"> W\u015br\u00f3d krakowskich przyrodnik\u00f3w zwi\u0105zanych z MNHN, kt\u00f3rych stosunkowo liczne pami\u0105tki zachowa\u0142y si\u0119 w Pary\u017cu zacytujmy: mineralog\u00f3w i geolog\u00f3w Jana Ja\u015bkiewicza (1749-1809), <strong>J\u00f3zefa Markowskiego<\/strong> (1758-1829), <strong>Ludwika Zejsznera<\/strong> (1805-1871) oraz botanik\u00f3w <strong>J\u00f3zefa Warszewicza<\/strong> (1812-1866), <strong>Alojzego Esteichera<\/strong> (1786-1852) <strong>Edwarda Janczewskiego<\/strong> (1846-1918), <strong>J\u00f3zefa Rostafi\u0144skiego<\/strong> (1850-1928), <strong>Mariana Raciborskiego<\/strong> (1863-1917). Listy Janczewskiego s\u0105 bardzo cennym \u015bwiadectwem jego pionierskich prac nad glonami, a tak\u017ce przedmendlowskiego odkrycia regu\u0142 rozszczepienia cech miesza\u0144c\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Przypomnie\u0107 nale\u017cy tak\u017ce zwi\u0105zki Warszawskiego Gabinetu Zoologicznego. Zauwa\u017cmy, \u017ce wszyscy naukowcy wydelegowani przez komisj\u0119 edukacyjn\u0105 dla zakupu kolekcji ornitologicznej barona Minkcwitza z Gronowic, b\u0119d\u0105cej pocz\u0105tkiem gabinetu, byli wykszta\u0142ceni MNHN. Pierwszy kustosz kolekcji, <strong>Feliks Jarocki<\/strong> (1790-1865) by\u0142 ponadto uczniem Cuviera. Z MNHN byli zwi\u0105zani i pozostawili w zbiorach liczne \u015blady naukowych prac, tak\u017ce tw\u00f3rcy \u015bwietno\u015bci warszawskich zbior\u00f3w <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">z\u0142otego okresu ornitologii polskiej<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">: <strong>Antoni Waga<\/strong> (1799-1890), <strong>W\u0142adys\u0142aw Taczanowski<\/strong> (1819-1890), <strong>Konstanty Branicki<\/strong> (1824-1884), <strong>Jan Sztolcman<\/strong> (1854-1928).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Podsumowuj\u0105c mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w zbiorach MNHN znajduj\u0105 si\u0119 okazy zwi\u0105zane z wszystkimi centrami polskiej nauki (Wilno, Krzemieniec, Krak\u00f3w, Warszawa, Lw\u00f3w, emigracja). Niekt\u00f3re z tych okaz\u00f3w zmieni\u0142y histori\u0119 nauki. historia polskich nauk przyrodniczych mo\u017ce by\u0107 ukazana poprzez kolekcje MNHN, przechowywane w tej instytucji okazy mineralogiczne geologiczne, botaniczne i zoologiczne oraz ksi\u0105\u017cki, ilustracje \u00a0i r\u0119kopisy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Piotr Daszkiewicz<br \/><\/em>Narodowe Muzeum Historii Naturalnej w Pary\u017cu<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link\" href=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?page_id=65\">CZYTELNIA<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>29.10.2018 | \u00a0 Narodowe Muzeum Historii Naturalnej (MNHN) nale\u017cy do najwi\u0119kszych i najwa\u017cniejszych muzealnych instytucji przyrodniczych na \u015bwiecie. Jego kolekcja obejmuje oko\u0142o 68 milion\u00f3w okaz\u00f3w w tym: kolekcja mineralogiczna i geologiczna, ok. 850.000 okaz\u00f3w, meteoryty, ok. 3.500 okaz\u00f3w, skamienia\u0142o\u015bci, ok. 2,7 miliona okaz\u00f3w, zielnik, ok. 12 milion\u00f3w okaz\u00f3w, kolekcja zoologiczna, ok. 46 milion\u00f3w okaz\u00f3w, czaszki,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2980,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-2979","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped.jpg","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=60\" rel=\"category\">Czytelnia<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<a data-share=\"facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2979\" class=\"tb-facebook-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-facebook-f\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2979\" class=\"tb-twiiter-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"linkedin\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/shareArticle?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2979\" class=\"tb-linkedin-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-linkedin-in\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"<p><!-- wp:preformatted --><\/p>\n<pre id=\"block-2c7d183c-37ef-492d-8fc5-31901cb756f9\" class=\"wp-block-preformatted\">29.10.2018 | <img src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/88x31-1.png\" alt=\"\"><\/pre>\n<p><!-- \/wp:preformatted --><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Narodowe Muzeum Historii Naturalnej (MNHN) nale\u017cy do najwi\u0119kszych i najwa\u017cniejszych muzealnych instytucji przyrodniczych na \u015bwiecie. Jego kolekcja obejmuje oko\u0142o 68 milion\u00f3w okaz\u00f3w w tym: <\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">kolekcja mineralogiczna i geologiczna, ok. 850.000 okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">meteoryty, ok. 3.500 okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">skamienia\u0142o\u015bci, ok. 2,7 miliona okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">zielnik, ok. 12 milion\u00f3w okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">kolekcja zoologiczna, ok. 46 milion\u00f3w okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">czaszki, ok. \u00a035 tysi\u0119cy okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">okazy prehistoryczne, ok. 2 miliony, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">przedmioty etnograficzne, ok. 300.000 okaz\u00f3w, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">ro\u015bliny \u017cywe, ok. 25.000, <\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400\">\u017cywe zwierz\u0119ta w trzech ogrodach zoologicznych, ok. 5 tysi\u0119cy. <\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Biblioteka MNHN posiada jedn\u0105 z najwi\u0119kszych na \u015bwiecie kolekcji starodruk\u00f3w, ksi\u0105\u017cek i r\u0119kopis\u00f3w naukowych. W muzealnej kolekcji znajduj\u0105 si\u0119 niekiedy tak nieoczekiwane dla przyrodniczej kolekcji obiekty, jak klejnoty kr\u00f3lewskie m.in. szafir i topaz Marii Leszczy\u0144skiej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Zadaniami muzeum, zdefiniowanymi przez statut instytucji jest prowadzenie bada\u0144 podstawowych i stosowanych, konserwacja i wzbogacanie kolekcji, nauczanie, ekspertyzy, popularyzacja wiedzy. Muzeum zlokalizowane jest w trzynastu r\u00f3\u017cnych miejscach, opr\u00f3cz najbardziej znanego paryskiego Jardin des Plantes s\u0105 to m.in. Muzeum Cz\u0142owieka, ZOO w Vincennes, dwa inne ogrody zoologiczne, dwie stacje morskie, arboretum, ogrody botaniczne, oraz miejsca wykopalisk prehistorycznych w Dordonii. W MNHN pracuje oko\u0142o 2000 pracownik\u00f3w (w tym 500 naukowych) i studiuje oko\u0142o 350 student\u00f3w. Instytucja posiada prawo nadawania tytu\u0142\u00f3w naukowych. Rocznie MNHN zwiedza oko\u0142o o\u015bmiu milion\u00f3w os\u00f3b.<\/span><\/p>\n[caption id=\"attachment_2980\" align=\"aligncenter\" width=\"800\"]<a href=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped.jpg\"><img class=\"wp-image-2980 size-full\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Mus\u00e9um_national_d\u2019histoire_naturelle-_Archives-nationales-VA-196-53_cropped.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"554\" \/><\/a> Muzeum Historii Naturalnej w Pary\u017cu, 1910.<br \/>\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia[\/caption]\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Muzeum posiada nieomal czterystuletni\u0105\u00a0histori\u0119. W 1626 roku Guy de la Brosse (1586-1641), kr\u00f3lewski lekarz i przyrodnik uzyska\u0142 zezwolenie na organizacj\u0119 ogrodu botanicznego oraz nauczanie botaniki i chemii. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 instytucji sformalizowa\u0142 wydany w 1639 roku, przez Ludwika XIII roku, edykt kr\u00f3lewski. 10. czerwca 1793 roku dekret Konwentu przekszta\u0142ci\u0142 zbiory kr\u00f3lewskiego gabinetu historii naturalnej w Narodowe Muzeum Historii Naturalnej, dekret zdefiniowa\u0142 tak\u017ce dwana\u015bcie muzealnych katedr i zasady funkcjonowania zgromadzenia profesor\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Od pocz\u0105tku istnienia gabinet kr\u00f3lewski posiada\u0142 liczne zwi\u0105zki z Rzeczypospolit\u0105. Polonika w muzealnych zbiorach s\u0105 zatem cz\u0119sto starsze ni\u017c interesuj\u0105cy nas w tym tek\u015bcie, dziewi\u0119tnasty wiek. <strong>William Davisson<\/strong>\u00a0<\/span><span style=\"font-weight: 400\">(1596-1669) jeden z pierwszych intendent\u00f3w Jardin des Plantes, gdy w czasach mniej sprzyjaj\u0105cych dla protestant\u00f3w opu\u015bci\u0142 Francj\u0119, zosta\u0142 lekarzem, przyrodnikiem i zarz\u0105dc\u0105 ogrod\u00f3w polskich kr\u00f3l\u00f3w W\u0142adys\u0142awa IV i Jana Kazimierza. Z tych najstarszych polonik\u00f3w z muzealnych zbior\u00f3w wymieni\u0107 nale\u017cy bogat\u0105 kolekcj\u0119 ksi\u0105\u017cek gda\u0144skich przyrodnik\u00f3w z XVII i XVIII wieku. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla historii nauk przyrodniczych w Polsce jest tak\u017ce archiwum <strong>Jean-Etienne Guettarda<\/strong> (1715-1786), kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 w Rzeczypospolitej, w charakterze lekarza francuskiego ambasadora, lata 1760-1762. W\u015br\u00f3d dokument\u00f3w z tego archiwum wymie\u0144my notatki zwi\u0105zane z przygotowaniem opisu i pierwszej geologicznej mapy Polski i Litwy oraz spisy ro\u015blin w kt\u00f3rych po raz pierwszy na ziemiach Polski zastosowano systematyk\u0119 i nomenklatur\u0119 <strong>Karola Linneusza<\/strong> (1707-1778). Kr\u00f3lewski gabinet prze\u017cywa\u0142 okres swojej \u015bwietno\u015bci w latach intendentury (1739-1788) <strong>Georgesa Leclerca Buffona<\/strong> (1707-1788). Uczony ten zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do monarch\u00f3w Europy z pro\u015bb\u0105 o przesy\u0142anie kr\u00f3lowi Francji kolekcji okaz\u00f3w przyrodniczych, charakterystycznych dla rz\u0105dzonych przez nich kr\u00f3lestw. Na apel pozytywnie odpowiedzia\u0142 m.in. Stanis\u0142aw August Poniatowski przysy\u0142aj\u0105c przygotowan\u0105 przez <strong>Filipa Carossiego<\/strong> (1774-1779) i <strong>Stanis\u0142awa Okraszewskiego<\/strong> (1744-1824) kolekcj\u0119 mineralogiczn\u0105. Dodajmy, \u017ce Buffon by\u0142 nauczycielem, studiuj\u0105cego w Gabinecie Kr\u00f3lewskim, <strong>Stanis\u0142awa Staszica<\/strong> (1755-1826). To w\u0142a\u015bnie Staszic przet\u0142umaczy\u0142 na Polski <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Epoki natury<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> Buffona.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\"> W zbiorach MNHN znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce liczne pami\u0105tki i r\u0119kopisy zwi\u0105zane z pobytem i prac\u0105 w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej przyrodnik\u00f3w m.in. <strong>Jean-Emmanuela Giliberta<\/strong> (1741-1814), profesora Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej, za\u0142o\u017cyciela ogrod\u00f3w botanicznych i gabinet\u00f3w historii naturalnej w Grodnie i Wilnie, autora <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Flory litewskiej<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> i licznych innych prac przyrodoznawczych m.in. pierwszych naukowych, pochodz\u0105cych z obserwacji, opis\u00f3w \u017cubr\u00f3w. Jego nast\u0119pca na katedrze w Wilnie, towarzysz wyprawy kapitana Cooka, <strong>Georg Forster<\/strong> (1754-1794) ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w Pary\u017cu. MNHN posiada cz\u0119\u015b\u0107 jego zbior\u00f3w przyrodniczych i r\u0119kopis\u00f3w m.in. orygina\u0142 inauguracyjnego wyk\u0142adu <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Limitis Historiae naturalis<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">,\u00a0 wyg\u0142oszonego 2. lutego 1785 w Szkole G\u0142\u00f3wnej Litewskiej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Paryskie muzeum, jego kolekcje i prowadzone w nim nauczanie nabra\u0142y szczeg\u00f3lnie wa\u017cnego dla polskiej nauki znaczenia w XIX wieku gdy w rezultacie utraty niepodleg\u0142o\u015bci w naszym kraju rozw\u00f3j instytucji naukowych zosta\u0142 b\u0105d\u017a bardzo powa\u017cnie ograniczony b\u0105d\u017a wr\u0119cz uniemo\u017cliwiony. Tradycj\u0105 gabinetu kr\u00f3lewskiego, a nast\u0119pnie MNHN by\u0142o prowadzenie nauczania, otwartego dla wszystkich i bezp\u0142atnego. Ka\u017cdy ze s\u0142uchaczy muzealnych wyk\u0142ad\u00f3w musia\u0142 jedynie wpisa\u0107 si\u0119 na list\u0119. S\u0142uchacze otrzymywali za\u015bwiadczenie uczestniczenia w wyk\u0142adach. Rejestry muzealnych s\u0142uchaczy zachowa\u0142y si\u0119 jedynie fragmentarycznie, pozwalaj\u0105 one jednak na ocen\u0119 jak wa\u017cne by\u0142o nauczanie prowadzone w MNHN dla historii polskich nauk przyrodniczych. Na wyk\u0142ady Ren\u00e9 Just Ha\u00fcyego (1743-1822) z mineralogii ucz\u0119szcza\u0142o, a\u017c 34 Polak\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich m.in. Stanis\u0142aw Staszic, Julian Ursyn Niemcewicz uczestniczy\u0142 tak\u017ce w innych muzealnych wyk\u0142adach), a tak\u017ce liczni oficerowie napoleo\u0144skiej armii. Jean Baptiste Lamarck (1744-1829) naucza\u0142 zoologii bezkr\u0119gowc\u00f3w jedenastu Polak\u00f3w. W zaj\u0119ciach Ren\u00e9 Desfontainesa (1750-1833) z botaniki bra\u0142o udzia\u0142 czternastu Polak\u00f3w. Nazwiska trzech Polak\u00f3w figuruj\u0105 w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w zaj\u0119\u0107 terenowych Alexandra Brongniarta (1770-1847). W latach 1803-1900 na wyk\u0142ady z botaniki w MNHN ucz\u0119szcza\u0142o \u0142\u0105cznie przynajmniej 74 student\u00f3w z ziem polskich m.in. <strong>J\u00f3zef Jundzi\u0142\u0142<\/strong> (1794-1877), <strong>Ferdynand Werner<\/strong> (1799-1870), <strong>Florian Sawiczewski<\/strong> (1797-1876), <strong>Micha\u0142 Szubert<\/strong> (1787-1860), <strong>Ignacy Domeyko<\/strong> (1802-1889), <strong>Jerzy Aleksandrowicz<\/strong> (1819-1894), <strong>Edward Strasburger<\/strong> (1844-1912). Wykszta\u0142ceni w MNHN polscy przyrodnicy korespondowali ze swoimi nauczycielami i kolegami z tej instytucji, zwracali si\u0119 do nich z pro\u015bb\u0105 o pomoc w organizowaniu swoich warsztat\u00f3w pracy, a tak\u017ce przesy\u0142ali b\u0105d\u017a wymieniali okazy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">W XIX wieku, a zw\u0142aszcza jego pierwszej po\u0142owie polskie nauki przyrodnicze rozwija\u0142y si\u0119 zasadniczo w trzech g\u0142\u00f3wnych o\u015brodkach: wile\u0144sko-krzemienieckim, krakowskim i warszawskim. Okresami pr\u0119\u017cnym o\u015brodkiem stawa\u0142 si\u0119 tak\u017ce Uniwersytet Lwowski. W kolekcjach MNHN odnajdujemy \u015blady pracy przyrodnik\u00f3w ze wszystkich tych centr\u00f3w badawczych. Niekiedy przysy\u0142ane do paryskiego muzeum okazy odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 dla historii nauki rol\u0119. Dzi\u0119ki przesy\u0142anym przez Ignacego Horodeckiego z Wilna okazom skamienia\u0142ych mi\u0119czak\u00f3w powsta\u0142a stratygrafia, jak podkre\u015blaj\u0105 to tw\u00f3rcy tej metody Alexandre Brongniart i Georges Cuvier w <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Description g\u00e9ologique des environs de Paris<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, a przys\u0142ane przez wile\u0144skiego uczonego meteoryty odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 dla zrozumienia charakteru i pochodzenia \u201eaerolit\u00f3w\u201d. Przes\u0142any przez Baltazara Hacqueta (1739-1815), profesora Uniwersytetu Lwowskiego, a nast\u0119pnie Jagielo\u0144skiego, opis i rysunek rogu tura zosta\u0142 wykorzystany przez Cuviera w, jak\u017ce wa\u017cnym dla historii zoologii i paleontologii, dziele <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Recherches sur les ossemens fossiles de quadrup\u00e8des, o\u00f9 l&#8217;on r\u00e9tablit les caract\u00e8res de plusieurs esp\u00e8ces d&#8217;animaux que les r\u00e9volutions du globe paraissent avoir d\u00e9truites<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. Listy oraz wielostronnicowe spisy ro\u015blin, kt\u00f3re starano si\u0119 pozyska\u0107 z Jardin des Plantes albo proponowano na wymian\u0119 oraz katalogi z odr\u0119cznymi dopiskami \u015bwiadcz\u0105 o bardzo \u017cywych kontaktach polskich botanik\u00f3w z przyrodnikami z MNHN. Muzealna biblioteka przechowuje m.in. listy, a tak\u017ce zielnikowe okazy ro\u015blin, przesy\u0142ane z Wilna przez <strong>Stanis\u0142awa Bonifacego Jundzi\u0142\u0142a<\/strong> (1761-1847) i <strong>Wilibalda Bessera<\/strong> (1784-1842) z Krzemie\u0144ca do <strong>Andr\u00e9 Thouina<\/strong> (1747-1824).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\"> Z wile\u0144skich przyrodnik\u00f3w z muzealnymi naukowcami, korespondowali tak\u017ce botanik i entomolog <strong>Stanis\u0142aw Batys Gorski\u00a0<\/strong>(1802-1864) oraz uznawany za tw\u00f3rc\u0119 polskich nauk weterynaryjnych, Alzatczyk i wile\u0144ski profesor, <strong>Louis Henri Bojanus<\/strong>\u00a0(1776-1827), autor jednej z najlepszych monografii w dziedzinie anatomii por\u00f3wnawczej, po\u015bwi\u0119conej \u017c\u00f3\u0142wiowi b\u0142otnemu <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Anatome testudinis europae<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. Bojanusowi nauka zawdzi\u0119cza tak\u017ce pierwsze naukowe opisy tura i \u017cubra stepowego. W muzealnej korespondencji znajduj\u0105 si\u0119 jego prace i listy, kt\u00f3re osobi\u015bcie przesy\u0142a\u0142 Georgesowi Cuvier, kt\u00f3rego uznawa\u0142 za swojego mistrza i nauczyciela. <strong>Konstanty Tyzenhauz<\/strong> (1786-1853), ornitolog, entomolog i mecenas nauk przyrodniczych przesy\u0142a\u0142 do Pary\u017ca okazy, publikowa\u0142 we Francji i korespondowa\u0142 m.in. z <strong>F\u00e9lixem \u00c9douardem Gu\u00e9rin-M\u00e9nevillem<\/strong> (1799-1874) zoologiem i wydawc\u0105 czasopism i przyrodniczych s\u0142ownik\u00f3w, a tak\u017ce politykiem, aktywnym or\u0119downikiem sprawy niepodleg\u0142o\u015bci Polski. Biblioteka MNHN posiada jeden z czterech znanych katalog\u00f3w ptak\u00f3w i ssak\u00f3w autorstwa Tyzenhauza. Wymieni\u0107 nale\u017cy tak\u017ce Ignacego Domeyk\u0119, wykszta\u0142conego w MNHN i paryskiej Ecole des Mines. Wielokrotnie przesy\u0142a\u0142 on do Pary\u017ca ca\u0142e kolekcje minera\u0142\u00f3w oraz okazy paleontologiczne z Chile.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\"> W\u015br\u00f3d krakowskich przyrodnik\u00f3w zwi\u0105zanych z MNHN, kt\u00f3rych stosunkowo liczne pami\u0105tki zachowa\u0142y si\u0119 w Pary\u017cu zacytujmy: mineralog\u00f3w i geolog\u00f3w Jana Ja\u015bkiewicza (1749-1809), <strong>J\u00f3zefa Markowskiego<\/strong> (1758-1829), <strong>Ludwika Zejsznera<\/strong> (1805-1871) oraz botanik\u00f3w <strong>J\u00f3zefa Warszewicza<\/strong> (1812-1866), <strong>Alojzego Esteichera<\/strong> (1786-1852) <strong>Edwarda Janczewskiego<\/strong> (1846-1918), <strong>J\u00f3zefa Rostafi\u0144skiego<\/strong> (1850-1928), <strong>Mariana Raciborskiego<\/strong> (1863-1917). Listy Janczewskiego s\u0105 bardzo cennym \u015bwiadectwem jego pionierskich prac nad glonami, a tak\u017ce przedmendlowskiego odkrycia regu\u0142 rozszczepienia cech miesza\u0144c\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Przypomnie\u0107 nale\u017cy tak\u017ce zwi\u0105zki Warszawskiego Gabinetu Zoologicznego. Zauwa\u017cmy, \u017ce wszyscy naukowcy wydelegowani przez komisj\u0119 edukacyjn\u0105 dla zakupu kolekcji ornitologicznej barona Minkcwitza z Gronowic, b\u0119d\u0105cej pocz\u0105tkiem gabinetu, byli wykszta\u0142ceni MNHN. Pierwszy kustosz kolekcji, <strong>Feliks Jarocki<\/strong> (1790-1865) by\u0142 ponadto uczniem Cuviera. Z MNHN byli zwi\u0105zani i pozostawili w zbiorach liczne \u015blady naukowych prac, tak\u017ce tw\u00f3rcy \u015bwietno\u015bci warszawskich zbior\u00f3w <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">z\u0142otego okresu ornitologii polskiej<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">: <strong>Antoni Waga<\/strong> (1799-1890), <strong>W\u0142adys\u0142aw Taczanowski<\/strong> (1819-1890), <strong>Konstanty Branicki<\/strong> (1824-1884), <strong>Jan Sztolcman<\/strong> (1854-1928).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400\">Podsumowuj\u0105c mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w zbiorach MNHN znajduj\u0105 si\u0119 okazy zwi\u0105zane z wszystkimi centrami polskiej nauki (Wilno, Krzemieniec, Krak\u00f3w, Warszawa, Lw\u00f3w, emigracja). Niekt\u00f3re z tych okaz\u00f3w zmieni\u0142y histori\u0119 nauki. historia polskich nauk przyrodniczych mo\u017ce by\u0107 ukazana poprzez kolekcje MNHN, przechowywane w tej instytucji okazy mineralogiczne geologiczne, botaniczne i zoologiczne oraz ksi\u0105\u017cki, ilustracje \u00a0i r\u0119kopisy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><em>Piotr Daszkiewicz<br \/><\/em>Narodowe Muzeum Historii Naturalnej w Pary\u017cu<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><!-- wp:separator --><\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator\" \/>\n<!-- \/wp:separator --><\/p>\n<p><!-- wp:buttons --><\/p>\n<div class=\"wp-block-buttons\"><!-- wp:button --><\/p>\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link\" href=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?page_id=65\">CZYTELNIA<\/a><\/div>\n<p><!-- \/wp:button --><\/div>\n<p><!-- \/wp:buttons --><\/p>\n<p><!-- wp:separator --><\/p>\n<hr class=\"wp-block-separator\" \/>\n<!-- \/wp:separator --><\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2979"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7288,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2979\/revisions\/7288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}