{"id":2830,"date":"2018-11-09T08:28:12","date_gmt":"2018-11-09T07:28:12","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2830"},"modified":"2022-01-16T13:22:55","modified_gmt":"2022-01-16T12:22:55","slug":"krakow-zbiory-towarzystwa-przyjaciol-sztuk-pieknych-1854","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2830","title":{"rendered":"Krak\u00f3w, Zbiory Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (1854)"},"content":{"rendered":"

Najstarszym Towarzystwem zajmuj\u0105cym si\u0119 prezentacj\u0105 oraz gromadzeniem sztuki polskiej by\u0142o krakowskie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (TPSP) za\u0142o\u017cone w 1854 roku. Jego inicjatorem by\u0142 dzia\u0142acz emigracyjny i wydawca Walery Wielog\u0142owski (1805-1865), od 1848 roku mieszkaj\u0105cy w Krakowie. Za cel TPSP uzna\u0142 on \u201eukszta\u0142cenie serca i usposobienie ducha ku poj\u0119ciu absolutnego pi\u0119kna, wskutek czego wyrabia si\u0119 w narodzie uczucie \u0142adu i harmonii, bez kt\u00f3rych to warunk\u00f3w prawdziwe ukszta\u0142cenie, czyli cywilizacja, jest prawie niepodobn\u0105\u201d.<\/p>\n

Forma dzia\u0142ania Towarzystwa opiera\u0142a si\u0119 na do\u015bwiadczeniach niemieckich i austriackich Kunstverain\u00f3w \u2013 Towarzystw Sztuki. W pierwszych latach dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwo skupia\u0142o si\u0119 na prezentacji prac polskich artyst\u00f3w oraz przedstawicieli sztuki europejskiej, kt\u00f3rych prace wypo\u017cyczane by\u0142y od Towarzystw z Wiednia, Pragi, Pesztu, Drezna, Monachium czy Mannheim<\/p>\n

Wystawa inauguracyjna TPSP odby\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie 1854 i 1855 roku, i obejmowa\u0142a sztuk\u0119 powszechn\u0105 i rodzim\u0105. Tak szybkie otwarcie ekspozycji sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki przekazaniu Towarzystwu w depozyt \u201eGalerii imienia D\u0105bskich\u201d [D\u0105mbskich] przez W\u0142adys\u0142awa D\u0105bskiego. W jej sk\u0142ad wchodzi\u0142y siedemnasto- i osiemnastowieczne dzie\u0142a artyst\u00f3w austriackich, niemieckich i niderlandzkich, ciesz\u0105cych si\u0119 dosy\u0107 du\u017cym uznaniem w kr\u0119gach akademickich Cesarstwa Habsburskiego oraz Niemieckiego. W latach osiemdziesi\u0105tych depozyt zosta\u0142 zwr\u00f3cony rodzinie i trafi\u0142 do Rzeszowa.<\/p>\n

Jednym z obszar\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci krakowskiego TPSP by\u0142o gromadzenie w\u0142asnych zbior\u00f3w. Towarzystwo zakupi\u0142o na w\u0142asno\u015b\u0107 obraz Ostatnie chwile Wandy<\/em> Maksymiliana Piotrowskiego, cykl Lituania <\/em>Artura Grottgera, Kazanie Skargi <\/em>Jana Matejki czy rze\u017ab\u0119 Marcina Rogozi\u0144skiego. Podstaw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa by\u0142y sk\u0142adki cz\u0142onkowskie, kt\u00f3re w zwi\u0105zku z powstaniem Towarzystwa Zach\u0119ty w Warszawie (1862) i Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych we Lwowie (1866) uleg\u0142y powa\u017cnemu zmniejszeniu, co odbi\u0142o si\u0119 na zakupach prac do w\u0142asnych zbior\u00f3w. Trudno\u015bci w gromadzeniu kolekcji spowodowane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c brakiem w\u0142asnej siedziby \u2013 Pa\u0142acu Sztuki, kt\u00f3r\u0105 wzniesiono dopiero w latach 1898-1901 na placu Szczepa\u0144skim. W zwi\u0105zku z powstaniem Muzeum Narodowego w Krakowie (1879) Towarzystwo przekaza\u0142o swoje zbiory w depozyt skupiaj\u0105c si\u0119 na dzia\u0142alno\u015bci wystawienniczej i wydawniczej.<\/p>\n

 <\/p>\n

Wi\u0119cej na temat Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuki w Krakowie zob. m.in.
\nStatut Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie<\/em>, Krak\u00f3w 1854
\nUrszula B\u0119czkowska, Pa\u0142ac Sztuki<\/em> – siedziba Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie<\/em>, Krak\u00f3w: 2002
\nEmmanuel Swieykowski, Pami\u0119tnik Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie 1854-1904<\/em>, Krak\u00f3w: 1904
\nW[ilhelm] Leopolski, Kronika Sztuk Pi\u0119knych. O Towarzystwie Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie i wystawie tegoroczn\u00e9j<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, 1863, nr 214<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Krak\u00f3w, Pa\u0142ac Sztuki, poczt\u00f3wka, Krak\u00f3w : Wydawn. sal. mal polsk., 1911 ([miejsce nieznane : drukarz nieznany]), ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej, POLONA<\/a><\/p>\n

[ato]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najstarszym Towarzystwem zajmuj\u0105cym si\u0119 prezentacj\u0105 oraz gromadzeniem sztuki polskiej by\u0142o krakowskie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (TPSP) za\u0142o\u017cone w 1854 roku. Jego inicjatorem by\u0142 dzia\u0142acz emigracyjny i wydawca Walery Wielog\u0142owski (1805-1865), od 1848 roku mieszkaj\u0105cy w Krakowie. Za cel TPSP uzna\u0142 on \u201eukszta\u0142cenie serca i usposobienie ducha ku poj\u0119ciu absolutnego pi\u0119kna, wskutek czego wyrabia si\u0119 w… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413,102,159],"tags":[],"class_list":["post-2830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-__muzea-krakow","category-blog","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t