{"id":2830,"date":"2018-11-09T08:28:12","date_gmt":"2018-11-09T07:28:12","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2830"},"modified":"2022-01-16T13:22:55","modified_gmt":"2022-01-16T12:22:55","slug":"krakow-zbiory-towarzystwa-przyjaciol-sztuk-pieknych-1854","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2830","title":{"rendered":"Krak\u00f3w, Zbiory Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (1854)"},"content":{"rendered":"<p>Najstarszym Towarzystwem zajmuj\u0105cym si\u0119 prezentacj\u0105 oraz gromadzeniem sztuki polskiej by\u0142o krakowskie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (TPSP) za\u0142o\u017cone w 1854 roku. Jego inicjatorem by\u0142 dzia\u0142acz emigracyjny i wydawca Walery Wielog\u0142owski (1805-1865), od 1848 roku mieszkaj\u0105cy w Krakowie. Za cel TPSP uzna\u0142 on \u201eukszta\u0142cenie serca i usposobienie ducha ku poj\u0119ciu absolutnego pi\u0119kna, wskutek czego wyrabia si\u0119 w narodzie uczucie \u0142adu i harmonii, bez kt\u00f3rych to warunk\u00f3w prawdziwe ukszta\u0142cenie, czyli cywilizacja, jest prawie niepodobn\u0105\u201d.<\/p>\n<p>Forma dzia\u0142ania Towarzystwa opiera\u0142a si\u0119 na do\u015bwiadczeniach niemieckich i austriackich Kunstverain\u00f3w \u2013 Towarzystw Sztuki. W pierwszych latach dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwo skupia\u0142o si\u0119 na prezentacji prac polskich artyst\u00f3w oraz przedstawicieli sztuki europejskiej, kt\u00f3rych prace wypo\u017cyczane by\u0142y od Towarzystw z Wiednia, Pragi, Pesztu, Drezna, Monachium czy Mannheim<\/p>\n<p>Wystawa inauguracyjna TPSP odby\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie 1854 i 1855 roku, i obejmowa\u0142a sztuk\u0119 powszechn\u0105 i rodzim\u0105. Tak szybkie otwarcie ekspozycji sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki przekazaniu Towarzystwu w depozyt \u201eGalerii imienia D\u0105bskich\u201d [D\u0105mbskich] przez W\u0142adys\u0142awa D\u0105bskiego. W jej sk\u0142ad wchodzi\u0142y siedemnasto- i osiemnastowieczne dzie\u0142a artyst\u00f3w austriackich, niemieckich i niderlandzkich, ciesz\u0105cych si\u0119 dosy\u0107 du\u017cym uznaniem w kr\u0119gach akademickich Cesarstwa Habsburskiego oraz Niemieckiego. W latach osiemdziesi\u0105tych depozyt zosta\u0142 zwr\u00f3cony rodzinie i trafi\u0142 do Rzeszowa.<\/p>\n<p>Jednym z obszar\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci krakowskiego TPSP by\u0142o gromadzenie w\u0142asnych zbior\u00f3w. Towarzystwo zakupi\u0142o na w\u0142asno\u015b\u0107 obraz <em>Ostatnie chwile Wandy<\/em> Maksymiliana Piotrowskiego, cykl <em>Lituania <\/em>Artura Grottgera,<em> Kazanie Skargi <\/em>Jana Matejki czy rze\u017ab\u0119 Marcina Rogozi\u0144skiego. Podstaw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa by\u0142y sk\u0142adki cz\u0142onkowskie, kt\u00f3re w zwi\u0105zku z powstaniem Towarzystwa Zach\u0119ty w Warszawie (1862) i Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych we Lwowie (1866) uleg\u0142y powa\u017cnemu zmniejszeniu, co odbi\u0142o si\u0119 na zakupach prac do w\u0142asnych zbior\u00f3w. Trudno\u015bci w gromadzeniu kolekcji spowodowane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c brakiem w\u0142asnej siedziby \u2013 Pa\u0142acu Sztuki, kt\u00f3r\u0105 wzniesiono dopiero w latach 1898-1901 na placu Szczepa\u0144skim. W zwi\u0105zku z powstaniem Muzeum Narodowego w Krakowie (1879) Towarzystwo przekaza\u0142o swoje zbiory w depozyt skupiaj\u0105c si\u0119 na dzia\u0142alno\u015bci wystawienniczej i wydawniczej.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Wi\u0119cej na temat Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuki w Krakowie zob. m.in.<br \/>\n<em>Statut Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie<\/em>, Krak\u00f3w 1854<br \/>\nUrszula B\u0119czkowska, <em>Pa\u0142ac Sztuki<\/em><em> &#8211; siedziba Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie<\/em>, Krak\u00f3w: 2002<br \/>\nEmmanuel Swieykowski, <em>Pami\u0119tnik Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie 1854-1904<\/em>, Krak\u00f3w: 1904<br \/>\nW[ilhelm] Leopolski, <em>Kronika Sztuk Pi\u0119knych. O Towarzystwie Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie i wystawie tegoroczn\u00e9j<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, 1863, nr 214<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-2831 aligncenter\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/69118330-300x182.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"182\" \/><\/p>\n<p>Krak\u00f3w, Pa\u0142ac Sztuki, poczt\u00f3wka, Krak\u00f3w : Wydawn. sal. mal polsk., 1911 ([miejsce nieznane : drukarz nieznany]), ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej, <a href=\"https:\/\/polona.pl\/item\/krakow-palac-sztuki,Njg4OTcxNTQ\/0\/#info:metadata\">POLONA<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">[ato]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Najstarszym Towarzystwem zajmuj\u0105cym si\u0119 prezentacj\u0105 oraz gromadzeniem sztuki polskiej by\u0142o krakowskie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (TPSP) za\u0142o\u017cone w 1854 roku. Jego inicjatorem by\u0142 dzia\u0142acz emigracyjny i wydawca Walery Wielog\u0142owski (1805-1865), od 1848 roku mieszkaj\u0105cy w Krakowie. Za cel TPSP uzna\u0142 on \u201eukszta\u0142cenie serca i usposobienie ducha ku poj\u0119ciu absolutnego pi\u0119kna, wskutek czego wyrabia si\u0119 w&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[413,102,159],"tags":[],"class_list":["post-2830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-__muzea-krakow","category-blog","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/69118330-e1541723524122.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/69118330-e1541723524122.jpg","author_info":{"display_name":"Aldona To\u0142ysz","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=413\" rel=\"category\">__muzea Krak\u00f3w<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102\" rel=\"category\">Blog<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=159\" rel=\"category\">INSTYTUCJE MUZEALNE<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<a data-share=\"facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2830\" class=\"tb-facebook-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-facebook-f\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2830\" class=\"tb-twiiter-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"linkedin\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/shareArticle?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2830\" class=\"tb-linkedin-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-linkedin-in\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"<p>Najstarszym Towarzystwem zajmuj\u0105cym si\u0119 prezentacj\u0105 oraz gromadzeniem sztuki polskiej by\u0142o krakowskie Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (TPSP) za\u0142o\u017cone w 1854 roku. Jego inicjatorem by\u0142 dzia\u0142acz emigracyjny i wydawca Walery Wielog\u0142owski (1805-1865), od 1848 roku mieszkaj\u0105cy w Krakowie. Za cel TPSP uzna\u0142 on \u201eukszta\u0142cenie serca i usposobienie ducha ku poj\u0119ciu absolutnego pi\u0119kna, wskutek czego wyrabia si\u0119 w narodzie uczucie \u0142adu i harmonii, bez kt\u00f3rych to warunk\u00f3w prawdziwe ukszta\u0142cenie, czyli cywilizacja, jest prawie niepodobn\u0105\u201d.<\/p>\n<p>Forma dzia\u0142ania Towarzystwa opiera\u0142a si\u0119 na do\u015bwiadczeniach niemieckich i austriackich Kunstverain\u00f3w \u2013 Towarzystw Sztuki. W pierwszych latach dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwo skupia\u0142o si\u0119 na prezentacji prac polskich artyst\u00f3w oraz przedstawicieli sztuki europejskiej, kt\u00f3rych prace wypo\u017cyczane by\u0142y od Towarzystw z Wiednia, Pragi, Pesztu, Drezna, Monachium czy Mannheim<\/p>\n<p>Wystawa inauguracyjna TPSP odby\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie 1854 i 1855 roku, i obejmowa\u0142a sztuk\u0119 powszechn\u0105 i rodzim\u0105. Tak szybkie otwarcie ekspozycji sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki przekazaniu Towarzystwu w depozyt \u201eGalerii imienia D\u0105bskich\u201d [D\u0105mbskich] przez W\u0142adys\u0142awa D\u0105bskiego. W jej sk\u0142ad wchodzi\u0142y siedemnasto- i osiemnastowieczne dzie\u0142a artyst\u00f3w austriackich, niemieckich i niderlandzkich, ciesz\u0105cych si\u0119 dosy\u0107 du\u017cym uznaniem w kr\u0119gach akademickich Cesarstwa Habsburskiego oraz Niemieckiego. W latach osiemdziesi\u0105tych depozyt zosta\u0142 zwr\u00f3cony rodzinie i trafi\u0142 do Rzeszowa.<\/p>\n<p>Jednym z obszar\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci krakowskiego TPSP by\u0142o gromadzenie w\u0142asnych zbior\u00f3w. Towarzystwo zakupi\u0142o na w\u0142asno\u015b\u0107 obraz <em>Ostatnie chwile Wandy<\/em> Maksymiliana Piotrowskiego, cykl <em>Lituania <\/em>Artura Grottgera,<em> Kazanie Skargi <\/em>Jana Matejki czy rze\u017ab\u0119 Marcina Rogozi\u0144skiego. Podstaw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa by\u0142y sk\u0142adki cz\u0142onkowskie, kt\u00f3re w zwi\u0105zku z powstaniem Towarzystwa Zach\u0119ty w Warszawie (1862) i Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych we Lwowie (1866) uleg\u0142y powa\u017cnemu zmniejszeniu, co odbi\u0142o si\u0119 na zakupach prac do w\u0142asnych zbior\u00f3w. Trudno\u015bci w gromadzeniu kolekcji spowodowane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c brakiem w\u0142asnej siedziby \u2013 Pa\u0142acu Sztuki, kt\u00f3r\u0105 wzniesiono dopiero w latach 1898-1901 na placu Szczepa\u0144skim. W zwi\u0105zku z powstaniem Muzeum Narodowego w Krakowie (1879) Towarzystwo przekaza\u0142o swoje zbiory w depozyt skupiaj\u0105c si\u0119 na dzia\u0142alno\u015bci wystawienniczej i wydawniczej.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Wi\u0119cej na temat Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuki w Krakowie zob. m.in.<br \/>\n<em>Statut Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie<\/em>, Krak\u00f3w 1854<br \/>\nUrszula B\u0119czkowska, <em>Pa\u0142ac Sztuki<\/em><em> &#8211; siedziba Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie<\/em>, Krak\u00f3w: 2002<br \/>\nEmmanuel Swieykowski, <em>Pami\u0119tnik Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie 1854-1904<\/em>, Krak\u00f3w: 1904<br \/>\nW[ilhelm] Leopolski, <em>Kronika Sztuk Pi\u0119knych. O Towarzystwie Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie i wystawie tegoroczn\u00e9j<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, 1863, nr 214<\/p>\n<p><img class=\"size-medium wp-image-2831 aligncenter\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/69118330-300x182.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"182\" \/><\/p>\n<p>Krak\u00f3w, Pa\u0142ac Sztuki, poczt\u00f3wka, Krak\u00f3w : Wydawn. sal. mal polsk., 1911 ([miejsce nieznane : drukarz nieznany]), ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej, <a href=\"https:\/\/polona.pl\/item\/krakow-palac-sztuki,Njg4OTcxNTQ\/0\/#info:metadata\">POLONA<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">[ato]<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2832,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2830\/revisions\/2832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}