{"id":2696,"date":"2018-09-06T21:01:16","date_gmt":"2018-09-06T19:01:16","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2696"},"modified":"2021-02-16T11:37:26","modified_gmt":"2021-02-16T10:37:26","slug":"warszawa-zbiory-krolewskiego-uniwersytetu-warszawskiego-1818-1832-gabinet-mineralogiczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2696","title":{"rendered":"Warszawa, zbiory Kr\u00f3lewskiego Uniwersytetu Warszawskiego (1818-1832): Gabinet Mineralogiczny"},"content":{"rendered":"

Gabinet Mineralogiczny by\u0142 zbiorem o charakterze muzealnym tworzonym w ramach Kr\u00f3lewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. W jego zbiorach znalaz\u0142y si\u0119 minera\u0142y, skamienia\u0142o\u015bci i okazy polskie i zagraniczne, a tak\u017ce narz\u0119dzia do eksploracji i bada\u0144. Zbiory tworzone by\u0142y poprzez zakupy, dary i przekazy, w niewielkim stopniu ekspedycje. Za stworzenie i uporz\u0105dkowanie kolekcji Gabinetu odpowiedzialny by\u0142 \u00a0geolog Marek Antoni Paw\u0142owicz (1789\u20131830).<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo do zaj\u0119\u0107 dydaktycznych na Kr\u00f3lewskim Uniwersytecie Warszawskim wykorzystywane by\u0142y okazy zgromadzone w Zbiorach Mineralogicznych Liceum Warszawskiego. W 1817 roku zakupiono kolekcj\u0119 mineralogiczn\u0105 prof. Hoffmana. W tym czasie Komisja Rz\u0105dowa zdecydowa\u0142a si\u0119 roz\u0142\u0105czy\u0107 zbiory Liceum i Gabinetu, do kt\u00f3rego w\u0142\u0105czono minera\u0142y z kolekcji ks. Lubomirskich zakupione od hr. Rzewuskiej (1817) oraz z kolekcji M\u00fcnkwitza (1818). W 1820 roku kieruj\u0105cy Gabinetem Marek Antoni Paw\u0142owicz zakupi\u0142 z funduszu Komisji Rz\u0105dowej kolekcje Beckera z Saxonii, M\u00fcllera i Breithaupta, kt\u00f3re zosta\u0142y przywiezione rok p\u00f3\u017aniej. W 1821 Becker przyjecha\u0142 do Warszawy w celu roz\u0142o\u017cenia i usystematyzowania zbioru, kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na trwaj\u0105ce prace remontowe w docelowej siedzibie Gabinetu, zosta\u0142y przeprowadzone tylko cz\u0119\u015bciowo (zbi\u00f3r geognostyczny, 1\u00a0690 szt.).<\/p>\n

Po 1821 roku, ze wzgl\u0119du na zbyt wysok\u0105 wilgotno\u015b\u0107 w pomieszczeniu Gabinetu, okazy zosta\u0142y przeniesione na pi\u0119tro budynku. Kolekcje rozmieszczono w 36 oszklonych szafach\u00a0 i na 25 sto\u0142ach z szufladami. Zbiory uporz\u0105dkowano wg obowi\u0105zuj\u0105cego w\u00f3wczas systemu Ha\u00fcy. W 1822 Paw\u0142owicz przywi\u00f3z\u0142 do gabinetu zakupione w Pary\u017cu narz\u0119dzia\u00a0 do badania minera\u0142\u00f3w. Zbiory rozwijano poprzez zakupy w kraju i zagranic\u0105 oraz liczne dary w\u0142adc\u00f3w, naukowc\u00f3w, amator\u00f3w, absolwent\u00f3w uniwersyteckich.<\/p>\n

\u201eChocia\u017c liczba szaf i stolik\u00f3w by\u0142a na poz\u00f3r znaczna, jednak\u017ce zbi\u00f3r uniwersytecki nie by\u0142 wygodnie roz\u0142o\u017cony, gdy\u017c minera\u0142y tak w szafach, jak i na sto\u0142ach by\u0142y powciskane i zanadto zbli\u017cone jedne do drugich. Szczup\u0142o\u015bc miejsca \u2013 to g\u0142\u00f3wna przyczyna. Dla tej to przyczyny nie wszystkie minera\u0142y, przeznaczone do gabinetu, mog\u0142y by\u0107 roz\u0142o\u017cone, jak np. znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Zipserowskich i polerowane po M\u00fcnkwitzu i Rzewuskiej. Zbi\u00f3r wykazuj\u0105cy cechy mineralne po Beckerze, z\u0142o\u017cony by\u0142 w szufladach b\u0119d\u0105cych w stolikach; schowano tak\u017ce znaczn\u0105 cze\u015b\u0107 do pak i w tym stanie zostawa\u0142y d\u0142ugo\u201d (Bieli\u0144ski 1907: 545)<\/p>\n

Po zamkni\u0119ciu Kr\u00f3lewskiego Uniwersytetu Warszawskiego Gabinet przeszed\u0142 pod zarz\u0105d kolejno Dyrekcji Gabinet\u00f3w Naukowych Okr\u0119gu Naukowego Warszawskiego, Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Warszawskiej, Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Zbiory Gabinetu wielokrotnie przenoszono, cz\u0119\u015b\u0107 kolekcji spoczywa\u0142a w piwnicach Pa\u0142acu Kazimierzowskiego, co spowodowa\u0142o zniszczenie wielu okaz\u00f3w i ich opis\u00f3w. W 1850 roku rozpocz\u0119to si\u0119 okaz\u00f3w, nie obj\u0105\u0142 on jednak ca\u0142ej kolekcji. W 1860 roku funkcj\u0119 kustosza obj\u0105\u0142 Antoni Wa\u0142ecki, a rok p\u00f3\u017aniej do Gabinetu zakupiono kolekcj\u0119 okaz\u00f3w z Petersburga. Po likwidacji\u00a0 Dyrekcji Gabinet\u00f3w, zbiory mineralogiczne przesz\u0142y pod zarz\u0105d Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Warszawskiej (1862). W tym czasie kolekcja zosta\u0142a wzbogacona o kolejne okazy dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu kieruj\u0105cego Katedr\u0105 mineralogii Karola Jurkiewicza. Gabinet otrzyma\u0142 sal\u0119 do\u015bwietlon\u0105 7 oknami, w kt\u00f3rej rozmieszczono zbiory. W 1867 roku Szko\u0142a G\u0142\u00f3wna zosta\u0142a zamkni\u0119ta, a Gabinet przeszed\u0142 pod zarz\u0105d cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zbior\u00f3w zosta\u0142a zniszczona w czasie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat Gabinetu Mineralogicznego zob. m.in.<\/p>\n

Bieli\u0144ski J\u00f3zef, 1907. Kr\u00f3lewski Uniwersytet Warszawski (1816-1831)<\/em>. T. 1, Krak\u00f3w-Warszawa: sk\u0142. g\u0142. w Ksi\u0119garni E. Wende i Ska (T. Hi\u017c i A. Turku\u0142) ; [druk:] W. L. Anczyc i Sp\u00f3\u0142ka
\n\u0141aszkiewicz Antoni, 1980. O warszawskich kolekcjach i zbiorach mineralogicznych i geologicznych, Prace Muzeum Ziemi, 31, s. 37-46.
\nMa\u0142kowski Stanis\u0142aw, 1927. Wiadomo\u015bci o zbiorach geologicznych i mineralogicznych w Warszawie, w: Lewi\u0144ski J., \u0141uniewski A., Ma\u0142kowski St., Samsonowicz J., Przewodnik geologiczny po Warszawie i okolicy: z map\u0105 geologiczn\u0105, Wyd. Oddzia\u0142u Warszawskiego Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademji Umiej\u0119tno\u015bci, 1927, s. 161-167.
\nMycielski Maciej, 2016. Uniwersytet Kr\u00f3lewski 1816-1831<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 53-362
\nSzperl Ludwik, 1913. Materya\u0142y do historyi Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Warszawskiej, Warszawa
\nWeyberg Zygmunt, 1898. Kartka z dziej\u00f3w Gabinetu Mineralogicznego w Warszawie, Wszech\u015bwiat, nr 19, s. 289-293<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Budynek, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142 si\u0119 Gabinet Mineralogiczny, pomiar L. Schmidtnera, repr. z Mycielski Maciej, 2016. Uniwersytet Kr\u00f3lewski 1816-1831<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 122<\/p>\n

[ato]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gabinet Mineralogiczny by\u0142 zbiorem o charakterze muzealnym tworzonym w ramach Kr\u00f3lewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. W jego zbiorach znalaz\u0142y si\u0119 minera\u0142y, skamienia\u0142o\u015bci i okazy polskie i zagraniczne, a tak\u017ce narz\u0119dzia do eksploracji i bada\u0144. Zbiory tworzone by\u0142y poprzez zakupy, dary i przekazy, w niewielkim stopniu ekspedycje. Za stworzenie i uporz\u0105dkowanie kolekcji Gabinetu odpowiedzialny by\u0142 \u00a0geolog Marek Antoni… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2697,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[351,102,159],"tags":[],"class_list":["post-2696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-_muzeum-uniwersyteckie","category-blog","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t