{"id":2673,"date":"2018-08-30T21:30:47","date_gmt":"2018-08-30T19:30:47","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2673"},"modified":"2021-02-16T11:37:42","modified_gmt":"2021-02-16T10:37:42","slug":"warszawa-zbiory-cesarskiego-uniwersytetu-warszawskiego-1869-1915-gabinet-zoologiczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2673","title":{"rendered":"Warszawa, zbiory Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego (1869-1915): Gabinet Zoologiczny"},"content":{"rendered":"

W 1867 roku Gabinet Zoologiczny, kierowany przez W\u0142adys\u0142awa Taczanowskiego przeszed\u0142 pod zarz\u0105d Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Katedr\u0105 Zoologii kierowa\u0142 w\u00f3wczas August Wrze\u015bniowski, kt\u00f3ry pozostawi\u0142 Taczanowskiemu ca\u0142kowit\u0105 swobod\u0119 w prowadzeniu Gabinetu Zoologicznego. Zapocz\u0105tkowana w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych wsp\u00f3\u0142praca gabinetu z polskimi podr\u00f3\u017cnikami i badaczami zaowocowa\u0142a rozwojem kolekcji zoologicznej. Do zbior\u00f3w trafia\u0142y okazy przysy\u0142ane z polskich ekspedycji naukowych najcz\u0119\u015bciej wspieranych finansowo przez hr. Branickich. W ten spos\u00f3b kolekcj\u0119 zasili\u0142y okazy z Azji i Ameryki Po\u0142udniowej, w tym bogata kolekcja ptak\u00f3w peruwia\u0144skich zgromadzona przez Jana Sztolcmana, wcze\u015bniejszego pracownika Gabinetu.<\/p>\n

Malej\u0105ce zainteresowanie systematyk\u0105 zoologiczn\u0105 oraz zaawansowany wiek nadzoruj\u0105cego prac\u0119 Wrze\u015bniowskiego i kuratora zbior\u00f3w Taczanowskiego budzi\u0142 obawy o dalszy los Gabinetu Zoologicznego. Z tego wzgl\u0119du Taczanowski przekona\u0142 hr. Branickich do za\u0142o\u017cenia w\u0142asnego muzeum, w kt\u00f3rym gromadzone by\u0142yby zbiory z polskich ekspedycji naukowych. Jednocze\u015bnie intencj\u0105 tw\u00f3rc\u00f3w by\u0142o po\u0142\u0105czenie zbior\u00f3w muze\u00f3w z Gabinetem Zoologicznym, kt\u00f3re mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 gdy umo\u017cliwi\u0105 to warunki polityczne. W 1880 roku za\u0142o\u017cone zosta\u0142o Muzeum ornitologiczne hr. Branickich, do kt\u00f3rego kierowane by\u0142y wszystkie eksponaty. Dyrektorem muzeum zosta\u0142 W\u0142adys\u0142aw Taczanowski, wspomagany przez Jana Sztolcmana.<\/p>\n

Po \u015bmierci Taczanowskiego (1890) opiek\u0119 nad zbiorami przej\u0105\u0142 Miko\u0142aj Nasonow, kt\u00f3ry przy pomocy student\u00f3w inwentaryzowa\u0142 i porz\u0105dkowa\u0142 zbiory Gabinetu Zoologicznego, kt\u00f3re cieszy\u0142y si\u0119 zainteresowaniem student\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy. Mniejsz\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cali im badacze i naukowcy, kt\u00f3rzy skupili si\u0119 przy Muzeum ornitologicznym hr. Branickich.<\/p>\n

W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuni\u0119ciem linii frontu, podj\u0119to decyzj\u0119 o przeniesieniu Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego do Rostowa oraz ewakuacji cz\u0119\u015bci jego zbior\u00f3w. Wywieziono ok. 200\u00a0000 okaz\u00f3w, w tym 120 typ\u00f3w opisowych ptak\u00f3w. Zbiory te nigdy nie zosta\u0142y zwr\u00f3cone pomimo stara\u0144 rz\u0105du II Rzeczypospolitej i postanowie\u0144 traktatu ryskiego. W\u0142adze sowieckie twierdzi\u0142y, \u017ce zbiory te uleg\u0142y zniszczeniu w czasie po\u017caru magazynu, w kt\u00f3rym by\u0142y przechowywane w Rostowie.<\/p>\n

W 1915 roku utworzony zosta\u0142 Uniwersytet Warszawski, kt\u00f3rzy przej\u0105\u0142 zbiory Gabinetu Zoologicznego, w\u0142\u0105czaj\u0105c je do Zak\u0142adu Zoologii. Kustoszem Gabinetu zosta\u0142 Janusz Domaniewski. W 1917 roku, w obliczu wy\u0142aniaj\u0105cej si\u0119 niezale\u017cnej polskiej pa\u0144stwowo\u015bci, Branicki wyszed\u0142 z inicjatyw\u0105 po\u0142\u0105czenia zbior\u00f3w Uniwersytetu Warszawskiego. W 1919 roku podpisana zosta\u0142a umowa w sprawie po\u0142\u0105czenia Gabinetu Zoologicznego z Muzeum Branickich, a w jej efekcie 24. wrze\u015bnia tego roku, na mocy Rozporz\u0105dzenia Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego (Monitor Polski Nr 224 z d. 16 X 1919), utworzone zosta\u0142o Narodowe Muzeum Przyrodnicze. Zbiory Muzeum Ornitologicznego zosta\u0142y przeniesione do pomieszcze\u0144 zajmowanych przez Gabinet Zoologiczny w zabudowaniach Uniwersytetu Warszawskiego przy ul. Krakowskie Przedmie\u015bcie 26\/28. Dyrektorem muzeum zosta\u0142 dr Antoni Wagner (1860-1928), a wicedyrektorem Jan Sztolcman. W 1935 roku cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w muzeum uleg\u0142a zniszczeniu w wyniku po\u017caru, a dalsze straty przynios\u0142y dzia\u0142ania wojenne. Od 1936 roku Pa\u0144stwowe Muzeum Zoologiczne mia\u0142o siedzib\u0119 w budynku przy ul. Wilczej 64. W 1953 roku w\u0142\u0105czone ono zosta\u0142o w obr\u0119b Instytutu Zoologicznego Polskiej Akademii Nauk.<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat Gabinetu zoologicznego zob. m.in.:<\/p>\n

Wiadomo\u015bci Muzeum. Sprawozdanie dyrektora za r. 1919, 1920, 1921, Prace Zoologiczne Polskiego Pa\u0144stwowego Muzeum Przyrodniczego, 1926, t. 5, nr 4, s. 251-284
\nBrz\u0119k Gabriel, aktualiz. i uzup. Jerzy Paw\u0142owski i Tomasz Majewski, 2007. Historia zoologii w Polsce : do drugiej wojny \u015bwiatowej<\/em>, Krak\u00f3w: PAU
\nDomaniewski Janusz, 1917. Kilka s\u0142\u00f3w o organizacji Muzeum Zoologicznego przy Muzeum Narodowym w Warszawie<\/em>, Pami\u0119tnik Fizyograficzny. T. 24, Dzia\u0142 Miscellanea, s. 6-9
\nFedorowicz Zygmunt, Feliksiak Stanis\u0142aw, 2016. 150-lecie Gabinetu Zoologicznego w Warszawie (1818\u20131968)<\/em>, Memorabilia zoologia, nr 1
\nMarkowski Artur, 2016. Uniwersytet Cesarski: uczelnia a spo\u0142ecze\u0144stwo 1869\u20131917<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 723-816
\nPrzeciszewska Maria M., 2016. Uniwersytet Cesarski: \u015brodowisko naukowe 1869\u20131917<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 705-722
\nSchiller-Walicka Joanna, 2016. Cesarski Uniwersytet Warszawski:\u00a0 mi\u0119dzy edukacj\u0105 a polityk\u0105 1869\u20131917<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 557-704
\nTaczanowski W\u0142adys\u0142aw, 1870. Gabinet Zoologiczny w Warszawie<\/em>. Kalendarz Warszawski J. Ungra na rok 1870.
\nSztolcman Jan, 1921. Historyczny zarys dziej\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwowego Muzeum Przyrodniczego. Prace Zool[ogicznego] Pa\u0144stw[owego] Muz[eum] Przyr[odniczego<\/em>], T I<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wn\u0119trze Gabinetu Zoolog<\/span>icznego, rycina wed\u0142ug rysunku Wojciecha Gersona,<\/div>\n
\u201eTygodnik Ilustrowany\u201d, 1869. Archiwum MiIZ PAN, repr. z Fedorowicz Zygmunt, Feliksiak Stanis\u0142aw, 2016. 150-lecie Gabinetu Zoologicznego w Warszawie (1818\u20131968)<\/em>, Memorabilia zoologia, nr 1<\/div>\n
[ato]<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1867 roku Gabinet Zoologiczny, kierowany przez W\u0142adys\u0142awa Taczanowskiego przeszed\u0142 pod zarz\u0105d Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Katedr\u0105 Zoologii kierowa\u0142 w\u00f3wczas August Wrze\u015bniowski, kt\u00f3ry pozostawi\u0142 Taczanowskiemu ca\u0142kowit\u0105 swobod\u0119 w prowadzeniu Gabinetu Zoologicznego. Zapocz\u0105tkowana w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych wsp\u00f3\u0142praca gabinetu z polskimi podr\u00f3\u017cnikami i badaczami zaowocowa\u0142a rozwojem kolekcji zoologicznej. Do zbior\u00f3w trafia\u0142y okazy przysy\u0142ane z polskich ekspedycji naukowych najcz\u0119\u015bciej… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2674,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[351,102,159],"tags":[],"class_list":["post-2673","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-_muzeum-uniwersyteckie","category-blog","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/Bez-tytu\u0142u2-e1535657368142.png","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/Bez-tytu\u0142u2-e1535657368142.png","author_info":{"display_name":"Aldona To\u0142ysz","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3"},"category_info":"_muzeum uniwersyteckie<\/a>, Blog<\/a>, INSTYTUCJE MUZEALNE<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"

W 1867 roku Gabinet Zoologiczny, kierowany przez W\u0142adys\u0142awa Taczanowskiego przeszed\u0142 pod zarz\u0105d Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Katedr\u0105 Zoologii kierowa\u0142 w\u00f3wczas August Wrze\u015bniowski, kt\u00f3ry pozostawi\u0142 Taczanowskiemu ca\u0142kowit\u0105 swobod\u0119 w prowadzeniu Gabinetu Zoologicznego. Zapocz\u0105tkowana w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych wsp\u00f3\u0142praca gabinetu z polskimi podr\u00f3\u017cnikami i badaczami zaowocowa\u0142a rozwojem kolekcji zoologicznej. Do zbior\u00f3w trafia\u0142y okazy przysy\u0142ane z polskich ekspedycji naukowych najcz\u0119\u015bciej wspieranych finansowo przez hr. Branickich. W ten spos\u00f3b kolekcj\u0119 zasili\u0142y okazy z Azji i Ameryki Po\u0142udniowej, w tym bogata kolekcja ptak\u00f3w peruwia\u0144skich zgromadzona przez Jana Sztolcmana, wcze\u015bniejszego pracownika Gabinetu.<\/p>\n

Malej\u0105ce zainteresowanie systematyk\u0105 zoologiczn\u0105 oraz zaawansowany wiek nadzoruj\u0105cego prac\u0119 Wrze\u015bniowskiego i kuratora zbior\u00f3w Taczanowskiego budzi\u0142 obawy o dalszy los Gabinetu Zoologicznego. Z tego wzgl\u0119du Taczanowski przekona\u0142 hr. Branickich do za\u0142o\u017cenia w\u0142asnego muzeum, w kt\u00f3rym gromadzone by\u0142yby zbiory z polskich ekspedycji naukowych. Jednocze\u015bnie intencj\u0105 tw\u00f3rc\u00f3w by\u0142o po\u0142\u0105czenie zbior\u00f3w muze\u00f3w z Gabinetem Zoologicznym, kt\u00f3re mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 gdy umo\u017cliwi\u0105 to warunki polityczne. W 1880 roku za\u0142o\u017cone zosta\u0142o Muzeum ornitologiczne hr. Branickich, do kt\u00f3rego kierowane by\u0142y wszystkie eksponaty. Dyrektorem muzeum zosta\u0142 W\u0142adys\u0142aw Taczanowski, wspomagany przez Jana Sztolcmana.<\/p>\n

Po \u015bmierci Taczanowskiego (1890) opiek\u0119 nad zbiorami przej\u0105\u0142 Miko\u0142aj Nasonow, kt\u00f3ry przy pomocy student\u00f3w inwentaryzowa\u0142 i porz\u0105dkowa\u0142 zbiory Gabinetu Zoologicznego, kt\u00f3re cieszy\u0142y si\u0119 zainteresowaniem student\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy. Mniejsz\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cali im badacze i naukowcy, kt\u00f3rzy skupili si\u0119 przy Muzeum ornitologicznym hr. Branickich.<\/p>\n

W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuni\u0119ciem linii frontu, podj\u0119to decyzj\u0119 o przeniesieniu Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego do Rostowa oraz ewakuacji cz\u0119\u015bci jego zbior\u00f3w. Wywieziono ok. 200\u00a0000 okaz\u00f3w, w tym 120 typ\u00f3w opisowych ptak\u00f3w. Zbiory te nigdy nie zosta\u0142y zwr\u00f3cone pomimo stara\u0144 rz\u0105du II Rzeczypospolitej i postanowie\u0144 traktatu ryskiego. W\u0142adze sowieckie twierdzi\u0142y, \u017ce zbiory te uleg\u0142y zniszczeniu w czasie po\u017caru magazynu, w kt\u00f3rym by\u0142y przechowywane w Rostowie.<\/p>\n

W 1915 roku utworzony zosta\u0142 Uniwersytet Warszawski, kt\u00f3rzy przej\u0105\u0142 zbiory Gabinetu Zoologicznego, w\u0142\u0105czaj\u0105c je do Zak\u0142adu Zoologii. Kustoszem Gabinetu zosta\u0142 Janusz Domaniewski. W 1917 roku, w obliczu wy\u0142aniaj\u0105cej si\u0119 niezale\u017cnej polskiej pa\u0144stwowo\u015bci, Branicki wyszed\u0142 z inicjatyw\u0105 po\u0142\u0105czenia zbior\u00f3w Uniwersytetu Warszawskiego. W 1919 roku podpisana zosta\u0142a umowa w sprawie po\u0142\u0105czenia Gabinetu Zoologicznego z Muzeum Branickich, a w jej efekcie 24. wrze\u015bnia tego roku, na mocy Rozporz\u0105dzenia Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego (Monitor Polski Nr 224 z d. 16 X 1919), utworzone zosta\u0142o Narodowe Muzeum Przyrodnicze. Zbiory Muzeum Ornitologicznego zosta\u0142y przeniesione do pomieszcze\u0144 zajmowanych przez Gabinet Zoologiczny w zabudowaniach Uniwersytetu Warszawskiego przy ul. Krakowskie Przedmie\u015bcie 26\/28. Dyrektorem muzeum zosta\u0142 dr Antoni Wagner (1860-1928), a wicedyrektorem Jan Sztolcman. W 1935 roku cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w muzeum uleg\u0142a zniszczeniu w wyniku po\u017caru, a dalsze straty przynios\u0142y dzia\u0142ania wojenne. Od 1936 roku Pa\u0144stwowe Muzeum Zoologiczne mia\u0142o siedzib\u0119 w budynku przy ul. Wilczej 64. W 1953 roku w\u0142\u0105czone ono zosta\u0142o w obr\u0119b Instytutu Zoologicznego Polskiej Akademii Nauk.<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat Gabinetu zoologicznego zob. m.in.:<\/p>\n

Wiadomo\u015bci Muzeum. Sprawozdanie dyrektora za r. 1919, 1920, 1921, Prace Zoologiczne Polskiego Pa\u0144stwowego Muzeum Przyrodniczego, 1926, t. 5, nr 4, s. 251-284
\nBrz\u0119k Gabriel, aktualiz. i uzup. Jerzy Paw\u0142owski i Tomasz Majewski, 2007. Historia zoologii w Polsce : do drugiej wojny \u015bwiatowej<\/em>, Krak\u00f3w: PAU
\nDomaniewski Janusz, 1917. Kilka s\u0142\u00f3w o organizacji Muzeum Zoologicznego przy Muzeum Narodowym w Warszawie<\/em>, Pami\u0119tnik Fizyograficzny. T. 24, Dzia\u0142 Miscellanea, s. 6-9
\nFedorowicz Zygmunt, Feliksiak Stanis\u0142aw, 2016. 150-lecie Gabinetu Zoologicznego w Warszawie (1818\u20131968)<\/em>, Memorabilia zoologia, nr 1
\nMarkowski Artur, 2016. Uniwersytet Cesarski: uczelnia a spo\u0142ecze\u0144stwo 1869\u20131917<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 723-816
\nPrzeciszewska Maria M., 2016. Uniwersytet Cesarski: \u015brodowisko naukowe 1869\u20131917<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 705-722
\nSchiller-Walicka Joanna, 2016. Cesarski Uniwersytet Warszawski:\u00a0 mi\u0119dzy edukacj\u0105 a polityk\u0105 1869\u20131917<\/em>, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1816\u22121915<\/em>, red. nauk. Kizwalter Tomasz, Warszawa: Wyd. UW, s. 557-704
\nTaczanowski W\u0142adys\u0142aw, 1870. Gabinet Zoologiczny w Warszawie<\/em>. Kalendarz Warszawski J. Ungra na rok 1870.
\nSztolcman Jan, 1921. Historyczny zarys dziej\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwowego Muzeum Przyrodniczego. Prace Zool[ogicznego] Pa\u0144stw[owego] Muz[eum] Przyr[odniczego<\/em>], T I<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wn\u0119trze Gabinetu Zoolog<\/span>icznego, rycina wed\u0142ug rysunku Wojciecha Gersona,<\/div>\n
\u201eTygodnik Ilustrowany\u201d, 1869. Archiwum MiIZ PAN, repr. z Fedorowicz Zygmunt, Feliksiak Stanis\u0142aw, 2016. 150-lecie Gabinetu Zoologicznego w Warszawie (1818\u20131968)<\/em>, Memorabilia zoologia, nr 1<\/div>\n
[ato]<\/div>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2673"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2675,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2673\/revisions\/2675"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}