{"id":2629,"date":"2018-08-22T08:55:49","date_gmt":"2018-08-22T06:55:49","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629"},"modified":"2021-08-05T11:48:52","modified_gmt":"2021-08-05T09:48:52","slug":"bialowieza-muzeum-przyrodnicze-1915-1918","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629","title":{"rendered":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)"},"content":{"rendered":"<p>W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941).<\/p>\n<p>Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w 1916 roku w ramach prowadzonych bada\u0144 naukowych nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105. Tworzenie kolekcji przyrodniczej okaz\u00f3w fauny i flory bia\u0142owieskiej by\u0142o jednym z cel\u00f3w ekspedycji niemieckich przyrodnik\u00f3w. Muzeum zlokalizowano w zachodnim skrzydle Pa\u0142acu Carskiego, i sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na nie zbiory botaniczne, zoologiczne i geologiczne, kolekcje wyrzynk\u00f3w drzew. Podstaw\u0105 dla zbior\u00f3w mog\u0142y by\u0107 eksponaty pozostawione przez wojsko rosyjskie, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142y okazy przekazane przez niemieckich przyrodnik\u00f3w, badaj\u0105cych Puszcz\u0119 Bia\u0142owiesk\u0105 w czasie urlop\u00f3w wojskowych.<\/p>\n<p>Kierowane przez Ryszarda Stechowa (1915\/1916), a nast\u0119pnie Georga Eschericha (1916-1918) badania przyrodnicze obejmowa\u0142y: badania geologiczne i meteorologiczne; studia flory i fauny; tworzenie zbior\u00f3w geologicznych, zoologicznych i botanicznych; spostrze\u017cenia biologiczne wszelkiego rodzaju; dokumentacja fotograficzna ciekawszych okaz\u00f3w przyrodniczych. Prowadzone by\u0142y one r\u00f3wnolegle z rabunkow\u0105 gospodark\u0105 le\u015bn\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 wycink\u0119 drzewostanu.<\/p>\n<p>W muzeum zgromadzono \u201epoka\u017ane zbiory botaniczne, zoologiczne i geologiczne\u201d, a szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowa by\u0142a kolekcja sk\u00f3rek ptasich i wyrzynk\u00f3w d\u0119b\u00f3w puszcza\u0144skich (Bajko 2017: 90). W 1918 roku najwa\u017cniejsze okazy muzealne zosta\u0142y wywiezione w zwi\u0105zku z cofaj\u0105cym si\u0119 frontem. Wiadomo, \u017ce w 1919 roku w muzeum znajdowa\u0142y si\u0119 m.in. okazy fauny i flory:&nbsp;\u201eChocia\u017c pa\u0142ac zosta\u0142 niemal doszcz\u0119tnie ogo\u0142ocony przez Rosjan i obrabowany przez Niemc\u00f3w, ocala\u0142o w &nbsp;nim jednak jakim\u015b niezwyk\u0142ym trafem ma\u0142e muzeum, po\u0142o\u017cone na pierwszem pi\u0119trze; zawiera ono rzadkie i ciekawe zbiory, jak to: rzadkie okazy drzew r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, nadto bogat\u0105 kolekcj\u0119 mch\u00f3w le\u015bnych, liczne szkielety, rogi i czerepy \u017cubr\u00f3w, \u0142osi\u00f3w, jeleni, podziwiali\u015bmy tutaj olbrzymie blaty, drewniane wypi\u0142owane z odwiecznych d\u0119b\u00f3w; niekt\u00f3re z nich maj\u0105 po kilka metr\u00f3w \u015brednicy. Te cenne zbiory znajduj\u0105 si\u0119 w stanie zupe\u0142nego zaniedbania, s\u0105dz\u0119, \u017ce odpowiednie czynniki polskie winny je jaknajrychlej zarejestrowa\u0107 i otoczy\u0107 troskliw\u0105 opiek\u0105\u201d (Miklaszewski 1919: 618)<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 pozostawionych eksponat\u00f3w zosta\u0142a rozgrabiona w 1920 roku. W 1921 roku w przyst\u0105piono do organizacji polskiego Muzeum Przyrodniczego, uzupe\u0142niaj\u0105c pozostawione zbiory o okazy fauny i flory. Spraw\u0105 organizacji muzeum zaj\u0105\u0142 si\u0119 naczelnik Zarz\u0105du Okr\u0119gowego Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Bia\u0142owie\u017cy Jan Szreders. Od 1924 roku muzeum kierowa\u0142 J\u00f3zef Paczowski, dyrektor muzeum przyrodniczego w Chersoniu.<\/p>\n<p>Do najciekawszych zbior\u00f3w zgromadzonych w latach 1916-1918 &nbsp;nale\u017ca\u0142a kolekcja sk\u00f3rek ptasich oraz wycink\u00f3w drzew, kt\u00f3re pozyskiwane by\u0142y przy okazji prowadzonej wycinki drzew.<\/p>\n<p>Wi\u0119cej na temat muzeum zob. m.in.<\/p>\n<p>Zbiory z puszczy Bia\u0142owieskiej, Godzina Polski: dziennik polityczny, spo\u0142eczny i literacki, 1916, nr 90, s. 6<br \/>\nKronika geograficzna &nbsp;[Niemieckie badania w Bia\u0142owie\u017cy], Przegl\u0105d geograficzny 1918-1919, nr 1-2, s. 149<br \/>\nWiadomo\u015bci o nowopowsta\u0142ych lub zreorganizowanych polskich towarzystwach i instytucjach naukowych Nauka Polska: jej potrzeby, organizacja i rozw\u00f3j, 1925, t.5, s. 408-437<br \/>\nMuzeum przyrodnicze puszcza\u0144skie, \u201eEcha Le\u015bne\u201d, 1937, nr 7, s. 7<br \/>\nW. T., Z puszczy Bia\u0142owieskiej, Ziemia, 1922, nr 11, s. 314-315<\/p>\n<p>Piotr Bajko, Bia\u0142owie\u017ca pod rz\u0105dami Georga Eschericha, Czasopis. Bia\u0142oruski miesi\u0119cznik spo\u0142eczno-kulturalny, 9\/2014, s. 39-42, [http:\/\/czasopis.pl\/92014-2\/]<br \/>\nPiotr Bajko, Bia\u0142owie\u017ca pod rz\u0105dami Georga Eschericha, Czasopis. Bia\u0142oruski miesi\u0119cznik spo\u0142eczno-kulturalny, 12\/2014, s. 42-45<br \/>\nPiotr Bajko, Muzeum Przyrodnicze w carskim pa\u0142acu w Bia\u0142owie\u017cy, W: Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody, t. 36, nr 2 (2017), s. 89-97<br \/>\nGrzegorz Bielecki, Andrzej Nowak, Problematyka ochrony przyrody Puszczy Bia\u0142owieskiej w uj\u0119ciu historycznym i spo\u0142ecznym, \u201eZarz\u0105dzanie ochron\u0105 przyrody w lasach\u201d, t. 7, 2014, s. 16-30<br \/>\nSwiet\u0142ana Czestnych, Karen Kettering Bia\u0142owie\u017ca: carska rezydencja\/ Belove\u017e : carsk\u00e2 rezidenci\u00e2, Warszawa: Wydawnictwo Hartigrama: Pa\u0144stwowe Muzeum Archeologiczne, 2009<br \/>\nG\u00fcrtel W\u0142adys\u0142aw, 1922. Z bia\u0142owieskiej puszczy, \u0141owiec. Organ Galicyjskiego Towarzystwa \u0141owieckiego, nr 12, s. 1-4<br \/>\nStanis\u0142aw Miklaszewski, Z Puszczy Bia\u0142owieskiej, Ziemia, 1919, nr 44, s. 617-618<br \/>\nStanis\u0142aw Miklaszewski, Z Puszczy Bia\u0142owieskiej, Ziemia Brzeska, 1920, nr 3-4, s. 4 (przedruk z Ziemi)<br \/>\nCzes\u0142aw Oko\u0142\u00f3w, Muzeum przyrodniczole\u015bne Bia\u0142owieskiego Parku Narodowego, \u201eRocznik Bia\u0142ostocki\u201d, 1991, t. 17, s. 333-352<br \/>\nBialowies in deutscher Verwaltung, hft. 1-4, 1917-1919<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-2630 aligncenter\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/99mbd-300x221.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"221\"><\/p>\n<p>Kolejka w\u0105skotorowa wybudowana w czasie wojny do zwo\u017cenia wyci\u0119tych drzew (4,5 miliona metr\u00f3w sze\u015bciennych drewna w ci\u0105gu 2 lat), \u017ar\u00f3d\u0142o: strona Puszcza Bia\u0142owieska, <a href=\"https:\/\/puszcza-bialowieska.blogspot.com\/2015\/08\/100-lat-wycinania-puszczy-biaowieskiej.html\">100 lat wycinania Puszczy Bia\u0142owieskiej<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">[ato]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2630,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,159],"tags":[],"class_list":["post-2629","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.3 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Aldona To\u0142ysz\"\/>\n\t<meta name=\"keywords\" content=\"blog,instytucje muzealne\" \/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629\" \/>\n\t\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.3\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci | (do 1918 r.): wczesne instytucje muzealne wobec muzeologii cyfrowej&quot;. Projekt w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na lata 2016-2019\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-08-22T06:55:49+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-08-05T09:48:52+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#article\",\"name\":\"Bia\\u0142owie\\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\\u0119ci\",\"headline\":\"Bia\\u0142owie\\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?author=3#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/08\\\/99mbd-e1534920813890.jpg\",\"width\":500,\"height\":368},\"datePublished\":\"2018-08-22T08:55:49+02:00\",\"dateModified\":\"2021-08-05T11:48:52+02:00\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#webpage\"},\"articleSection\":\"Blog, INSTYTUCJE MUZEALNE\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?cat=102#listItem\",\"name\":\"Blog\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?cat=102#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Blog\",\"item\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?cat=102\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#listItem\",\"name\":\"Bia\\u0142owie\\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Bia\\u0142owie\\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?cat=102#listItem\",\"name\":\"Blog\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Muzeum w polskiej kulturze pami\\u0119ci\",\"description\":\"(do 1918 r.): wczesne instytucje muzealne wobec muzeologii cyfrowej\\\". Projekt w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na lata 2016-2019\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?author=3#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?author=3\",\"name\":\"Aldona To\\u0142ysz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3353462ff8a251109cba01cb710fdb40364931626ec623f3322c8bf50c19eaaf?s=96&d=blank&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Aldona To\\u0142ysz\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629\",\"name\":\"Bia\\u0142owie\\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\\u0119ci\",\"description\":\"W 1915 roku, w zwi\\u0105zku z przesuwaj\\u0105cym si\\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\\u0142y najcenniejsze wyposa\\u017cenie Pa\\u0142acu carskiego i cz\\u0119\\u015bci zbior\\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\\u0142owieskiej. W drugiej po\\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\\u0142o\\u017cenie pa\\u0142acowe zosta\\u0142o zaj\\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\\u0105d nad Puszcz\\u0105 Bia\\u0142owiesk\\u0105 obj\\u0105\\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\\u0142owie\\u017cy utworzone zosta\\u0142o w\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?author=3#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?author=3#author\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/08\\\/99mbd-e1534920813890.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629\\\/#mainImage\",\"width\":500,\"height\":368},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/?p=2629#mainImage\"},\"datePublished\":\"2018-08-22T08:55:49+02:00\",\"dateModified\":\"2021-08-05T11:48:52+02:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/\",\"name\":\"Muzeum w polskiej kulturze pami\\u0119ci\",\"description\":\"(do 1918 r.): wczesne instytucje muzealne wobec muzeologii cyfrowej\\\". Projekt w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na lata 2016-2019\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeumpamieci.umk.pl\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci","description":"W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w","canonical_url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629","robots":"max-image-preview:large","keywords":"blog,instytucje muzealne","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#article","name":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci","headline":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)","author":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/99mbd-e1534920813890.jpg","width":500,"height":368},"datePublished":"2018-08-22T08:55:49+02:00","dateModified":"2021-08-05T11:48:52+02:00","inLanguage":"pl-PL","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#webpage"},"articleSection":"Blog, INSTYTUCJE MUZEALNE"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102#listItem","name":"Blog"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102#listItem","position":2,"name":"Blog","item":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#listItem","name":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#listItem","position":3,"name":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102#listItem","name":"Blog"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/#organization","name":"Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci","description":"(do 1918 r.): wczesne instytucje muzealne wobec muzeologii cyfrowej\". Projekt w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na lata 2016-2019","url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3#author","url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3","name":"Aldona To\u0142ysz","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3353462ff8a251109cba01cb710fdb40364931626ec623f3322c8bf50c19eaaf?s=96&d=blank&r=g","width":96,"height":96,"caption":"Aldona To\u0142ysz"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#webpage","url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629","name":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci","description":"W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w","inLanguage":"pl-PL","isPartOf":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3#author"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/99mbd-e1534920813890.jpg","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629\/#mainImage","width":500,"height":368},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629#mainImage"},"datePublished":"2018-08-22T08:55:49+02:00","dateModified":"2021-08-05T11:48:52+02:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/#website","url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/","name":"Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci","description":"(do 1918 r.): wczesne instytucje muzealne wobec muzeologii cyfrowej\". Projekt w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na lata 2016-2019","inLanguage":"pl-PL","publisher":{"@id":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/#organization"}}]},"og:locale":"pl_PL","og:site_name":"Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci | (do 1918 r.): wczesne instytucje muzealne wobec muzeologii cyfrowej&quot;. Projekt w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na lata 2016-2019","og:type":"article","og:title":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci","og:description":"W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w","og:url":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629","article:published_time":"2018-08-22T06:55:49+00:00","article:modified_time":"2021-08-05T09:48:52+00:00","twitter:card":"summary","twitter:title":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918) | Muzeum w polskiej kulturze pami\u0119ci","twitter:description":"W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941). Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"2629","title":null,"description":null,"keywords":[],"keyphrases":{"focus":[],"additional":[]},"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":"","og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":[],"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":{"id":"#aioseo-article-67b64bedb84a2","slug":"article","graphName":"Article","label":"Artyku\u0142","properties":{"type":"BlogPosting","name":"#post_title","headline":"#post_title","description":"#post_excerpt","image":"","keywords":"","author":{"name":"#author_name","url":"#author_url"},"dates":{"include":true,"datePublished":"","dateModified":""}}},"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"Article","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":"{\"article\":{\"articleType\":\"BlogPosting\"},\"course\":{\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"provider\":\"\"},\"faq\":{\"pages\":[]},\"product\":{\"reviews\":[]},\"recipe\":{\"ingredients\":[],\"instructions\":[],\"keywords\":[]},\"software\":{\"reviews\":[],\"operatingSystems\":[]},\"webPage\":{\"webPageType\":\"WebPage\"}}","pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":"-1","robots_max_videopreview":"-1","robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":"default","local_seo":{"locations":{"business":{"name":"","businessType":"","image":"","areaServed":"","urls":{"website":"","aboutPage":"","contactPage":""},"address":{"streetLine1":"","streetLine2":"","zipCode":"","city":"","state":"","country":"","addressFormat":"#streetLineOne\n#streetLineTwo\n#city, #state #zipCode"},"contact":{"email":"","phone":"","phoneFormatted":"","fax":"","faxFormatted":""},"ids":{"vat":"","tax":"","chamberOfCommerce":""},"payment":{"priceRange":"","currenciesAccepted":"","methods":""}}},"openingHours":{"useDefaults":true,"show":true,"alwaysOpen":false,"use24hFormat":false,"timezone":"","labels":{"closed":"","alwaysOpen":""},"days":{"monday":{"open24h":false,"closed":false,"openTime":"09:00","closeTime":"17:00"},"tuesday":{"open24h":false,"closed":false,"openTime":"09:00","closeTime":"17:00"},"wednesday":{"open24h":false,"closed":false,"openTime":"09:00","closeTime":"17:00"},"thursday":{"open24h":false,"closed":false,"openTime":"09:00","closeTime":"17:00"},"friday":{"open24h":false,"closed":false,"openTime":"09:00","closeTime":"17:00"},"saturday":{"open24h":false,"closed":false,"openTime":"09:00","closeTime":"17:00"},"sunday":{"open24h":false,"closed":false,"openTime":"09:00","closeTime":"17:00"}}}},"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2020-12-27 10:02:45","updated":"2025-06-04 06:01:23","seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102\" title=\"Blog\">Blog<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tBia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/"},{"label":"Blog","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102"},{"label":"Bia\u0142owie\u017ca, Muzeum Przyrodnicze (1916-1918)","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629"}],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/99mbd-e1534920813890.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/99mbd-e1534920813890.jpg","author_info":{"display_name":"Aldona To\u0142ysz","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102\" rel=\"category\">Blog<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=159\" rel=\"category\">INSTYTUCJE MUZEALNE<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<a data-share=\"facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629\" class=\"tb-facebook-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i class=\"fab fa-facebook-f\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629\" class=\"tb-twitter-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i class=\"fab fa-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"linkedin\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/shareArticle?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2629\" class=\"tb-linkedin-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i class=\"fab fa-linkedin-in\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"<p>W 1915 roku, w zwi\u0105zku z przesuwaj\u0105cym si\u0119 frontem, wojska rosyjskie ewakuowa\u0142y najcenniejsze wyposa\u017cenie Pa\u0142acu carskiego i cz\u0119\u015bci zbior\u00f3w Muzeum Puszczy Bia\u0142owieskiej. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1915 roku miasto i za\u0142o\u017cenie pa\u0142acowe zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska niemieckie. Wojskowy zarz\u0105d nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105 obj\u0105\u0142 major dr Georg Escherich (1870-1941).<\/p>\n<p>Muzeum Przyrodnicze w Bia\u0142owie\u017cy utworzone zosta\u0142o w 1916 roku w ramach prowadzonych bada\u0144 naukowych nad Puszcz\u0105 Bia\u0142owiesk\u0105. Tworzenie kolekcji przyrodniczej okaz\u00f3w fauny i flory bia\u0142owieskiej by\u0142o jednym z cel\u00f3w ekspedycji niemieckich przyrodnik\u00f3w. Muzeum zlokalizowano w zachodnim skrzydle Pa\u0142acu Carskiego, i sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na nie zbiory botaniczne, zoologiczne i geologiczne, kolekcje wyrzynk\u00f3w drzew. Podstaw\u0105 dla zbior\u00f3w mog\u0142y by\u0107 eksponaty pozostawione przez wojsko rosyjskie, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142y okazy przekazane przez niemieckich przyrodnik\u00f3w, badaj\u0105cych Puszcz\u0119 Bia\u0142owiesk\u0105 w czasie urlop\u00f3w wojskowych.<\/p>\n<p>Kierowane przez Ryszarda Stechowa (1915\/1916), a nast\u0119pnie Georga Eschericha (1916-1918) badania przyrodnicze obejmowa\u0142y: badania geologiczne i meteorologiczne; studia flory i fauny; tworzenie zbior\u00f3w geologicznych, zoologicznych i botanicznych; spostrze\u017cenia biologiczne wszelkiego rodzaju; dokumentacja fotograficzna ciekawszych okaz\u00f3w przyrodniczych. Prowadzone by\u0142y one r\u00f3wnolegle z rabunkow\u0105 gospodark\u0105 le\u015bn\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 wycink\u0119 drzewostanu.<\/p>\n<p>W muzeum zgromadzono \u201epoka\u017ane zbiory botaniczne, zoologiczne i geologiczne\u201d, a szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowa by\u0142a kolekcja sk\u00f3rek ptasich i wyrzynk\u00f3w d\u0119b\u00f3w puszcza\u0144skich (Bajko 2017: 90). W 1918 roku najwa\u017cniejsze okazy muzealne zosta\u0142y wywiezione w zwi\u0105zku z cofaj\u0105cym si\u0119 frontem. Wiadomo, \u017ce w 1919 roku w muzeum znajdowa\u0142y si\u0119 m.in. okazy fauny i flory:&nbsp;\u201eChocia\u017c pa\u0142ac zosta\u0142 niemal doszcz\u0119tnie ogo\u0142ocony przez Rosjan i obrabowany przez Niemc\u00f3w, ocala\u0142o w &nbsp;nim jednak jakim\u015b niezwyk\u0142ym trafem ma\u0142e muzeum, po\u0142o\u017cone na pierwszem pi\u0119trze; zawiera ono rzadkie i ciekawe zbiory, jak to: rzadkie okazy drzew r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, nadto bogat\u0105 kolekcj\u0119 mch\u00f3w le\u015bnych, liczne szkielety, rogi i czerepy \u017cubr\u00f3w, \u0142osi\u00f3w, jeleni, podziwiali\u015bmy tutaj olbrzymie blaty, drewniane wypi\u0142owane z odwiecznych d\u0119b\u00f3w; niekt\u00f3re z nich maj\u0105 po kilka metr\u00f3w \u015brednicy. Te cenne zbiory znajduj\u0105 si\u0119 w stanie zupe\u0142nego zaniedbania, s\u0105dz\u0119, \u017ce odpowiednie czynniki polskie winny je jaknajrychlej zarejestrowa\u0107 i otoczy\u0107 troskliw\u0105 opiek\u0105\u201d (Miklaszewski 1919: 618)<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 pozostawionych eksponat\u00f3w zosta\u0142a rozgrabiona w 1920 roku. W 1921 roku w przyst\u0105piono do organizacji polskiego Muzeum Przyrodniczego, uzupe\u0142niaj\u0105c pozostawione zbiory o okazy fauny i flory. Spraw\u0105 organizacji muzeum zaj\u0105\u0142 si\u0119 naczelnik Zarz\u0105du Okr\u0119gowego Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Bia\u0142owie\u017cy Jan Szreders. Od 1924 roku muzeum kierowa\u0142 J\u00f3zef Paczowski, dyrektor muzeum przyrodniczego w Chersoniu.<\/p>\n<p>Do najciekawszych zbior\u00f3w zgromadzonych w latach 1916-1918 &nbsp;nale\u017ca\u0142a kolekcja sk\u00f3rek ptasich oraz wycink\u00f3w drzew, kt\u00f3re pozyskiwane by\u0142y przy okazji prowadzonej wycinki drzew.<\/p>\n<p>Wi\u0119cej na temat muzeum zob. m.in.<\/p>\n<p>Zbiory z puszczy Bia\u0142owieskiej, Godzina Polski: dziennik polityczny, spo\u0142eczny i literacki, 1916, nr 90, s. 6<br \/>\nKronika geograficzna &nbsp;[Niemieckie badania w Bia\u0142owie\u017cy], Przegl\u0105d geograficzny 1918-1919, nr 1-2, s. 149<br \/>\nWiadomo\u015bci o nowopowsta\u0142ych lub zreorganizowanych polskich towarzystwach i instytucjach naukowych Nauka Polska: jej potrzeby, organizacja i rozw\u00f3j, 1925, t.5, s. 408-437<br \/>\nMuzeum przyrodnicze puszcza\u0144skie, \u201eEcha Le\u015bne\u201d, 1937, nr 7, s. 7<br \/>\nW. T., Z puszczy Bia\u0142owieskiej, Ziemia, 1922, nr 11, s. 314-315<\/p>\n<p>Piotr Bajko, Bia\u0142owie\u017ca pod rz\u0105dami Georga Eschericha, Czasopis. Bia\u0142oruski miesi\u0119cznik spo\u0142eczno-kulturalny, 9\/2014, s. 39-42, [http:\/\/czasopis.pl\/92014-2\/]<br \/>\nPiotr Bajko, Bia\u0142owie\u017ca pod rz\u0105dami Georga Eschericha, Czasopis. Bia\u0142oruski miesi\u0119cznik spo\u0142eczno-kulturalny, 12\/2014, s. 42-45<br \/>\nPiotr Bajko, Muzeum Przyrodnicze w carskim pa\u0142acu w Bia\u0142owie\u017cy, W: Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody, t. 36, nr 2 (2017), s. 89-97<br \/>\nGrzegorz Bielecki, Andrzej Nowak, Problematyka ochrony przyrody Puszczy Bia\u0142owieskiej w uj\u0119ciu historycznym i spo\u0142ecznym, \u201eZarz\u0105dzanie ochron\u0105 przyrody w lasach\u201d, t. 7, 2014, s. 16-30<br \/>\nSwiet\u0142ana Czestnych, Karen Kettering Bia\u0142owie\u017ca: carska rezydencja\/ Belove\u017e : carsk\u00e2 rezidenci\u00e2, Warszawa: Wydawnictwo Hartigrama: Pa\u0144stwowe Muzeum Archeologiczne, 2009<br \/>\nG\u00fcrtel W\u0142adys\u0142aw, 1922. Z bia\u0142owieskiej puszczy, \u0141owiec. Organ Galicyjskiego Towarzystwa \u0141owieckiego, nr 12, s. 1-4<br \/>\nStanis\u0142aw Miklaszewski, Z Puszczy Bia\u0142owieskiej, Ziemia, 1919, nr 44, s. 617-618<br \/>\nStanis\u0142aw Miklaszewski, Z Puszczy Bia\u0142owieskiej, Ziemia Brzeska, 1920, nr 3-4, s. 4 (przedruk z Ziemi)<br \/>\nCzes\u0142aw Oko\u0142\u00f3w, Muzeum przyrodniczole\u015bne Bia\u0142owieskiego Parku Narodowego, \u201eRocznik Bia\u0142ostocki\u201d, 1991, t. 17, s. 333-352<br \/>\nBialowies in deutscher Verwaltung, hft. 1-4, 1917-1919<\/p>\n<p><img class=\"size-medium wp-image-2630 aligncenter\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/99mbd-300x221.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"221\"><\/p>\n<p>Kolejka w\u0105skotorowa wybudowana w czasie wojny do zwo\u017cenia wyci\u0119tych drzew (4,5 miliona metr\u00f3w sze\u015bciennych drewna w ci\u0105gu 2 lat), \u017ar\u00f3d\u0142o: strona Puszcza Bia\u0142owieska, <a href=\"https:\/\/puszcza-bialowieska.blogspot.com\/2015\/08\/100-lat-wycinania-puszczy-biaowieskiej.html\">100 lat wycinania Puszczy Bia\u0142owieskiej<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">[ato]<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2629"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7518,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2629\/revisions\/7518"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}