{"id":2371,"date":"2018-06-22T06:56:23","date_gmt":"2018-06-22T04:56:23","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2371"},"modified":"2021-02-16T11:33:57","modified_gmt":"2021-02-16T10:33:57","slug":"chelm-muzeum-eparchialnego-prawoslawnego-chelmskiego-bractwa-bogurodzicowego-1882","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2371","title":{"rendered":"Che\u0142m, Muzeum eparchialnego prawos\u0142awnego Che\u0142mskiego Bractwa Bogurodzicowego (1882)"},"content":{"rendered":"

Cerkiewno\u2013archeologiczne muzeum przy Che\u0142mskim Prawos\u0142awnym \u015awi\u0119to \u2013 Bogurodzickiem Bractwie (\u0426\u0435\u0440\u043a\u043e\u0432\u043d\u043e \u2013 apxeo\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0443\u0437\u0435\u0439 \u043f\u0440\u0438 Xo\u043b\u043c\u0441\u043a\u043e\u043c\u044a \u041f\u0440\u0430\u0432\u043e\u0441\u043b\u0430\u0432\u043d\u043e\u043c\u044a C\u0432\u044f\u0442\u043e \u2013 \u0411\u043e\u0433\u043e\u0440o\u0434\u0438\u0446\u043a\u043e\u043c\u044a \u0411\u0440\u0430\u0442\u0441\u0442\u0432\u0463) powsta\u0142o z inicjatywy wikariusza prawos\u0142awnej diecezji che\u0142msko-warszawskiej, bp. lubelskiego Modesta (Dani\u0142a Strelbickiego) w 1882 roku. Jak pisze Dariusz D\u0105browski, projekt muzeum, opracowany przez cz\u0142onk\u00f3w Rady Bractwa, oo. Jana Hoszowskiego, Ignacego Chojnackiego i Micha\u0142a Dobrjanskiego, czerpa\u0142 z do\u015bwiadcze\u0144 analogicznego muzeum w Kijowie, a by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce z Muzeum Wile\u0144skiego.<\/p>\n

Zgodnie ze statutem muzeum dzia\u0142a\u0142o \u201edla zachowania ocala\u0142ych nielicznych zabytk\u00f3w dawnego funkcjonowania prawos\u0142awia i ruskiej (w znaczeniu: rosyjskiej) narodowo\u015bci, przede wszystkim w granicach lubelskiej i siedleckiej guberni, z zamiarem podtrzymania u miejscowej rosyjskiej ludno\u015bci wiedzy o swoich religijnych przekonaniach, nacjonalnych cechach, i w r\u00f3wnym stopniu dla potrzeb cerkiewno\u2013historycznej nauki\u201d.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo muzeum mie\u015bci\u0142o si\u0119 w pomieszczeniach w domu archijerejskim i na chorach soboru (1884), nast\u0119pnie na pi\u0119trze w Bramie U\u015bci\u0142uskiej (1887), a po wybudowaniu siedziby domu brackiego (1891) zbiory muzealne eksponowano w czterech pokojach na pi\u0119trze (od 1905 roku w 6 pomieszczeniach). Kustoszami muzeum byli nauczyciele i urz\u0119dnicy o\u015bwiatowi: Aleksander Budi\u0142owicz (1882\u20131884\/1885), Niko\u0142aj Kalichiewicz (1884\/1885\u20131892), Fiodor Kora\u0142\u0142ow (1892\u20131901), Grigorij Ol\u2019chowskij (1902\u20131903), od 1913 p. Troickij.
\nW chwili otwarcia muzeum posiada\u0142o 11 obiekt\u00f3w, w 1910 roku by\u0142o ich ju\u017c niemal 12 000, w tym przedmioty chrze\u015bcija\u0144skiego malarstwa i rze\u017aby, r\u0119kopisy, portrety, grawiury i fotografie, \u017cetony, medale i medaliony, monety, zabytki paleolityczne, ceramika, starodruki cerkiewne. Z zachowanych opis\u00f3w wynika, \u017ce okazy eksponowane by\u0142y w szafach, witrynach, na sto\u0142ach i skrzyniach, na \u015bcianach za\u015b prezentowano obrazy i fotografie.<\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Reymont w swojej relacji z wizyty w muzeum pisa\u0142: \u201eWst\u0105pi\u0142em do muzeum kt\u00f3re, jak i wszystkie gmachy otaczaj\u0105ce sob\u00f3r s\u0105 bardzo czyste, bardzo monotonne, bardzo starannie utrzymane i w bardzo \u201ekazionnym\u201d stylu wzniesione. Muzeum sk\u0142ada si\u0119 z kilku niewielkich pokoj\u00f3w i jednej ogromnej Sali, przeznaczonej na zebrania \u201eBractwa\u201d. [\u2026] T\u0142ocz\u0105 si\u0119 wi\u0119c jakie\u015b po\u0142amane szcz\u0105tki rze\u017ab, z\u0142ociste feretrony, portrety kolator\u00f3w, sygnaturki, \u015bwi\u0119ci w mnisich szatach, zmartwychwstaj\u0105ce Chrystusy, Matki Boskie, chor\u0105gwie, drewniane anio\u0142y z rozpostartymi skrzyd\u0142ami, monstrancje, krzy\u017ce, kielichy, msza\u0142y i r\u00f3\u017cne aparaty ko\u015bcielne \u2013 wszystkie gwa\u0142tem sp\u0119dzone z r\u00f3\u017cnych stron, odrapane, zabrudzone, ponad\u0142amywane i kalekie, zalega bez\u0142adn\u0105 ci\u017cb\u0105 \u015bciany, pod\u0142ogi, gablotki, szafy i ci\u015bnie si\u0119 t\u0142umem [\u2026] \u017ca\u0142osnym do zakratowanych okien, uwi\u0119zione na wieki w tych [\u2026] zimnych murach [\u2026]\u201d. Tak negatywna ocena by\u0142a niew\u0105tpliwie podyktowana prorosyjskim charakterem plac\u00f3wki.<\/p>\n

Losy muzeum w czasie I wojny \u015bwiatowej nie s\u0105 \u0142atwe do ustalenia, jednak najprawdopodobniej znaczna cze\u015b\u0107 zbior\u00f3w zosta\u0142a rozgrabiona i zniszczona jeszcze w 1915 roku.<\/p>\n

Na temat muzeum zob. m.in.
\nD\u0105browski D., 2012. G\u00f3ra Katedralna w Che\u0142mie w \u015bwietle \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych. Bydgoszcz, (m-pis w Archiwum Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie).
\nD\u0105browski D., 2016. Muzea w s\u0142u\u017cbie caratu na przyk\u0142adzie Cerkiewno-Archeologicznego muzeum przy Che\u0142mskim Bractwie Bogurodzickim<\/a>
\nReymont W. S., 1920. Z Ziemi Che\u0142mskiej. Wra\u017cenia i notatki, Chicago.
\n\u201eSprawozdanie z dzia\u0142\u00f3w pracy szkolnej (Muzeum Ziemi Che\u0142mskiej im. Wiktora Ambroziewicza)\u201d, w: W dwudziest\u0105 rocznic\u0119 1915\u20131935. Ksi\u0119ga Pami\u0105tkowa Pa\u0144stwowego Gimnazjum im. St. Czarnieckiego, Che\u0142m 1935, s. 125.
\nSygowski Pawe\u0142, 2009. \u201eO kilku ikonach z by\u0142ego Muzeum Cerkiewno-Archeologicznego w Che\u0142mie w zbiorach Muzeum \u0141awry Kijowo-Peczerskiej\u201d, w: Szczelina \u015bwiat\u0142a. Ruskie malarstwo ikonowe. Pami\u0119ci Romualda Biskupskiego, Krak\u00f3w, s. 383\u2013398.
\nSygowski Pawe\u0142, 2013. \u201eRosyjskie Muzeum Cerkiewno-Archeologiczne w Che\u0142mie (1882-1915) \u2013 nieco uwag o kontek\u015bcie jego powstania i zbiorach sztuki religijnej (malarstwo, rze\u017aba)\u201d, w: Rocznik Che\u0142mski, t. 17, s. 85\u2013118.
\nSygowski Pawe\u0142, 2013. \u201eZabytki malarstwa w rosyjskim Muzeum Cerkiewno-Archeologicznym w Che\u0142mie (1882-1915)\u201d, w: \u0417\u0431epe\u0436\u0435\u043d\u043d\u044f \u0439 \u0434\u043e\u0441\u043b\u0456\u0434\u0436\u0435\u043d\u043d\u044f ic\u0442\u043e\u0440\u0438\u043a\u043e-\u043a\u0443\u043b\u044c\u0442\u0443\u0440\u043d\u043e\u0457 \u0441\u043f\u0430\u0434\u0449\u0438\u043d\u0438 \u0432 \u043c\u0443\u0437\u0435\u0439\u043d\u0438\u0445 \u0437\u0456\u0431\u0440\u0430\u043d\u043d\u044f\u0445 \u0456\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u043d\u0438, \u043c\u0438\u0441\u0442\u0435\u0446\u0442\u0432\u043e\u0437\u043d\u0430\u0432\u0447\u0456 \u0442\u0430 \u043c\u0443\u0437\u0435\u043e\u043b\u043e\u0433\u0456\u0447\u043d\u0456 \u0430\u0441\u043f\u0435\u043a\u0442\u0438 \u0434\u0456\u044f\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u0456. \u041c\u0456\u0436\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u0430 \u043d\u0430\u0443\u043a\u043e\u0432\u0430 \u043a\u043e\u043d\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0456\u044f 25-27 \u0432\u0435\u0440\u0435\u0441\u043d\u044f 2013 p. \u041b\u044c\u0432\u0456\u0432, \u041b\u044c\u0432\u0456\u0432, c. 526-535.
\nTomkowicz S., 1916a. \u201eObecny stan archiw\u00f3w i bibljotek w Kr\u00f3lestwie Polskim pod okupacj\u0105 austriack\u0105\u201d, w: Sprawozdania z czynno\u015bci i posiedze\u0144 Akademii Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie z r. 1916, nr 5
\nTomkowicz S., 1916b. Wycieczka w Lubelskie, Krak\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Che\u0142m, ul. Lubelska. Brama U\u015bci\u0142uska, fot. ok. 1930, zas\u00f3b Dzia\u0142 Zbior\u00f3w Specjalnych Wojew\u00f3dzkiej Biblioteki Publicznej w Lublinie, \u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/bc.wbp.lublin.pl\/dlibra\/doccontent?id=629<\/a><\/p>\n

[dd]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cerkiewno\u2013archeologiczne muzeum przy Che\u0142mskim Prawos\u0142awnym \u015awi\u0119to \u2013 Bogurodzickiem Bractwie (\u0426\u0435\u0440\u043a\u043e\u0432\u043d\u043e \u2013 apxeo\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0443\u0437\u0435\u0439 \u043f\u0440\u0438 Xo\u043b\u043c\u0441\u043a\u043e\u043c\u044a \u041f\u0440\u0430\u0432\u043e\u0441\u043b\u0430\u0432\u043d\u043e\u043c\u044a C\u0432\u044f\u0442\u043e \u2013 \u0411\u043e\u0433\u043e\u0440o\u0434\u0438\u0446\u043a\u043e\u043c\u044a \u0411\u0440\u0430\u0442\u0441\u0442\u0432\u0463) powsta\u0142o z inicjatywy wikariusza prawos\u0142awnej diecezji che\u0142msko-warszawskiej, bp. lubelskiego Modesta (Dani\u0142a Strelbickiego) w 1882 roku. Jak pisze Dariusz D\u0105browski, projekt muzeum, opracowany przez cz\u0142onk\u00f3w Rady Bractwa, oo. Jana Hoszowskiego, Ignacego Chojnackiego i Micha\u0142a Dobrjanskiego, czerpa\u0142… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[393,159],"tags":[],"class_list":["post-2371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-_muzea-wyznaniowe","category-instytucje-muzealne"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t