{"id":2098,"date":"2016-11-16T18:31:02","date_gmt":"2016-11-16T17:31:02","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2098"},"modified":"2021-12-16T10:43:31","modified_gmt":"2021-12-16T09:43:31","slug":"ewelina-bednarz-muzeum-wedlug-kazimierza-malinowskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=2098","title":{"rendered":"Ewelina BEDNARZ | „Muzeum” wed\u0142ug Kazimierza Malinowskiego"},"content":{"rendered":"\n
16.11.2016 | \"licencja<\/pre>\n\n\n
\"\"<\/a><\/p>\n
Kazimierz Malinowski; Domena publiczna, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=20175061<\/em><\/span><\/p>\n
Kazimierz Malinowski to bezsprzecznie jeden z najwybitniejszych i najbardziej zas\u0142u\u017conych polskich muzeolog\u00f3w. Z drugiej strony, Malinowski sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najbardziej pomijanych i poniek\u0105d zapomnianych postaci polskiego muzealnictwa. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce temu muzeologowi, zwolennikowi idei rzeczywistego otwarcia muze\u00f3w dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, a tak\u017ce wieloletniemu dyrektorowi Muzeum Narodowego w Poznaniu po\u015bwi\u0119cono do tej pory jedynie dwa artyku\u0142y. Pierwszy autorstwa Henryka Kondzieli ukaza\u0142 si\u0119 w 1982 roku [Kondziela H., 1982: 106-108<\/a>], drugi za\u015b napisany przez Gerarda Radeckiego w 2016 roku [Radecki G, 2017: 60-73<\/a>]. Oba zosta\u0142y opublikowane w \u201eMuzealnictwie\u201d – roczniku, kt\u00f3rego redaktorem przez dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat by\u0142 sam Kazimierz Malinowski. Warto wi\u0119c pochyli\u0107 si\u0119 nad legend\u0105 i spr\u00f3bowa\u0107 odtworzy\u0107 propagowan\u0105 przez niego definicj\u0119 muzeum.<\/p>\n
Profesor Kazimierz Malinowski urodzi\u0142 si\u0119 28. stycznia 1907 roku w Poznaniu, zmar\u0142 5. listopada 1977 roku r\u00f3wnie\u017c w Poznaniu [PSB<\/em>, 2000: 47<\/a>], uko\u0144czy\u0142 histori\u0119 sztuki na Uniwersytecie Pozna\u0144skim, a w 1933 roku uzyska\u0142 tam stopie\u0144 doktora filozofii [PSB 2000: 47<\/a>]. Praktyk\u0119 muzealnicz\u0105 zdobywa\u0142 w Pary\u017cu i Wiedniu. Po powrocie do kraju stworzy\u0142 w Muzeum Narodowym w Warszawie pierwszy w Polsce Dzia\u0142 O\u015bwiatowy. Po zako\u0144czeniu II Wojny \u015awiatowej kontynuowa\u0142 kierownictwo Biura O\u015bwiatowego, zosta\u0142 powo\u0142any r\u00f3wnie\u017c na kustosza i zast\u0119pc\u0119 wicedyrektora muzeum [Kondziela H., 1982: 106<\/a>].  W 1947 roku powr\u00f3ci\u0142 do Poznania, gdzie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 naczelnika Wydzia\u0142u Kultury i Sztuki w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim. Przez rok by\u0142 r\u00f3wnie\u017c adiunktem w Zak\u0142adzie Historii Sztuki UP. Od 1948 roku przez niemal dwadzie\u015bcia lat piastowa\u0142 stanowisko dyrektora Muzeum Wielkopolskiego [Kondziela H., 1982: 106<\/a>]. Za kadencji Malinowskiego muzeum doczeka\u0142o si\u0119 rozbudowy, a wysoki poziom merytoryczny plac\u00f3wki sprawi\u0142y, \u017ce Muzeum Narodowe w Poznaniu sta\u0142o si\u0119 jednym z czo\u0142owych muze\u00f3w w Polsce. W 1954 roku profesor zosta\u0142 powo\u0142any na dyrektora Centralnego Zarz\u0105du Muze\u00f3w i Ochrony Zabytk\u00f3w w Ministerstwie Kultury i Sztuki, funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 przez osiem lat [Kondziela H., 1982: 106<\/a>]. Od 1961 roku zwi\u0105zany by\u0142 z Wydzia\u0142em Sztuk Pi\u0119knych Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, gdzie sprawowa\u0142 funkcj\u0119 dziekana. Ponadto w 1969 roku za\u0142o\u017cy\u0142 i kierowa\u0142 Podyplomowym Studium Muzeologicznym. Za swoje zas\u0142ugi Malinowski zosta\u0142 uhonorowany przez w\u0142adze Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, nadaj\u0105c mu w 1971 roku tytu\u0142 profesora nadzwyczajnego [Kondziela H., 1982: 107<\/a>].<\/p>\n
Dokonania prof. Malinowskiego na polu zawodowym i dydaktycznym mo\u017cna by d\u0142ugo wymienia\u0107 [Kondziela H., 1982<\/a>; Radecki G., 2017<\/a>]. S\u0105 one w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu znane w \u015brodowisku muzeolog\u00f3w. Zdecydowanie mniej uwagi po\u015bwi\u0119cano dotychczas kwestii pogl\u0105d\u00f3w Malinowskiego na muzeologi\u0119, a \u015bci\u015blej definicji muzeum, kt\u00f3ra tkwi\u0142a u \u017ar\u00f3d\u0142a praktyki muzealnej profesora. Jest to zadanie o tyle trudne, \u017ce Malinowski nie sformu\u0142owa\u0142 w swoich tekstach jednej definicji, a pogl\u0105dy na temat muze\u00f3w wplecione w narracj\u0119 licznych publikacji \u0142\u0105cz\u0105 analiz\u0119 instytucji z ideologi\u0105 marksistowsk\u0105.<\/p>\n
Malinowski bardzo krytycznie podchodzi\u0142 do muzealnictwa w przedwojennej Polsce. Muzeum tamtych czas\u00f3w nazywa\u0142 nawet \u201emauzoleum zas\u0142ug klasy panuj\u0105cej\u201d, por\u00f3wnuj\u0105c je do banku, w kt\u00f3rym prywatni kolekcjonerzy sk\u0142adaj\u0105 zbiory \u201e\u2026zdobyte drog\u0105 wyzysku feudalno-agralnego lub kapitalistyczno-kupieckiego\u201d [Dobrzycka A., Malinowski K., 1953: 180<\/a>]. Jak wynika z \u00f3wczesnych tekst\u00f3w, zbiory prywatne nie mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 udost\u0119pnianiu go szerszemu gronu, ale umocnieniu autorytetu w\u0142a\u015bciciela, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabezpieczenia go przed wszelkimi kryzysami gospodarczymi. Malinowski Krytycznie odnosi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do sytuacji muzealnik\u00f3w z tamtego okresu, g\u0142osz\u0105c \u017ce zostali sprowadzeni \u201edo roli str\u00f3\u017ca prywatnych zbior\u00f3w\u201d [Dobrzycka A., Malinowski K., 1953: 180<\/a>]. W ocenie badacza sytuacja ta uniemo\u017cliwia\u0142a prowadzenie bada\u0144 naukowych, gromadzenie w\u0142asnych zbior\u00f3w, a tak\u017ce organizowanie jakichkolwiek akcji popularyzatorskich. Profesor zwraca\u0142 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na brak funkcjonalno\u015bci wznoszonych w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym gmach\u00f3w muzealny. Jak wynika z powy\u017cszego, muzeolog nie kry\u0142 si\u0119 ze swoj\u0105 sympati\u0105 do marksizmu, ale nawi\u0105zywa\u0142 do niej r\u00f3wnie\u017c w swoich tekstach naukowych. Okres przedwojennej dzia\u0142alno\u015bci Malinowskiego, zwi\u0105zany by\u0142 z Poznaniem i Warszaw\u0105. Wtedy to na badacza wp\u0142yn\u0119\u0142y dwa post\u0119powe \u015brodowiska, skupione wok\u00f3\u0142 postaci Mariana Gumowskiego, Nikodema Pajzderskiego i Szcz\u0119snego Dettloffa. P\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c i Stanis\u0142awa Lorentza. W obu tych grupach mo\u017cna znale\u017a\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o jego pogl\u0105d\u00f3w i krytyki \u00f3wczesnej architektury muzealnej, potrzeby edukacji, a tak\u017ce ch\u0119ci tworzenia periodyk\u00f3w muzealnych.<\/p>\n
Dokonywana przez Malinowskiego w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku krytyka muzeum, a szczeg\u00f3lnie brak \u015bcis\u0142ej relacji muzeum z jego odbiorc\u0105 i dominacj\u0119 kolekcjonerstwa prywatnego, wynika\u0142a z przekonania, \u017ce instytucja ta powinna by\u0107 o\u015brodkiem naukowym i wychowawczym [Malinowski K., 1938<\/a>]. By muzeum mog\u0142o spe\u0142ni\u0107 te warunki, powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 potrzeby wsp\u00f3\u0142czesnej edukacji, zar\u00f3wno w warstwie relacji mi\u0119dzyludzkich, jak i rozwi\u0105za\u0144 technicznych. Jak przekonywa\u0142, muzeum powinno posiada\u0107 specjalnie zaprojektowane sale odczytowe wyposa\u017cone w sprz\u0119t audiowizualny, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142yby prowadzenie dzia\u0142a\u0144 o\u015bwiatowych [Radecki G., 2017: 62<\/a>]. W ocenie Malinowskiego muzeum powinno wi\u0119c przede wszystkim popularyzowa\u0107 nauk\u0119 i kultur\u0119, staj\u0105c si\u0119 tym samym kopalni\u0105 wiedzy w reprezentowanej przez siebie dziedzinie.<\/p>\n
Profesor wielokrotnie w swoich tekstach podkre\u015bla\u0142 rol\u0119 muze\u00f3w, kt\u00f3re powinny edukowa\u0107, a zarazem dba\u0107 o rozw\u00f3j kulturalny spo\u0142ecze\u0144stwa. Wychodz\u0105c z tego przekonania sprzeciwia\u0142 si\u0119 \u201eprzechowywaniu\u201d przez muzea prywatnych depozyt\u00f3w, przedk\u0142adaj\u0105c ponad nie konieczno\u015b\u0107 tworzenia w\u0142asnych zbior\u00f3w. Sam rozw\u00f3j kolekcji prowadzony powinien by\u0107 r\u00f3wnie\u017c w duchu odpowiedzialno\u015bci spo\u0142ecznej, w spos\u00f3b systematyczny i zgodny z ustalon\u0105 wcze\u015bniej strategi\u0105.<\/p>\n
Profesor Malinowski by\u0142 kierownikiem Katedry Konserwatorstwa na Wydziale Sztuk Pi\u0119knych Uniwersytety Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, gdzie obok problematyki konserwatorskiej poruszano tak\u017ce zagadnienia z dziedziny muzeologii. Profesor \u0142\u0105czy\u0142 zagadnienia eksponowania i gromadzenia zbior\u00f3w, znane mu z w\u0142asnej praktyki muzealnej, z aspektem poznawczym, czyli rozpoznaniem obiekt\u00f3w, datowaniem, atrybucj\u0105, proweniencj\u0105, ustalenie cech stylistycznych oraz poszukiwaniem analogicznych przyk\u0142ad\u00f3w [Radecki G., 2017: 67<\/a>]. G\u0142osi\u0142 on r\u00f3wnie\u017c, \u017ce muzeum nie mo\u017ce istnie\u0107 bez skrupulatnie wykonanej inwentaryzacji zbior\u00f3w. Nie mo\u017cna si\u0119 nie zgodzi\u0107 ze s\u0142owami Gerarda Radeckiego, dawnego doktoranta Kazimierza Malinowskiego, \u017ce muzeum dla profesora by\u0142o po prostu instytucj\u0105 naukow\u0105, gdzie mo\u017cna wdra\u017ca\u0107 i bada\u0107 teorie muzeolog\u00f3w [Radecki G., 2017: 68].<\/a><\/p>\n
W tym kontek\u015bcie nale\u017cy wspomnie\u0107 o rodzajach muze\u00f3w, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cni\u0142 Malinowski:  muzeum artystyczne, historyczne, archeologiczne, etnograficzne, uniwersyteckie, a tak\u017ce, co \u015bwiadczy o otwarto\u015bci my\u015bli muzeologa, muzeum morskie i muzeum wn\u0119trz [Radecki G., 2017: 21-28<\/a>]. Opr\u00f3cz wy\u017cej om\u00f3wionych celach, kt\u00f3re powinny przy\u015bwieca\u0107 muzeom, profesor dokona\u0142 r\u00f3wnie\u017c niewielkiego podzia\u0142u i tutaj. Muzea artystyczne powinny wzbogaca\u0107 zwiedzaj\u0105cego nie tylko estetycznie, ale i kulturalnie, reszta muze\u00f3w za\u015b powinna dostarcza\u0107 g\u0142\u0119bszych emocji i prze\u017cy\u0107 duchowych, a przede wszystkim poszerza\u0107 wiedz\u0119 [Radecki G., 2017: 55-56<\/a>]. Malinowski podkre\u015bla\u0142, \u017ce muzeum jest obrazem historycznym, naukowym, literackim i artystycznym, ale r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dziem propagandowym oraz przedmiotem piel\u0119gnowania pami\u0119ci, kt\u00f3re okaza\u0142o si\u0119 niezast\u0105pione w procesie odbudowywania Pa\u0144stwa Polskiego [Malinowski K., 1976: 13<\/a>]. Wtedy te\u017c niezwykle istotne znaczenie mia\u0142 przecie\u017c nie tylko kult zabytk\u00f3w, ale i niezwyk\u0142y wzrost rangi muze\u00f3w.<\/p>\n
Z zagadnieniem tym wi\u0105\u017ce si\u0119 kolejny, charakterystyczny dla pogl\u0105d\u00f3w Malinowskiego aspekt, mianowicie kwestia pracownik\u00f3w naukowych w muzeach. Wyra\u017anie widoczne jest to w publikacji Prekursorzy muzealnictwa<\/em> (1970), kt\u00f3rej bohaterami s\u0105 ludzie odpowiedzialni za tworzenie muze\u00f3w oraz wzrastaj\u0105ca z biegiem lat specjalizacja pracownik\u00f3w [1]<\/a>. Potrzeba wykwalifikowanej kadry nie zrodzi\u0142a si\u0119 nagle, ale wynika\u0142a z ca\u0142ego szeregu zjawisk wyst\u0119puj\u0105cych w kulturze XIX i XX wieku. Wtedy to do g\u0142osu w spo\u0142ecze\u0144stwach dochodzi\u0142a ch\u0119\u0107 zg\u0142\u0119biania wiedzy, upowszechniania o\u015bwiaty czy poznawania d\u00f3br kultury. Kazimierz Malinowski pisa\u0142 o tym okresie: \u201eukszta\u0142towa\u0142o si\u0119 \u017cywio\u0142owe zainteresowanie dla \u015bwiadk\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, osi\u0105gni\u0119\u0107 dzisiejszych i perspektyw przysz\u0142o\u015bci. R\u00f3wnocze\u015bnie rozwin\u0105\u0142 si\u0119 p\u0119d do poszukiwania dokument\u00f3w przesz\u0142o\u015bci i do zachowania jej relikt\u00f3w\u201d [Malinowski K., 1976: 6<\/a>]. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to nie tylko na kszta\u0142towanie nowych metod badawczych zwi\u0105zanych z histori\u0105 sztuki i konserwacj\u0105 zabytk\u00f3w, ale i na wykszta\u0142cenie fachowej kadry muzealnej. W rezultacie wyodr\u0119bni\u0142y si\u0119 dwie  nowe dyscypliny: muzeologia i konserwatorstwo. Wzrasta\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 kadry zawodowej, dla kt\u00f3rej samokszta\u0142cenie pracownik\u00f3w muze\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Profesjonalizacja pracownik\u00f3w muze\u00f3w, tak cz\u0119sto podkre\u015blana w tekstach Malinowskiego, wynika\u0142a ze \u015bwiadomo\u015bci potrzeb i cel\u00f3w, jakim s\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142a ta instytucja.<\/p>\n
Malinowski zwraca\u0142 uwag\u0119 jeszcze na jedn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142oby uwzgl\u0119dni\u0107 w kontek\u015bcie muze\u00f3w. Chodzi tu o periodyki muzealne, kt\u00f3re od prze\u0142omu XIX i XX wieku, sta\u0142y si\u0119 istn\u0105 skarbnic\u0105 wiedzy dotycz\u0105c\u0105 terminologii, zasad klasyfikowania zbior\u00f3w, a tak\u017ce funkcjonowania muze\u00f3w i opieki nad zabytkami. Ju\u017c w drugiej po\u0142owie lat czterdziestych uda\u0142o si\u0119 profesorowi zainicjowa\u0107 coroczne wydawanie przez Muzeum Narodowe w Poznaniu \u201eStudi\u00f3w Muzealnych\u201d nawi\u0105zuj\u0105cych do przedwojennych \u201eRocznik\u00f3w Muzealnych\u201d Muzeum Wielkopolskiego. Niezwykle istotny z punktu widzenia specjalistycznej prasy muzealniczej by\u0142 rok 1952, kiedy to z inicjatywy Malinowskiego (r\u00f3wnie\u017c pod egid\u0105 Muzeum Narodowego w Poznaniu) ukaza\u0142o si\u0119 pierwsze wydanie Muzealnictwa <\/em>[Radecki G., 2017: 71<\/a>].<\/p>\n
Zasygnalizowane powy\u017cej zagadnienia znalaz\u0142y cz\u0119\u015bciowe odzwierciedlenie w pierwszej ustawie dotycz\u0105cej ochrony d\u00f3br kultury i muze\u00f3w, uchwalonej w 1962 roku przez Sejm, kt\u00f3rej Malinowski by\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem i redaktorem [Malinowski K., 1962: 48<\/a>; Ustawa o ochronie d\u00f3br kultury z dnia 15 lutego 1962 r.<\/a>]. Wed\u0142ug tej ustawy muzeum za zadanie zapewni\u0107 \u201ew\u0142a\u015bcicielowi kolekcji w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci z\u0142o\u017conej do depozytu albo znajduj\u0105cej si\u0119 w przechowaniu muzeum: 1) zabezpieczenie kolekcji w czasie trwania transportu i przechowywania w muzeum, 2) konserwacj\u0119 kolekcji na koszt muzeum, je\u017celi muzeum uzna to za wskazane, a w\u0142a\u015bciciel wyrazi zgod\u0119 [Dz. U. 1962, Nr 10 poz. 48, art. 57<\/a>]. Profesor w artykule-komentarzu do ustawy z 1966 podkre\u015bla\u0142 natomiast istot\u0119 zabezpieczenia maj\u0105tku narodowego, kt\u00f3ry gromadzony jest w instytucjach muzealnych, a tak\u017ce m\u00f3wi\u0142 o pierwsze\u0144stwie zakup\u00f3w dokonywanych przez muzea w antykwariatach. Zaznacza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ustawowe zmiany wnosi\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieodp\u0142atnego przekazywania muzeom wszelkich pami\u0105tek czy innych obiekt\u00f3w [Dz. U. 1962 Nr 10 poz. 48, art. 57<\/a>].<\/p>\n
Pogl\u0105dy Malinowskiego wynika\u0142y z g\u0142\u0119bokiego prze\u015bwiadczenia o zadaniach, jakie muzeum powinno spe\u0142nia\u0107. Chocia\u017c badacz ten, jak wspomniano, nie sformu\u0142owa\u0142 w\u0142asnej definicji, odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do terminologii proponowanej przez ICOM. Og\u0142oszona w 1947 roku w Pary\u017cu oraz p\u00f3\u017aniejszej, zaktualizowana w 1971 roku definicja, kt\u00f3rej autorem by\u0142 Francuz, Georges Henri Riviere, brzmia\u0142a: \u201eMuzeum jest instytucj\u0105 trwa\u0142\u0105, nie obliczon\u0105 na zysk, pozosta\u0142\u0105 w s\u0142u\u017cbie spo\u0142ecze\u0144stwa i jego rozwoju, otwart\u0105 dla publiczno\u015bci, maj\u0105c\u0105 za zadanie gromadzenie, konserwowanie, badanie, rozpowszechnianie i wystawianie materialnych \u015bwiadectw dotycz\u0105cych cz\u0142owieka i jego otoczenia, a to dla studiowania, edukacji i przyjemno\u015bci\u201d [Radecki G., 2017: 64<\/a>; Rataj A., 2010: 90<\/a>]. Definicja ta niemal w pe\u0142ni odzwierciedla omawiane wcze\u015bniej pogl\u0105dy Malinowskiego. Drugie okre\u015blenie przyj\u0119te podczas Konferencji Generalnej ICOM-u, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w 1971 roku, zgadzaj\u0105c si\u0119 w pe\u0142ni cytowa\u0142 sam omawiany muzeolog w jednej ze swoich publikacji: \u201eMuzeum jest to instytucja, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy spo\u0142ecze\u0144stwu – nabywa, konserwuje, udost\u0119pnia, a w szczeg\u00f3lno\u015bci wystawia \u015bwiadectwa materialne ewolucji natury i rozwoju cz\u0142owieka dla cel\u00f3w badawczych, kszta\u0142cenia i przyjemno\u015bci\u201d [Malinowski K., 1976: 33<\/a>]. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce jako wz\u00f3r muzealnictwa i muzeologii Malinowski traktowa\u0142 brne\u0144sk\u0105 szko\u0142\u0119, do kt\u00f3rej wielokrotnie si\u0119 odwo\u0142ywa\u0142 [Malinowski K., 1977: 55-58<\/a>].<\/p>\n
Z tekst\u00f3w Malinowskiego wy\u0142ania si\u0119 obraz muzeum, czyli instytucja publiczna, kt\u00f3ra samodzielnie i w spos\u00f3b przemy\u015blany gromadzi zbiory, opracowuj\u0105c je i dokumentuj\u0105c; kszta\u0142ci wyspecjalizowan\u0105 kadr\u0119, daj\u0105c jej mo\u017cliwo\u015b\u0107 publikacji swoich bada\u0144 naukowych w fachowych periodykach; muzeum powinno tworzy\u0107 wystawy o wysokim poziomie estetycznym oraz kulturowym otwarte dla szerokiej publiczno\u015bci, edukuj\u0105c i wzbogacaj\u0105c wiedz\u0119 zwiedzaj\u0105cych. Jednym s\u0142owem, w przekonaniu Malinowskiego muzeum to instytucja o zadaniach spo\u0142ecznych, kt\u00f3ra dbaj\u0105c o wysoki poziom merytoryczny s\u0142u\u017cy\u0107 ma potrzebom wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n
Ewelina Bednarz<\/em><\/p>\n
<\/p>\n
\n
PRZYPISY<\/strong>
[1]<\/a> Histori\u0119 przemian szczeg\u00f3\u0142owo zosta\u0142y opisane w: Malinowski K., 1970.<\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/strong><\/p>\n
Dobrzycka Anna, Malinowski Kazimierz, 1953<\/a>. Muzeum Narodowe w Poznaniu w latach 1945-1952<\/em>, Studia Muzealne, Pozna\u0144: Muzeum Narodowe w Poznaniu, z. I, s. 179-278.
Kondziela Henryk, 1982<\/a>. Kazimierz Malinowski \u2013 1907-<\/em>1977, Muzealnictwo, t. 25, s. 106-108.
Malinowski Kazimierz, 1938<\/a>. Muzeum zagadnie\u0144 muzealnych<\/em>, Pion, nr 6, [b.n.s.].
Malinowski Kazimierz, 1962<\/a>. Co wnosi nowego ustawa o ochronie d\u00f3br kultury i o muzeach?<\/em>, Ochrona Zabytk\u00f3w, t. 15 (57), z. 2, s. 3-10.
Malinowski Kazimierz, 1970<\/a>. Prekursorzy muzeologii polskiej<\/em>, Pozna\u0144: Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe.
Malinowski Kazimierz, 1976<\/a>. Kszta\u0142cenie muzeolog\u00f3w, konserwator\u00f3w i restaurator\u00f3w<\/em>, Pozna\u0144: Muzeum Narodowe w Poznaniu.
Malinowski Kazimierz, 1977<\/a>. Brne\u0144ska szko\u0142a muzeologii<\/em>, Acta Universitatis Nocolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, Toru\u0144: Wydawnictwo Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika, s. 55-58.
 [PSB] Polski S\u0142ownik Biograficzny Konserwator\u00f3w Zabytk\u00f3w<\/em>,1900<\/a> Pozna\u0144: Stowarzyszenie Konserwator\u00f3w Zabytk\u00f3w, z. 1, s. 47; has\u0142o: Malinowski Kazimierz.
Radecki Gerard, 2017<\/a>. Kazimierz Malinowski \u2013 muzeolog<\/em>, Muzealnictwo, t. 58, s. 60-73.
Rataj Andrzej, 2010<\/a>. Muzeum, problem to\u017csamo\u015bci \u2013 refleksje<\/em>, [w:] Muzeum XXI wieku \u2013 teoria i praxis. <\/em>Materia\u0142y z sesji naukowej organizowanej przez Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego i Polski komitet ICOM. Ksi\u0119ga pami\u0105tkowa po\u015bwi\u0119cona Profesorowi Krzysztofowi Pomianowi, red. Gerard Radecki, Andrzej Tomaszewski, Gniezno: Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego, s. 87-94.
Ustawa z 15. lutego 1962 roku o ochronie d\u00f3br kultury<\/a>, Dz. U. z 1962 r., Nr 10 poz. 48, Art. 57.<\/p>\n
\n
CZYTELNIA >>><\/strong><\/a><\/p>\n
","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
16.11.2016 | Kazimierz Malinowski; Domena publiczna, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=20175061 Kazimierz Malinowski to bezsprzecznie jeden z najwybitniejszych i najbardziej zas\u0142u\u017conych polskich muzeolog\u00f3w. Z drugiej strony, Malinowski sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najbardziej pomijanych i poniek\u0105d zapomnianych postaci polskiego muzealnictwa. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce temu muzeologowi, zwolennikowi idei rzeczywistego otwarcia muze\u00f3w dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, a tak\u017ce wieloletniemu dyrektorowi Muzeum Narodowego w… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[343,344,78,340,342,341],"class_list":["post-2098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","tag-badacze-muzeow","tag-definicja-muzeum","tag-definicje","tag-kazimierz-malinowski","tag-muzeolodzy","tag-muzeolog"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"Czytelnia<\/a>","tags_info":"badacze muze\u00f3w<\/a>, definicja muzeum<\/a>, definicje<\/a>, Kazimierz Malinowski<\/a>, muzeolodzy<\/a>, muzeolog<\/a>","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"
<\/p>\n
16.11.2016 | \"licencja<\/pre>\n
<\/p>\n
\"\"<\/a><\/p>\n
Kazimierz Malinowski; Domena publiczna, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=20175061<\/em><\/span><\/p>\n
Kazimierz Malinowski to bezsprzecznie jeden z najwybitniejszych i najbardziej zas\u0142u\u017conych polskich muzeolog\u00f3w. Z drugiej strony, Malinowski sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najbardziej pomijanych i poniek\u0105d zapomnianych postaci polskiego muzealnictwa. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce temu muzeologowi, zwolennikowi idei rzeczywistego otwarcia muze\u00f3w dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, a tak\u017ce wieloletniemu dyrektorowi Muzeum Narodowego w Poznaniu po\u015bwi\u0119cono do tej pory jedynie dwa artyku\u0142y. Pierwszy autorstwa Henryka Kondzieli ukaza\u0142 si\u0119 w 1982 roku [Kondziela H., 1982: 106-108<\/a>], drugi za\u015b napisany przez Gerarda Radeckiego w 2016 roku [Radecki G, 2017: 60-73<\/a>]. Oba zosta\u0142y opublikowane w \u201eMuzealnictwie\u201d – roczniku, kt\u00f3rego redaktorem przez dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat by\u0142 sam Kazimierz Malinowski. Warto wi\u0119c pochyli\u0107 si\u0119 nad legend\u0105 i spr\u00f3bowa\u0107 odtworzy\u0107 propagowan\u0105 przez niego definicj\u0119 muzeum.<\/p>\n
Profesor Kazimierz Malinowski urodzi\u0142 si\u0119 28. stycznia 1907 roku w Poznaniu, zmar\u0142 5. listopada 1977 roku r\u00f3wnie\u017c w Poznaniu [PSB<\/em>, 2000: 47<\/a>], uko\u0144czy\u0142 histori\u0119 sztuki na Uniwersytecie Pozna\u0144skim, a w 1933 roku uzyska\u0142 tam stopie\u0144 doktora filozofii [PSB 2000: 47<\/a>]. Praktyk\u0119 muzealnicz\u0105 zdobywa\u0142 w Pary\u017cu i Wiedniu. Po powrocie do kraju stworzy\u0142 w Muzeum Narodowym w Warszawie pierwszy w Polsce Dzia\u0142 O\u015bwiatowy. Po zako\u0144czeniu II Wojny \u015awiatowej kontynuowa\u0142 kierownictwo Biura O\u015bwiatowego, zosta\u0142 powo\u0142any r\u00f3wnie\u017c na kustosza i zast\u0119pc\u0119 wicedyrektora muzeum [Kondziela H., 1982: 106<\/a>].  W 1947 roku powr\u00f3ci\u0142 do Poznania, gdzie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 naczelnika Wydzia\u0142u Kultury i Sztuki w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim. Przez rok by\u0142 r\u00f3wnie\u017c adiunktem w Zak\u0142adzie Historii Sztuki UP. Od 1948 roku przez niemal dwadzie\u015bcia lat piastowa\u0142 stanowisko dyrektora Muzeum Wielkopolskiego [Kondziela H., 1982: 106<\/a>]. Za kadencji Malinowskiego muzeum doczeka\u0142o si\u0119 rozbudowy, a wysoki poziom merytoryczny plac\u00f3wki sprawi\u0142y, \u017ce Muzeum Narodowe w Poznaniu sta\u0142o si\u0119 jednym z czo\u0142owych muze\u00f3w w Polsce. W 1954 roku profesor zosta\u0142 powo\u0142any na dyrektora Centralnego Zarz\u0105du Muze\u00f3w i Ochrony Zabytk\u00f3w w Ministerstwie Kultury i Sztuki, funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 przez osiem lat [Kondziela H., 1982: 106<\/a>]. Od 1961 roku zwi\u0105zany by\u0142 z Wydzia\u0142em Sztuk Pi\u0119knych Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, gdzie sprawowa\u0142 funkcj\u0119 dziekana. Ponadto w 1969 roku za\u0142o\u017cy\u0142 i kierowa\u0142 Podyplomowym Studium Muzeologicznym. Za swoje zas\u0142ugi Malinowski zosta\u0142 uhonorowany przez w\u0142adze Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, nadaj\u0105c mu w 1971 roku tytu\u0142 profesora nadzwyczajnego [Kondziela H., 1982: 107<\/a>].<\/p>\n
Dokonania prof. Malinowskiego na polu zawodowym i dydaktycznym mo\u017cna by d\u0142ugo wymienia\u0107 [Kondziela H., 1982<\/a>; Radecki G., 2017<\/a>]. S\u0105 one w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu znane w \u015brodowisku muzeolog\u00f3w. Zdecydowanie mniej uwagi po\u015bwi\u0119cano dotychczas kwestii pogl\u0105d\u00f3w Malinowskiego na muzeologi\u0119, a \u015bci\u015blej definicji muzeum, kt\u00f3ra tkwi\u0142a u \u017ar\u00f3d\u0142a praktyki muzealnej profesora. Jest to zadanie o tyle trudne, \u017ce Malinowski nie sformu\u0142owa\u0142 w swoich tekstach jednej definicji, a pogl\u0105dy na temat muze\u00f3w wplecione w narracj\u0119 licznych publikacji \u0142\u0105cz\u0105 analiz\u0119 instytucji z ideologi\u0105 marksistowsk\u0105.<\/p>\n
Malinowski bardzo krytycznie podchodzi\u0142 do muzealnictwa w przedwojennej Polsce. Muzeum tamtych czas\u00f3w nazywa\u0142 nawet \u201emauzoleum zas\u0142ug klasy panuj\u0105cej\u201d, por\u00f3wnuj\u0105c je do banku, w kt\u00f3rym prywatni kolekcjonerzy sk\u0142adaj\u0105 zbiory \u201e\u2026zdobyte drog\u0105 wyzysku feudalno-agralnego lub kapitalistyczno-kupieckiego\u201d [Dobrzycka A., Malinowski K., 1953: 180<\/a>]. Jak wynika z \u00f3wczesnych tekst\u00f3w, zbiory prywatne nie mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 udost\u0119pnianiu go szerszemu gronu, ale umocnieniu autorytetu w\u0142a\u015bciciela, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabezpieczenia go przed wszelkimi kryzysami gospodarczymi. Malinowski Krytycznie odnosi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do sytuacji muzealnik\u00f3w z tamtego okresu, g\u0142osz\u0105c \u017ce zostali sprowadzeni \u201edo roli str\u00f3\u017ca prywatnych zbior\u00f3w\u201d [Dobrzycka A., Malinowski K., 1953: 180<\/a>]. W ocenie badacza sytuacja ta uniemo\u017cliwia\u0142a prowadzenie bada\u0144 naukowych, gromadzenie w\u0142asnych zbior\u00f3w, a tak\u017ce organizowanie jakichkolwiek akcji popularyzatorskich. Profesor zwraca\u0142 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na brak funkcjonalno\u015bci wznoszonych w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym gmach\u00f3w muzealny. Jak wynika z powy\u017cszego, muzeolog nie kry\u0142 si\u0119 ze swoj\u0105 sympati\u0105 do marksizmu, ale nawi\u0105zywa\u0142 do niej r\u00f3wnie\u017c w swoich tekstach naukowych. Okres przedwojennej dzia\u0142alno\u015bci Malinowskiego, zwi\u0105zany by\u0142 z Poznaniem i Warszaw\u0105. Wtedy to na badacza wp\u0142yn\u0119\u0142y dwa post\u0119powe \u015brodowiska, skupione wok\u00f3\u0142 postaci Mariana Gumowskiego, Nikodema Pajzderskiego i Szcz\u0119snego Dettloffa. P\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c i Stanis\u0142awa Lorentza. W obu tych grupach mo\u017cna znale\u017a\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o jego pogl\u0105d\u00f3w i krytyki \u00f3wczesnej architektury muzealnej, potrzeby edukacji, a tak\u017ce ch\u0119ci tworzenia periodyk\u00f3w muzealnych.<\/p>\n
Dokonywana przez Malinowskiego w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku krytyka muzeum, a szczeg\u00f3lnie brak \u015bcis\u0142ej relacji muzeum z jego odbiorc\u0105 i dominacj\u0119 kolekcjonerstwa prywatnego, wynika\u0142a z przekonania, \u017ce instytucja ta powinna by\u0107 o\u015brodkiem naukowym i wychowawczym [Malinowski K., 1938<\/a>]. By muzeum mog\u0142o spe\u0142ni\u0107 te warunki, powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 potrzeby wsp\u00f3\u0142czesnej edukacji, zar\u00f3wno w warstwie relacji mi\u0119dzyludzkich, jak i rozwi\u0105za\u0144 technicznych. Jak przekonywa\u0142, muzeum powinno posiada\u0107 specjalnie zaprojektowane sale odczytowe wyposa\u017cone w sprz\u0119t audiowizualny, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142yby prowadzenie dzia\u0142a\u0144 o\u015bwiatowych [Radecki G., 2017: 62<\/a>]. W ocenie Malinowskiego muzeum powinno wi\u0119c przede wszystkim popularyzowa\u0107 nauk\u0119 i kultur\u0119, staj\u0105c si\u0119 tym samym kopalni\u0105 wiedzy w reprezentowanej przez siebie dziedzinie.<\/p>\n
Profesor wielokrotnie w swoich tekstach podkre\u015bla\u0142 rol\u0119 muze\u00f3w, kt\u00f3re powinny edukowa\u0107, a zarazem dba\u0107 o rozw\u00f3j kulturalny spo\u0142ecze\u0144stwa. Wychodz\u0105c z tego przekonania sprzeciwia\u0142 si\u0119 \u201eprzechowywaniu\u201d przez muzea prywatnych depozyt\u00f3w, przedk\u0142adaj\u0105c ponad nie konieczno\u015b\u0107 tworzenia w\u0142asnych zbior\u00f3w. Sam rozw\u00f3j kolekcji prowadzony powinien by\u0107 r\u00f3wnie\u017c w duchu odpowiedzialno\u015bci spo\u0142ecznej, w spos\u00f3b systematyczny i zgodny z ustalon\u0105 wcze\u015bniej strategi\u0105.<\/p>\n
Profesor Malinowski by\u0142 kierownikiem Katedry Konserwatorstwa na Wydziale Sztuk Pi\u0119knych Uniwersytety Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, gdzie obok problematyki konserwatorskiej poruszano tak\u017ce zagadnienia z dziedziny muzeologii. Profesor \u0142\u0105czy\u0142 zagadnienia eksponowania i gromadzenia zbior\u00f3w, znane mu z w\u0142asnej praktyki muzealnej, z aspektem poznawczym, czyli rozpoznaniem obiekt\u00f3w, datowaniem, atrybucj\u0105, proweniencj\u0105, ustalenie cech stylistycznych oraz poszukiwaniem analogicznych przyk\u0142ad\u00f3w [Radecki G., 2017: 67<\/a>]. G\u0142osi\u0142 on r\u00f3wnie\u017c, \u017ce muzeum nie mo\u017ce istnie\u0107 bez skrupulatnie wykonanej inwentaryzacji zbior\u00f3w. Nie mo\u017cna si\u0119 nie zgodzi\u0107 ze s\u0142owami Gerarda Radeckiego, dawnego doktoranta Kazimierza Malinowskiego, \u017ce muzeum dla profesora by\u0142o po prostu instytucj\u0105 naukow\u0105, gdzie mo\u017cna wdra\u017ca\u0107 i bada\u0107 teorie muzeolog\u00f3w [Radecki G., 2017: 68].<\/a><\/p>\n
W tym kontek\u015bcie nale\u017cy wspomnie\u0107 o rodzajach muze\u00f3w, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cni\u0142 Malinowski:  muzeum artystyczne, historyczne, archeologiczne, etnograficzne, uniwersyteckie, a tak\u017ce, co \u015bwiadczy o otwarto\u015bci my\u015bli muzeologa, muzeum morskie i muzeum wn\u0119trz [Radecki G., 2017: 21-28<\/a>]. Opr\u00f3cz wy\u017cej om\u00f3wionych celach, kt\u00f3re powinny przy\u015bwieca\u0107 muzeom, profesor dokona\u0142 r\u00f3wnie\u017c niewielkiego podzia\u0142u i tutaj. Muzea artystyczne powinny wzbogaca\u0107 zwiedzaj\u0105cego nie tylko estetycznie, ale i kulturalnie, reszta muze\u00f3w za\u015b powinna dostarcza\u0107 g\u0142\u0119bszych emocji i prze\u017cy\u0107 duchowych, a przede wszystkim poszerza\u0107 wiedz\u0119 [Radecki G., 2017: 55-56<\/a>]. Malinowski podkre\u015bla\u0142, \u017ce muzeum jest obrazem historycznym, naukowym, literackim i artystycznym, ale r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dziem propagandowym oraz przedmiotem piel\u0119gnowania pami\u0119ci, kt\u00f3re okaza\u0142o si\u0119 niezast\u0105pione w procesie odbudowywania Pa\u0144stwa Polskiego [Malinowski K., 1976: 13<\/a>]. Wtedy te\u017c niezwykle istotne znaczenie mia\u0142 przecie\u017c nie tylko kult zabytk\u00f3w, ale i niezwyk\u0142y wzrost rangi muze\u00f3w.<\/p>\n
Z zagadnieniem tym wi\u0105\u017ce si\u0119 kolejny, charakterystyczny dla pogl\u0105d\u00f3w Malinowskiego aspekt, mianowicie kwestia pracownik\u00f3w naukowych w muzeach. Wyra\u017anie widoczne jest to w publikacji Prekursorzy muzealnictwa<\/em> (1970), kt\u00f3rej bohaterami s\u0105 ludzie odpowiedzialni za tworzenie muze\u00f3w oraz wzrastaj\u0105ca z biegiem lat specjalizacja pracownik\u00f3w [1]<\/a>. Potrzeba wykwalifikowanej kadry nie zrodzi\u0142a si\u0119 nagle, ale wynika\u0142a z ca\u0142ego szeregu zjawisk wyst\u0119puj\u0105cych w kulturze XIX i XX wieku. Wtedy to do g\u0142osu w spo\u0142ecze\u0144stwach dochodzi\u0142a ch\u0119\u0107 zg\u0142\u0119biania wiedzy, upowszechniania o\u015bwiaty czy poznawania d\u00f3br kultury. Kazimierz Malinowski pisa\u0142 o tym okresie: \u201eukszta\u0142towa\u0142o si\u0119 \u017cywio\u0142owe zainteresowanie dla \u015bwiadk\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, osi\u0105gni\u0119\u0107 dzisiejszych i perspektyw przysz\u0142o\u015bci. R\u00f3wnocze\u015bnie rozwin\u0105\u0142 si\u0119 p\u0119d do poszukiwania dokument\u00f3w przesz\u0142o\u015bci i do zachowania jej relikt\u00f3w\u201d [Malinowski K., 1976: 6<\/a>]. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to nie tylko na kszta\u0142towanie nowych metod badawczych zwi\u0105zanych z histori\u0105 sztuki i konserwacj\u0105 zabytk\u00f3w, ale i na wykszta\u0142cenie fachowej kadry muzealnej. W rezultacie wyodr\u0119bni\u0142y si\u0119 dwie  nowe dyscypliny: muzeologia i konserwatorstwo. Wzrasta\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 kadry zawodowej, dla kt\u00f3rej samokszta\u0142cenie pracownik\u00f3w muze\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Profesjonalizacja pracownik\u00f3w muze\u00f3w, tak cz\u0119sto podkre\u015blana w tekstach Malinowskiego, wynika\u0142a ze \u015bwiadomo\u015bci potrzeb i cel\u00f3w, jakim s\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142a ta instytucja.<\/p>\n
Malinowski zwraca\u0142 uwag\u0119 jeszcze na jedn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142oby uwzgl\u0119dni\u0107 w kontek\u015bcie muze\u00f3w. Chodzi tu o periodyki muzealne, kt\u00f3re od prze\u0142omu XIX i XX wieku, sta\u0142y si\u0119 istn\u0105 skarbnic\u0105 wiedzy dotycz\u0105c\u0105 terminologii, zasad klasyfikowania zbior\u00f3w, a tak\u017ce funkcjonowania muze\u00f3w i opieki nad zabytkami. Ju\u017c w drugiej po\u0142owie lat czterdziestych uda\u0142o si\u0119 profesorowi zainicjowa\u0107 coroczne wydawanie przez Muzeum Narodowe w Poznaniu \u201eStudi\u00f3w Muzealnych\u201d nawi\u0105zuj\u0105cych do przedwojennych \u201eRocznik\u00f3w Muzealnych\u201d Muzeum Wielkopolskiego. Niezwykle istotny z punktu widzenia specjalistycznej prasy muzealniczej by\u0142 rok 1952, kiedy to z inicjatywy Malinowskiego (r\u00f3wnie\u017c pod egid\u0105 Muzeum Narodowego w Poznaniu) ukaza\u0142o si\u0119 pierwsze wydanie Muzealnictwa <\/em>[Radecki G., 2017: 71<\/a>].<\/p>\n
Zasygnalizowane powy\u017cej zagadnienia znalaz\u0142y cz\u0119\u015bciowe odzwierciedlenie w pierwszej ustawie dotycz\u0105cej ochrony d\u00f3br kultury i muze\u00f3w, uchwalonej w 1962 roku przez Sejm, kt\u00f3rej Malinowski by\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem i redaktorem [Malinowski K., 1962: 48<\/a>; Ustawa o ochronie d\u00f3br kultury z dnia 15 lutego 1962 r.<\/a>]. Wed\u0142ug tej ustawy muzeum za zadanie zapewni\u0107 \u201ew\u0142a\u015bcicielowi kolekcji w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci z\u0142o\u017conej do depozytu albo znajduj\u0105cej si\u0119 w przechowaniu muzeum: 1) zabezpieczenie kolekcji w czasie trwania transportu i przechowywania w muzeum, 2) konserwacj\u0119 kolekcji na koszt muzeum, je\u017celi muzeum uzna to za wskazane, a w\u0142a\u015bciciel wyrazi zgod\u0119 [Dz. U. 1962, Nr 10 poz. 48, art. 57<\/a>]. Profesor w artykule-komentarzu do ustawy z 1966 podkre\u015bla\u0142 natomiast istot\u0119 zabezpieczenia maj\u0105tku narodowego, kt\u00f3ry gromadzony jest w instytucjach muzealnych, a tak\u017ce m\u00f3wi\u0142 o pierwsze\u0144stwie zakup\u00f3w dokonywanych przez muzea w antykwariatach. Zaznacza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ustawowe zmiany wnosi\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieodp\u0142atnego przekazywania muzeom wszelkich pami\u0105tek czy innych obiekt\u00f3w [Dz. U. 1962 Nr 10 poz. 48, art. 57<\/a>].<\/p>\n
Pogl\u0105dy Malinowskiego wynika\u0142y z g\u0142\u0119bokiego prze\u015bwiadczenia o zadaniach, jakie muzeum powinno spe\u0142nia\u0107. Chocia\u017c badacz ten, jak wspomniano, nie sformu\u0142owa\u0142 w\u0142asnej definicji, odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do terminologii proponowanej przez ICOM. Og\u0142oszona w 1947 roku w Pary\u017cu oraz p\u00f3\u017aniejszej, zaktualizowana w 1971 roku definicja, kt\u00f3rej autorem by\u0142 Francuz, Georges Henri Riviere, brzmia\u0142a: \u201eMuzeum jest instytucj\u0105 trwa\u0142\u0105, nie obliczon\u0105 na zysk, pozosta\u0142\u0105 w s\u0142u\u017cbie spo\u0142ecze\u0144stwa i jego rozwoju, otwart\u0105 dla publiczno\u015bci, maj\u0105c\u0105 za zadanie gromadzenie, konserwowanie, badanie, rozpowszechnianie i wystawianie materialnych \u015bwiadectw dotycz\u0105cych cz\u0142owieka i jego otoczenia, a to dla studiowania, edukacji i przyjemno\u015bci\u201d [Radecki G., 2017: 64<\/a>; Rataj A., 2010: 90<\/a>]. Definicja ta niemal w pe\u0142ni odzwierciedla omawiane wcze\u015bniej pogl\u0105dy Malinowskiego. Drugie okre\u015blenie przyj\u0119te podczas Konferencji Generalnej ICOM-u, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w 1971 roku, zgadzaj\u0105c si\u0119 w pe\u0142ni cytowa\u0142 sam omawiany muzeolog w jednej ze swoich publikacji: \u201eMuzeum jest to instytucja, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy spo\u0142ecze\u0144stwu – nabywa, konserwuje, udost\u0119pnia, a w szczeg\u00f3lno\u015bci wystawia \u015bwiadectwa materialne ewolucji natury i rozwoju cz\u0142owieka dla cel\u00f3w badawczych, kszta\u0142cenia i przyjemno\u015bci\u201d [Malinowski K., 1976: 33<\/a>]. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce jako wz\u00f3r muzealnictwa i muzeologii Malinowski traktowa\u0142 brne\u0144sk\u0105 szko\u0142\u0119, do kt\u00f3rej wielokrotnie si\u0119 odwo\u0142ywa\u0142 [Malinowski K., 1977: 55-58<\/a>].<\/p>\n
Z tekst\u00f3w Malinowskiego wy\u0142ania si\u0119 obraz muzeum, czyli instytucja publiczna, kt\u00f3ra samodzielnie i w spos\u00f3b przemy\u015blany gromadzi zbiory, opracowuj\u0105c je i dokumentuj\u0105c; kszta\u0142ci wyspecjalizowan\u0105 kadr\u0119, daj\u0105c jej mo\u017cliwo\u015b\u0107 publikacji swoich bada\u0144 naukowych w fachowych periodykach; muzeum powinno tworzy\u0107 wystawy o wysokim poziomie estetycznym oraz kulturowym otwarte dla szerokiej publiczno\u015bci, edukuj\u0105c i wzbogacaj\u0105c wiedz\u0119 zwiedzaj\u0105cych. Jednym s\u0142owem, w przekonaniu Malinowskiego muzeum to instytucja o zadaniach spo\u0142ecznych, kt\u00f3ra dbaj\u0105c o wysoki poziom merytoryczny s\u0142u\u017cy\u0107 ma potrzebom wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n
Ewelina Bednarz<\/em><\/p>\n<\/p>\n
\n
PRZYPISY<\/strong>
[1]<\/a> Histori\u0119 przemian szczeg\u00f3\u0142owo zosta\u0142y opisane w: Malinowski K., 1970.<\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/strong><\/p>\n
Dobrzycka Anna, Malinowski Kazimierz, 1953<\/a>. Muzeum Narodowe w Poznaniu w latach 1945-1952<\/em>, Studia Muzealne, Pozna\u0144: Muzeum Narodowe w Poznaniu, z. I, s. 179-278.
Kondziela Henryk, 1982<\/a>. Kazimierz Malinowski \u2013 1907-<\/em>1977, Muzealnictwo, t. 25, s. 106-108.
Malinowski Kazimierz, 1938<\/a>. Muzeum zagadnie\u0144 muzealnych<\/em>, Pion, nr 6, [b.n.s.].
Malinowski Kazimierz, 1962<\/a>. Co wnosi nowego ustawa o ochronie d\u00f3br kultury i o muzeach?<\/em>, Ochrona Zabytk\u00f3w, t. 15 (57), z. 2, s. 3-10.
Malinowski Kazimierz, 1970<\/a>. Prekursorzy muzeologii polskiej<\/em>, Pozna\u0144: Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe.
Malinowski Kazimierz, 1976<\/a>. Kszta\u0142cenie muzeolog\u00f3w, konserwator\u00f3w i restaurator\u00f3w<\/em>, Pozna\u0144: Muzeum Narodowe w Poznaniu.
Malinowski Kazimierz, 1977<\/a>. Brne\u0144ska szko\u0142a muzeologii<\/em>, Acta Universitatis Nocolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, Toru\u0144: Wydawnictwo Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika, s. 55-58.
 [PSB] Polski S\u0142ownik Biograficzny Konserwator\u00f3w Zabytk\u00f3w<\/em>,1900<\/a> Pozna\u0144: Stowarzyszenie Konserwator\u00f3w Zabytk\u00f3w, z. 1, s. 47; has\u0142o: Malinowski Kazimierz.
Radecki Gerard, 2017<\/a>. Kazimierz Malinowski \u2013 muzeolog<\/em>, Muzealnictwo, t. 58, s. 60-73.
Rataj Andrzej, 2010<\/a>. Muzeum, problem to\u017csamo\u015bci \u2013 refleksje<\/em>, [w:] Muzeum XXI wieku \u2013 teoria i praxis. <\/em>Materia\u0142y z sesji naukowej organizowanej przez Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego i Polski komitet ICOM. Ksi\u0119ga pami\u0105tkowa po\u015bwi\u0119cona Profesorowi Krzysztofowi Pomianowi, red. Gerard Radecki, Andrzej Tomaszewski, Gniezno: Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego, s. 87-94.
Ustawa z 15. lutego 1962 roku o ochronie d\u00f3br kultury<\/a>, Dz. U. z 1962 r., Nr 10 poz. 48, Art. 57.<\/p>\n
\n
CZYTELNIA >>><\/strong><\/a><\/p>\n
\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2098"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9412,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2098\/revisions\/9412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}