{"id":1981,"date":"2018-03-30T11:11:57","date_gmt":"2018-03-30T09:11:57","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1981"},"modified":"2018-03-30T11:13:04","modified_gmt":"2018-03-30T09:13:04","slug":"wielkanoc-2018","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1981","title":{"rendered":"Wielkanoc 2018"},"content":{"rendered":"

Zesp\u00f3\u0142 Muzeum Pami\u0119ci wszystkim wsp\u00f3\u0142pracownikom, obserwatorom i czytelnikom, a tak\u017ce ka\u017cdemu, kto swoj\u0105 wiedz\u0105 i zbiorami (zdigitalizowanymi, udost\u0119pnionymi na stronach internetowych i w publikacjach papierowych) wspomaga przypominanie dziej\u00f3w naszej muzealnej historii, sk\u0142ada serdeczne \u017cyczenia odkrywania pi\u0119kna Wielkanocnych \u015awi\u0105t, ka\u017cdego roku od nowa!<\/p>\n

A na ten czas post oko\u0142o-muzealny. Tradycje i zwyczaje zwi\u0105zane z celebrowaniem \u015awi\u0105t Wielkanocnych obecne s\u0105 w przedmiotach gromadzonych w muzeach. Podkre\u015bla si\u0119 ich walor artystyczny (jak w przypadku obiekt\u00f3w sztuki sakralnej) lub warto\u015b\u0107 etnograficzn\u0105. Szczeg\u00f3lnie cenione \u2013 i nietrwa\u0142e! \u2013 s\u0105 obiekty wytwarzane z produkt\u00f3w organicznych. Ich ulotne pi\u0119kno udaje si\u0119 na chwil\u0119 zatrzyma\u0107 w muzealnej gablocie. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 pisanki, kraszanki, skrobanki wielkanocne.<\/p>\n

Od kiedy jest u nas obecny zwyczaj barwienia jaj? Oddajmy g\u0142os dziennikarzowi \u201eKroniki Piotrkowskiej\u201d (1912):\u00a0 \u201eW Polsce zwyczaj dzielenia si\u0119 jajkiem wielkanocnem, znanym jest prawdopodobnie od czas\u00f3w wprowadzenia wiary Chrystusowej. \u015awiadczy o tem ust\u0119p w kronice b\u0142. Wincentego Kad\u0142ubka, biskupa krakowskiego, z pocz\u0105tk\u00f3w XIII w. M\u00f3wi on: \u00bbPolacy z dawien dawna byli zawistni i niestali, bawili si\u0119 z panami swymi, jak z malowanemi jajkami\u00ab. Wyra\u017cenie to historyka jest nie tylko ciekawe, ale i niezmiernie trafne; dowodzi ono, \u017ce nietylko zwyczaj malowania jaj wielkanocnych by\u0142 w wieku XIII powszechny w Polsce, lecz i p\u00f3\u017aniejsza \u00bbswawola\u00ab, czyli samowola szlachecka dawnych si\u0119ga\u0142a czas\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Czym jajka barwiono? Na pierwszym miejscu stoj\u0105 oczywi\u015bcie niezawodne \u0142uski z cebuli dla uzyskania koloru \u017c\u00f3\u0142tego (a\u017c do barwy kasztanowej w przypadku \u0142upin z cebuli czerwonej). Jajka barwiono tak\u017ce w \u015bwie\u017cym sianie (odwar) dla otrzymania barwy pomara\u0144czowej, dla uzyskania innych kolor\u00f3w pomocne by\u0142o \u017cyto zielone, \u0142uski z fasoli, czerwona (modra) kapusta dla uzyskania pi\u0119knej niebieskiej barwy, kwiaty suszonej malwy gdy chcemy pomalowa\u0107 jajko na kolor czarny, by wymieni\u0107 najbardziej znane \u015brodki spo\u017cywcze.<\/p>\n

Powr\u00f3\u0107my jednak do muzeum. Jak pisze dalej autor artyku\u0142u: \u201eW krajach s\u0142owia\u0144skich oddawna istniej\u0105 zbiory pisanek. Posiadaj\u0105 je Czesi w s\u0142ynnem Muzeum Naprstka w Pradze; na Morawach za\u015b w Bernie [Brnie], chlubi si\u0119 niemi Muzeum Patrjotyczne. Krak\u00f3w, Warszawa, Lw\u00f3w liczne maj\u0105 ich kolekcje\u201d. Dodajmy \u2013 ka\u017cde muzeum posiadaj\u0105ce zbiory etnograficzne chcia\u0142o zgromadzi\u0107 jak najpe\u0142niejsz\u0105 kolekcj\u0119, reprezentuj\u0105c\u0105 tradycje regionalne.<\/p>\n

\u015awietnym tego przyk\u0142adem jest seria kartek pocztowych z fotografiami pisanek z warszawskich zbior\u00f3w zniszczonych w czasie II wojny \u015bwiatowe.<\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

Pisanki Wielkanocne, Kronika Piotrkowska: tygodnik po\u015bwi\u0119cony sprawom m. Piotrkowa i okolicy, 1912, nr 14, s. 2-4<\/p>\n

\"\"Kartka pocztowa: Pisanki z Lubelskiego. Wzory z Muzeum Etnograficznego, Zak\u0142. Fotoch. B. Wierzbicki i S-ka, ok. 1910, zas\u00f3b: Biblioteka Cyfrowa WBP w Lublinie, \u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/bc.wbp.lublin.pl\/dlibra\/doccontent?id=23668<\/a><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kartka pocztowa: Skrobanki z \u0141om\u017cy\u0144skiego. Wzory z Muzeum Etnograficznego, Zak\u0142. Fotoch. B. Wierzbicki i S-ka, ok. 1910, zas\u00f3b: Biblioteka Narodowa POLONA, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/polona.pl\/item\/skrobanki-z-lomzynskiego-wzory-z-muzeum-etnograficznego,NzkxNDE3OTc\/0\/#info:metadata<\/a><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kartka pocztowa: Skrobanki z Cieszy\u0144skiego. Wzory z Muzeum Etnograficznego, Zak\u0142. Fotoch. B. Wierzbicki i S-ka, ok. 1910, zas\u00f3b: Biblioteka Narodowa POLONA, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/polona.pl\/item\/skrobanki-z-cieszynskiego-wzory-z-muzeum-etnograficznego,NzkxNDE3OTk\/0\/#info:metadata<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zesp\u00f3\u0142 Muzeum Pami\u0119ci wszystkim wsp\u00f3\u0142pracownikom, obserwatorom i czytelnikom, a tak\u017ce ka\u017cdemu, kto swoj\u0105 wiedz\u0105 i zbiorami (zdigitalizowanymi, udost\u0119pnionymi na stronach internetowych i w publikacjach papierowych) wspomaga przypominanie dziej\u00f3w naszej muzealnej historii, sk\u0142ada serdeczne \u017cyczenia odkrywania pi\u0119kna Wielkanocnych \u015awi\u0105t, ka\u017cdego roku od nowa! A na ten czas post oko\u0142o-muzealny. Tradycje i zwyczaje zwi\u0105zane z celebrowaniem \u015awi\u0105t… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1982,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t