{"id":1663,"date":"2017-05-17T22:22:18","date_gmt":"2017-05-17T20:22:18","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1663"},"modified":"2018-04-16T15:38:31","modified_gmt":"2018-04-16T13:38:31","slug":"1899-radom-wystawa-przemyslowo-rolnicza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1663","title":{"rendered":"1899 &#8211; Radom, Wystawa przemys\u0142owo-rolnicza"},"content":{"rendered":"<p>Inicjatorem wystawy w Radomiu by\u0142 Konstanty hr Broel-Plater (1872\u20131927), ziemianin i dzia\u0142acz spo\u0142eczny. Otwarta zosta\u0142a we wrze\u015bniu, w Starym Ogrodzie w Radomiu. Na ekspozycj\u0119 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 40 pawilon\u00f3w, w tym hrabi\u00f3w Plater\u00f3w, ksi\u0119cia Aleksandra Drucko-Lubeckiego, Juliusza hr. Tarnowskiego czy Boles\u0142awa Skrzy\u0144skiego, chocia\u017c opr\u00f3cz wyrob\u00f3w przemys\u0142owych i rolniczych prezentowano tak\u017ce w\u0142asne kolekcje &#8211; jak w przypadku trofe\u00f3w my\u015bliwskich hr. Plater\u00f3w, kt\u00f3re prezentowane by\u0142y &#8222;w takiej liczbie i tak okazowo pi\u0119kne, jakich nikt nie posiada w kraju&#8221;.<\/p>\n<p>Na wystawie mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 m.in. kieraty, sieczkarnie, prasy do cegie\u0142, kowad\u0142a stalowe, rury, przedmioty kuchenne, piece, materia\u0142y pogl\u0105dowe dotycz\u0105ce g\u00f3rnictwa, szyny kolejowe, blachy, odlewy, garnki emaliowane, naczynia kamienne, kafle, druty, oleje, farby mineralne, meble \u017celazne, przedmioty rzemios\u0142a ludowego, zwierz\u0119ta gospodarskie&#8230; mo\u017cna powt\u00f3rzy\u0107 za kronikarzem: &#8222;I tak wylicza\u0142bym bez ko\u0144ca, bo wszystko na co patrz\u0119, jest owocem i pracy i umiej\u0119tnego kierunku&#8221;. Zasadniczo obiekty te podzieli\u0107 mo\u017cna na dzia\u0142y: przemys\u0142u g\u00f3rniczo-hutniczego, przemys\u0142u og\u00f3lnego oraz pracy kobiet, a tak\u017ce niewielkie dzia\u0142y naukowy i archeologiczny.<\/p>\n<p>Do ciekawostek nale\u017ca\u0142a chata w\u0142o\u015bcia\u0144ska z Czarnolasu, kt\u00f3r\u0105 wzniesiono na potrzeby prezentacji zbior\u00f3w przedmiot\u00f3w ludowych z kolekcji etnograficznej Szcz\u0119snego Jastrz\u0119bowskiego. Ca\u0142o\u015b\u0107 &#8211; jak pisa\u0142 Hugo Wr\u00f3blewski &#8211; by\u0142a doskona\u0142a pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem.<\/p>\n<p>Jak pisa\u0142 kronikarz &#8222;W\u0119drowca&#8221; wystawa radomska przyczyni\u0142a si\u0119 do rozbudzenia poczucia obowi\u0105zku pracy na rzecz lokalnej spo\u0142eczno\u015bci &#8211; podj\u0119to inicjatyw\u0119 za\u0142o\u017cenia Towarzystwa pomocy dla m\u0142odzie\u017cy ucz\u0105cej si\u0119, oraz do przekazania przez wystawc\u00f3w okaz\u00f3w do szko\u0142y technicznej Mittego w Warszawie (Szko\u0142a Wawelberga i Rotwanda, w latach 1895-1915 tzw. \u015arednia Szko\u0142a Mechaniczno-Techniczna Maurycego Mittego, od nazwiska pierwszego dyrektora plac\u00f3wki). Ko\u0144cz\u0105c autor stwierdzi\u0142: &#8222;Gdyby ka\u017cdy zak\u0142ad przemys\u0142owy w kraju poszed\u0142 za przyk\u0142adem wystawc\u00f3w ziemi radomskiej, nie tylko szko\u0142y zawodowe zdoby\u0142yby okazy pouczaj\u0105ce, ale mog\u0142oby z czasem powsta\u0107 wielkie muzeum wytw\u00f3rczo\u015bci techniczno-przemys\u0142owej, tak potrzebne, a kt\u00f3rego w rozmiarach odpowiednich kraj nie posiada&#8221;.<\/p>\n<p>O atrakcyjno\u015bci wystawy, opr\u00f3cz prezentowanych wyrob\u00f3w, zadecydowa\u0142o o\u015bwietlenie \u017carowe (niemal 1000 lamp \u017carowych), koncerty orkiestr, wy\u015bcigi cyklist\u00f3w i koni w\u0142o\u015bcia\u0144skich, ekspozycja kwiatowa w ogrodach.<\/p>\n<p>Wi\u0119cej na temat wystawy zob. m.in.:<br \/>\nI. Krasi\u0144ska, Wystawy rolniczo-przemys\u0142owe w guberni radomskiej w latach 1885-1913, [w:] red. S. Maj, Post\u0119p agrotechniczny XIX &#8211; XX w. w regionie \u015bwi\u0119tokrzyskim, Kielce 2003, s. 61-75<br \/>\nS. Borkiewicz, Historia organizacji spo\u0142eczno-rolniczych w Kr\u00f3lestwie Polskim w wojew\u00f3dztwie kieleckim (1898-1933), Kielce 1934, s. 47-49.<br \/>\n\u201eGazeta Radomska\u201d 1899, nr 65, s. 5.<br \/>\n\u201eGazeta Radomska\u201d 1899, nr 73, s. 2.<br \/>\nA. Jelski, Wystawy rolnicze i istotne ich przeznaczenie, Petersburg 1903.<br \/>\nI. Krasi\u0144ska I., S. Maj, Wystawy rolniczo-przemys\u0142owe w guberni radomskiej w latach 1885-1913. W 90. rocznic\u0119 wystawy staszowskiej, Kielce 2002, s, 27-54.<br \/>\nK. O\u0142dziejewski K., Wystawy powszechne ich historia, organizacja, po\u0142o\u017cenie prawne i warto\u015b\u0107 spo\u0142eczno-gospodarcza, Pozna\u0144 1928, s. 127.<br \/>\nPrzepisy og\u00f3lne dotycz\u0105ce wystawy rolniczo-przemys\u0142owej w Radomiu w 1899 r., Radom 1899, s. 3.<br \/>\n\u201eTygodnik Ilustrowany\u201d 1899, nr 38, s. 750.<br \/>\n\u015awiat\u0142a i cienie [wystawa radomska] \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 36, s. 711.<br \/>\nH. Wr\u00f3blewski, Wystawa w Radomiu, \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 37, s. 727-273.<br \/>\n\u015awiat\u0142a i cienie [wystawa radomska], \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 38, s. 751-752.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-1965 aligncenter\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Bez-tytu\u0142u-2-300x228.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"228\" srcset=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Bez-tytu\u0142u-2-300x228.png 300w, https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Bez-tytu\u0142u-2-768x584.png 768w, https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Bez-tytu\u0142u-2.png 777w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><br \/>\nNa ilustracji: Przemys\u0142 drobny w\u0142o\u015bcia\u0144ski w chacie z Czarnolasu, \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 37, s. 728, z zasob\u00f3w Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego<br \/>\n\u017ar\u00f3d\u0142o: <a class=\"ot-anchor aaTEdf\" dir=\"ltr\" href=\"http:\/\/bcul.lib.uni.lodz.pl\/publication\/378\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">http:\/\/bcul.lib.uni.lodz.pl\/publication\/378<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">[ato]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inicjatorem wystawy w Radomiu by\u0142 Konstanty hr Broel-Plater (1872\u20131927), ziemianin i dzia\u0142acz spo\u0142eczny. Otwarta zosta\u0142a we wrze\u015bniu, w Starym Ogrodzie w Radomiu. Na ekspozycj\u0119 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 40 pawilon\u00f3w, w tym hrabi\u00f3w Plater\u00f3w, ksi\u0119cia Aleksandra Drucko-Lubeckiego, Juliusza hr. Tarnowskiego czy Boles\u0142awa Skrzy\u0144skiego, chocia\u017c opr\u00f3cz wyrob\u00f3w przemys\u0142owych i rolniczych prezentowano tak\u017ce w\u0142asne kolekcje &#8211; jak w przypadku&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,154],"tags":[],"class_list":["post-1663","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-wystawy"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":" ","featured_image_src_square":" ","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=102\" rel=\"category\">Blog<\/a>, <a href=\"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?cat=154\" rel=\"category\">WYSTAWY<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<a data-share=\"facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1663\" class=\"tb-facebook-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-facebook-f\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/share?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1663\" class=\"tb-twiiter-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a data-share=\"linkedin\" href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/shareArticle?url=https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1663\" class=\"tb-linkedin-share social-share-default tb-social-share\" target=\"_blank\"><i class=\"fab fa-linkedin-in\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"<p>Inicjatorem wystawy w Radomiu by\u0142 Konstanty hr Broel-Plater (1872\u20131927), ziemianin i dzia\u0142acz spo\u0142eczny. Otwarta zosta\u0142a we wrze\u015bniu, w Starym Ogrodzie w Radomiu. Na ekspozycj\u0119 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 40 pawilon\u00f3w, w tym hrabi\u00f3w Plater\u00f3w, ksi\u0119cia Aleksandra Drucko-Lubeckiego, Juliusza hr. Tarnowskiego czy Boles\u0142awa Skrzy\u0144skiego, chocia\u017c opr\u00f3cz wyrob\u00f3w przemys\u0142owych i rolniczych prezentowano tak\u017ce w\u0142asne kolekcje &#8211; jak w przypadku trofe\u00f3w my\u015bliwskich hr. Plater\u00f3w, kt\u00f3re prezentowane by\u0142y &#8222;w takiej liczbie i tak okazowo pi\u0119kne, jakich nikt nie posiada w kraju&#8221;.<\/p>\n<p>Na wystawie mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 m.in. kieraty, sieczkarnie, prasy do cegie\u0142, kowad\u0142a stalowe, rury, przedmioty kuchenne, piece, materia\u0142y pogl\u0105dowe dotycz\u0105ce g\u00f3rnictwa, szyny kolejowe, blachy, odlewy, garnki emaliowane, naczynia kamienne, kafle, druty, oleje, farby mineralne, meble \u017celazne, przedmioty rzemios\u0142a ludowego, zwierz\u0119ta gospodarskie&#8230; mo\u017cna powt\u00f3rzy\u0107 za kronikarzem: &#8222;I tak wylicza\u0142bym bez ko\u0144ca, bo wszystko na co patrz\u0119, jest owocem i pracy i umiej\u0119tnego kierunku&#8221;. Zasadniczo obiekty te podzieli\u0107 mo\u017cna na dzia\u0142y: przemys\u0142u g\u00f3rniczo-hutniczego, przemys\u0142u og\u00f3lnego oraz pracy kobiet, a tak\u017ce niewielkie dzia\u0142y naukowy i archeologiczny.<\/p>\n<p>Do ciekawostek nale\u017ca\u0142a chata w\u0142o\u015bcia\u0144ska z Czarnolasu, kt\u00f3r\u0105 wzniesiono na potrzeby prezentacji zbior\u00f3w przedmiot\u00f3w ludowych z kolekcji etnograficznej Szcz\u0119snego Jastrz\u0119bowskiego. Ca\u0142o\u015b\u0107 &#8211; jak pisa\u0142 Hugo Wr\u00f3blewski &#8211; by\u0142a doskona\u0142a pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem.<\/p>\n<p>Jak pisa\u0142 kronikarz &#8222;W\u0119drowca&#8221; wystawa radomska przyczyni\u0142a si\u0119 do rozbudzenia poczucia obowi\u0105zku pracy na rzecz lokalnej spo\u0142eczno\u015bci &#8211; podj\u0119to inicjatyw\u0119 za\u0142o\u017cenia Towarzystwa pomocy dla m\u0142odzie\u017cy ucz\u0105cej si\u0119, oraz do przekazania przez wystawc\u00f3w okaz\u00f3w do szko\u0142y technicznej Mittego w Warszawie (Szko\u0142a Wawelberga i Rotwanda, w latach 1895-1915 tzw. \u015arednia Szko\u0142a Mechaniczno-Techniczna Maurycego Mittego, od nazwiska pierwszego dyrektora plac\u00f3wki). Ko\u0144cz\u0105c autor stwierdzi\u0142: &#8222;Gdyby ka\u017cdy zak\u0142ad przemys\u0142owy w kraju poszed\u0142 za przyk\u0142adem wystawc\u00f3w ziemi radomskiej, nie tylko szko\u0142y zawodowe zdoby\u0142yby okazy pouczaj\u0105ce, ale mog\u0142oby z czasem powsta\u0107 wielkie muzeum wytw\u00f3rczo\u015bci techniczno-przemys\u0142owej, tak potrzebne, a kt\u00f3rego w rozmiarach odpowiednich kraj nie posiada&#8221;.<\/p>\n<p>O atrakcyjno\u015bci wystawy, opr\u00f3cz prezentowanych wyrob\u00f3w, zadecydowa\u0142o o\u015bwietlenie \u017carowe (niemal 1000 lamp \u017carowych), koncerty orkiestr, wy\u015bcigi cyklist\u00f3w i koni w\u0142o\u015bcia\u0144skich, ekspozycja kwiatowa w ogrodach.<\/p>\n<p>Wi\u0119cej na temat wystawy zob. m.in.:<br \/>\nI. Krasi\u0144ska, Wystawy rolniczo-przemys\u0142owe w guberni radomskiej w latach 1885-1913, [w:] red. S. Maj, Post\u0119p agrotechniczny XIX &#8211; XX w. w regionie \u015bwi\u0119tokrzyskim, Kielce 2003, s. 61-75<br \/>\nS. Borkiewicz, Historia organizacji spo\u0142eczno-rolniczych w Kr\u00f3lestwie Polskim w wojew\u00f3dztwie kieleckim (1898-1933), Kielce 1934, s. 47-49.<br \/>\n\u201eGazeta Radomska\u201d 1899, nr 65, s. 5.<br \/>\n\u201eGazeta Radomska\u201d 1899, nr 73, s. 2.<br \/>\nA. Jelski, Wystawy rolnicze i istotne ich przeznaczenie, Petersburg 1903.<br \/>\nI. Krasi\u0144ska I., S. Maj, Wystawy rolniczo-przemys\u0142owe w guberni radomskiej w latach 1885-1913. W 90. rocznic\u0119 wystawy staszowskiej, Kielce 2002, s, 27-54.<br \/>\nK. O\u0142dziejewski K., Wystawy powszechne ich historia, organizacja, po\u0142o\u017cenie prawne i warto\u015b\u0107 spo\u0142eczno-gospodarcza, Pozna\u0144 1928, s. 127.<br \/>\nPrzepisy og\u00f3lne dotycz\u0105ce wystawy rolniczo-przemys\u0142owej w Radomiu w 1899 r., Radom 1899, s. 3.<br \/>\n\u201eTygodnik Ilustrowany\u201d 1899, nr 38, s. 750.<br \/>\n\u015awiat\u0142a i cienie [wystawa radomska] \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 36, s. 711.<br \/>\nH. Wr\u00f3blewski, Wystawa w Radomiu, \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 37, s. 727-273.<br \/>\n\u015awiat\u0142a i cienie [wystawa radomska], \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 38, s. 751-752.<\/p>\n<p><img class=\"size-medium wp-image-1965 aligncenter\" src=\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Bez-tytu\u0142u-2-300x228.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"228\" \/><br \/>\nNa ilustracji: Przemys\u0142 drobny w\u0142o\u015bcia\u0144ski w chacie z Czarnolasu, \u201eW\u0119drowiec\u201d 1899, nr 37, s. 728, z zasob\u00f3w Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego<br \/>\n\u017ar\u00f3d\u0142o: <a class=\"ot-anchor aaTEdf\" dir=\"ltr\" href=\"http:\/\/bcul.lib.uni.lodz.pl\/publication\/378\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">http:\/\/bcul.lib.uni.lodz.pl\/publication\/378<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">[ato]<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1663","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1663"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1663\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1966,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1663\/revisions\/1966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}