{"id":1549,"date":"2017-10-01T17:08:16","date_gmt":"2017-10-01T15:08:16","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1549"},"modified":"2018-04-16T18:05:42","modified_gmt":"2018-04-16T16:05:42","slug":"anna-paulina-z-sapiehow-jablonowska-1728-1800","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1549","title":{"rendered":"Jab\u0142onowska Anna Paulina z Sapieh\u00f3w (1728-1800)"},"content":{"rendered":"

\"\"Ksi\u0119\u017cna, \u017cona Jana Kajetana Jab\u0142onowskiego, wojewodzina brac\u0142awska, kolekcjonerka, mecenas nauki i sztuki, zwana tak\u017ce pani\u0105 na Siemiatyczach i Kocku. W swoich dobrach w Siemiatyczach stworzy\u0142a kolekcj\u0119 wzor\u00f3w, maj\u0105cych na celu podniesienie poziomu rolnictwa, ogrodnictwa, hodowli zwierz\u0105t, oraz uprawy nieznanych ro\u015blin. Zbi\u00f3r, maj\u0105cy charakter muzealny, mie\u015bci\u0142 si\u0119 w 5 salach i okre\u015blany by\u0142 przez ksi\u0119\u017cn\u0105 mianem Gabinetu \u201eHistoryji Naturalney\u201d.<\/p>\n

Zgodnie z opisem powie\u015bciopisarki Pauliny Wilko\u0144skiej (1815-1875) \u201eW pierwszej sali owalnej, znajdowa\u0142a si\u0119 biblioteka, w drugiej sztuki pi\u0119kne, numizmaty, wyroby najsubtelniejsze, materie z kory drzew itp., w trzeciej sali kruszce w naturalnych i sztucznych kszta\u0142tach i wszelkie p\u0142ody z wn\u0119trz ziemi pochodz\u0105ce, w czwartej wszelkiego rodzaju zwierz\u0119ta krajowe i zagraniczne wypchane, w pi\u0105tej ro\u015bliny krajowe i zagraniczne z 5 cz\u0119\u015bci \u015bwiata pochodz\u0105ce w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b zakonserwowane (Malinowski 1970: 16).<\/p>\n

Kolekcj\u0105 opiekowa\u0142 si\u0119 szambelan kapitan Henryk Greybner. Ksi\u0119\u017cna Jab\u0142onowska nosi\u0142a si\u0119 z zamiarem zinwentaryzowania swoich zbior\u00f3w oraz przekazania ich Rzeczpospolitej. Postawi\u0142a jednak pewne \u017c\u0105dania:<\/p>\n

1. \u017ceby gabinet ten wiecznemi zachowa\u0142 czasy imi\u0119 gabinety Sapieh\u00f3w i to konstytucj\u0105 zatwierdzi\u0142;
\n2. \u017ceby dyrektorem onego by\u0142 Jm\u0107 Pan kapitan Greybner i zachowani ci, kt\u00f3rzy dot\u0105d o nim wiedz\u0105;
\n3. \u017ceby by\u0142 kto przys\u0142any dla widzenia jego i zregestrowania
\n4. je\u017celi \u017cycie b\u0119dzie mi pozwolone, co rok pomna\u017ca\u0107 go b\u0119d\u0119
\n5. je\u017celiby si\u0119 zda\u0142o powszechnym Stanom przewie\u015b\u0107 go zaraz, i temu nie jestem sprzeczna, wyznaj\u0119 jednak, \u017ceby kondycja pierwsz\u0105 mi\u0142\u0105 by mi by\u0142a”<\/p>\n

(cyt. za: Adam Wo\u0142k 1999). Darowizna ta zosta\u0142a odrzucona przez Sejm Wielki co oburzy\u0142o ksi\u0119\u017cn\u0105. PO jej \u015bmierci zbiory zosta\u0142y sprzedane przez spadkobierc\u00f3w Aleksandrowi I.<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat Anny Pauliny Jab\u0142onowskiej i jej zbior\u00f3w zobacz:<\/p>\n

Janina Berger\u00f3wna, 1936. Ksi\u0119\u017cna pani na Kocku i Siemiatyczach. Lw\u00f3w
\nKazimierz Malinowski, 1970. Prekursorzy muzeologii polskiej, Pozna\u0144: PAN.
\nHenryk Majecki (red.) 1989. Studia i materia\u0142y do dziej\u00f3w Siemiatycz. Warszawa: Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe, seria: Prace Bia\u0142ostockiego Towarzystwa Naukowego
\nAdam Wo\u0142k, 1999. Gabinet Historii Naturalnej Anny Ks. Jab\u0142onowskiej \u2013 OPIEKUNOWIE, Notatnik historyczny, 09 maja 1999 14:19, http:\/\/siemiatycze.com.pl\/notatnik-historyczny\/10-witaj-brukselo.html<\/a><\/p>\n

Ludwik Frey, Tajemnicza ro\u015blina ksi\u0119\u017cnej Jab\u0142onowskiej, Pasa\u017c wiedzy. Muzeum Pa\u0142acu Kr\u00f3la Jana III w Wilanowie, http:\/\/www.wilanow-palac.art.pl\/tajemnicza_roslina_ksieznej_jablonowskiej.html<\/a><\/p>\n

Na ilustracji: Portret Anny Jab\u0142onowskiej, \u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.domkulturylsm.pl\/?p=12844<\/p>\n

[ato]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ksi\u0119\u017cna, \u017cona Jana Kajetana Jab\u0142onowskiego, wojewodzina brac\u0142awska, kolekcjonerka, mecenas nauki i sztuki, zwana tak\u017ce pani\u0105 na Siemiatyczach i Kocku. W swoich dobrach w Siemiatyczach stworzy\u0142a kolekcj\u0119 wzor\u00f3w, maj\u0105cych na celu podniesienie poziomu rolnictwa, ogrodnictwa, hodowli zwierz\u0105t, oraz uprawy nieznanych ro\u015blin. Zbi\u00f3r, maj\u0105cy charakter muzealny, mie\u015bci\u0142 si\u0119 w 5 salach i okre\u015blany by\u0142 przez ksi\u0119\u017cn\u0105 mianem… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,155],"tags":[],"class_list":["post-1549","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-muzealnicy-i-badacze"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":" ","featured_image_src_square":" ","author_info":{"display_name":"Aldona To\u0142ysz","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=3"},"category_info":"Blog<\/a>, MUZEALNICY I BADACZE<\/a>","tags_info":"","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"

\"\"Ksi\u0119\u017cna, \u017cona Jana Kajetana Jab\u0142onowskiego, wojewodzina brac\u0142awska, kolekcjonerka, mecenas nauki i sztuki, zwana tak\u017ce pani\u0105 na Siemiatyczach i Kocku. W swoich dobrach w Siemiatyczach stworzy\u0142a kolekcj\u0119 wzor\u00f3w, maj\u0105cych na celu podniesienie poziomu rolnictwa, ogrodnictwa, hodowli zwierz\u0105t, oraz uprawy nieznanych ro\u015blin. Zbi\u00f3r, maj\u0105cy charakter muzealny, mie\u015bci\u0142 si\u0119 w 5 salach i okre\u015blany by\u0142 przez ksi\u0119\u017cn\u0105 mianem Gabinetu \u201eHistoryji Naturalney\u201d.<\/p>\n

Zgodnie z opisem powie\u015bciopisarki Pauliny Wilko\u0144skiej (1815-1875) \u201eW pierwszej sali owalnej, znajdowa\u0142a si\u0119 biblioteka, w drugiej sztuki pi\u0119kne, numizmaty, wyroby najsubtelniejsze, materie z kory drzew itp., w trzeciej sali kruszce w naturalnych i sztucznych kszta\u0142tach i wszelkie p\u0142ody z wn\u0119trz ziemi pochodz\u0105ce, w czwartej wszelkiego rodzaju zwierz\u0119ta krajowe i zagraniczne wypchane, w pi\u0105tej ro\u015bliny krajowe i zagraniczne z 5 cz\u0119\u015bci \u015bwiata pochodz\u0105ce w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b zakonserwowane (Malinowski 1970: 16).<\/p>\n

Kolekcj\u0105 opiekowa\u0142 si\u0119 szambelan kapitan Henryk Greybner. Ksi\u0119\u017cna Jab\u0142onowska nosi\u0142a si\u0119 z zamiarem zinwentaryzowania swoich zbior\u00f3w oraz przekazania ich Rzeczpospolitej. Postawi\u0142a jednak pewne \u017c\u0105dania:<\/p>\n

1. \u017ceby gabinet ten wiecznemi zachowa\u0142 czasy imi\u0119 gabinety Sapieh\u00f3w i to konstytucj\u0105 zatwierdzi\u0142;
\n2. \u017ceby dyrektorem onego by\u0142 Jm\u0107 Pan kapitan Greybner i zachowani ci, kt\u00f3rzy dot\u0105d o nim wiedz\u0105;
\n3. \u017ceby by\u0142 kto przys\u0142any dla widzenia jego i zregestrowania
\n4. je\u017celi \u017cycie b\u0119dzie mi pozwolone, co rok pomna\u017ca\u0107 go b\u0119d\u0119
\n5. je\u017celiby si\u0119 zda\u0142o powszechnym Stanom przewie\u015b\u0107 go zaraz, i temu nie jestem sprzeczna, wyznaj\u0119 jednak, \u017ceby kondycja pierwsz\u0105 mi\u0142\u0105 by mi by\u0142a”<\/p>\n

(cyt. za: Adam Wo\u0142k 1999). Darowizna ta zosta\u0142a odrzucona przez Sejm Wielki co oburzy\u0142o ksi\u0119\u017cn\u0105. PO jej \u015bmierci zbiory zosta\u0142y sprzedane przez spadkobierc\u00f3w Aleksandrowi I.<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat Anny Pauliny Jab\u0142onowskiej i jej zbior\u00f3w zobacz:<\/p>\n

Janina Berger\u00f3wna, 1936. Ksi\u0119\u017cna pani na Kocku i Siemiatyczach. Lw\u00f3w
\nKazimierz Malinowski, 1970. Prekursorzy muzeologii polskiej, Pozna\u0144: PAN.
\nHenryk Majecki (red.) 1989. Studia i materia\u0142y do dziej\u00f3w Siemiatycz. Warszawa: Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe, seria: Prace Bia\u0142ostockiego Towarzystwa Naukowego
\nAdam Wo\u0142k, 1999. Gabinet Historii Naturalnej Anny Ks. Jab\u0142onowskiej \u2013 OPIEKUNOWIE, Notatnik historyczny, 09 maja 1999 14:19, http:\/\/siemiatycze.com.pl\/notatnik-historyczny\/10-witaj-brukselo.html<\/a><\/p>\n

Ludwik Frey, Tajemnicza ro\u015blina ksi\u0119\u017cnej Jab\u0142onowskiej, Pasa\u017c wiedzy. Muzeum Pa\u0142acu Kr\u00f3la Jana III w Wilanowie, http:\/\/www.wilanow-palac.art.pl\/tajemnicza_roslina_ksieznej_jablonowskiej.html<\/a><\/p>\n

Na ilustracji: Portret Anny Jab\u0142onowskiej, \u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.domkulturylsm.pl\/?p=12844<\/p>\n

[ato]<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1549"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1874,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1549\/revisions\/1874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}