{"id":1402,"date":"2017-09-16T11:23:21","date_gmt":"2017-09-16T09:23:21","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1402"},"modified":"2021-04-23T18:50:38","modified_gmt":"2021-04-23T16:50:38","slug":"aldona-tolysz-wystawy-krajowe-na-mazowszu-na-przelomie-xix-i-xx-wieku-i-ich-wplyw-na-rozwoj-muzealnictwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?p=1402","title":{"rendered":"Aldona TO\u0141YSZ | Wystawy krajowe na Mazowszu na prze\u0142omie XIX i XX wieku i ich wp\u0142yw na rozw\u00f3j muzealnictwa"},"content":{"rendered":"\n
16.09.2017 | \"\"<\/pre>\n\n\n
\u00a0<\/p>\n
Pocz\u0105tki wystaw powszechnych najcz\u0119\u015bciej sytuuje si\u0119 w XVII w., podaj\u0105c jako pierwszy przyk\u0142ad nowoczesnej ekspozycji wystaw\u0119 w Pary\u017cu w 1648 roku oraz p\u00f3\u017aniejsze\u00a0 tego typu realizacji w Londynie (1756 i 1761) oraz Pradze (1791) [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 3]. Ten ostatni przyk\u0142ad poda\u0142 r\u00f3wnie\u017c autor kr\u00f3tkiej monografii wystaw wszech\u015bwiatowych, opublikowanej Gazecie Rzemie\u015blniczo-Przemys\u0142owej [Historja wystaw\u2026<\/em>\u00a01900<\/a>: 5], kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na odej\u015bcie od tematyki artystycznej ku przemys\u0142owej\u00a0[1]<\/a>. Praska ekspozycja sta\u0142a si\u0119 przyczynkiem dla organizacji podobnej wystawy w Pary\u017cu w 1798 roku z t\u0105 r\u00f3\u017cnica, \u017ce patronat nad ni\u0105 obj\u0105\u0142 \u00f3wczesny minister spraw wewn\u0119trznych. Trwaj\u0105ca trzy dni ekspozycja zlokalizowana by\u0142a na Polach Marsowych, a na jej potrzeby zbudowano tymczasowe pomieszczenia dla ponad 100 wystawc\u00f3w z Pary\u017ca i okolic. W kolejnych latach prezentacje organizowano zar\u00f3wno pod auspicjami rz\u0105dowymi, jak i pod patronatem towarzystw i zrzesze\u0144, kt\u00f3rych celem sta\u0142o si\u0119 propagowanie rodzimego przemys\u0142u, handlu, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c kultury materialnej, m.in. rzemios\u0142a i etnografii. Pomys\u0142 wystawy mi\u0119dzynarodowej pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w po\u0142owie XIX wieku\u00a0[2]<\/a>, a jej najpe\u0142niejsz\u0105 realizacj\u0105 sta\u0142a si\u0119 ekspozycja z 1851 roku w londy\u0144skim Hyde Parku, na kt\u00f3r\u0105 zaproszeni zostali przedstawiciele \u201ewszystkich lud\u00f3w ucywilizowanych\u201d. Trwaj\u0105ca 144 dni wystawa zgromadzi\u0142a ponad 17\u00a0000 wystawc\u00f3w, g\u00f3wnie z Anglii, Francji, Niemiec, Austrii, USA, Belgii oraz pozosta\u0142ych pa\u0144stw z Europy oraz Australii i Oceanii. Wystaw\u0119 zwiedzi\u0142o ponad 6 milion\u00f3w os\u00f3b, co wp\u0142yn\u0119\u0142o nie tylko na sukces ekonomiczny wystawy ale i presti\u017c spo\u0142eczny i kulturowy. Bodaj najbardziej trwa\u0142ym efektem wystawy by\u0142o powstanie Muzeum South Kensington, znanego obecnie pod nazw Victoria & Albert Museum (V&A). Szczeg\u00f3lna popularno\u015b\u0107 wystaw \u015bwiatowych przypada\u0142a na 3 \u0107wier\u0107 XIX wieku, a jej ukoronowaniem sta\u0142a si\u0119 wystawa paryska z 1900 roku [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 30-32].<\/p>\n
Pierwsz\u0105 wystaw\u0119 przemys\u0142ow\u0105 na terenie zaboru rosyjskiego zorganizowano ju\u017c w 1821 roku na mocy Rozporz\u0105dzenia Namiestnika z 1818 roku, kt\u00f3re przewidywa\u0142o organizacj\u0119 naprzemiennie, co dwa lata wystaw przemys\u0142owych oraz artystycznych. Do 1830 roku odby\u0142y si\u0119 4 tego typu wydarzenia. W zwi\u0105zku z napi\u0119t\u0105 sytuacj\u0105 polityczn\u0105 po powstaniu listopadowym, wystawy wznowiono dopiero w 1841 roku organizuj\u0105c warszawsk\u0105 Wystaw\u0119 Przemys\u0142ow\u0105<\/em>, jednak inicjatywa rz\u0105dowa usta\u0142a ju\u017c kilka lat p\u00f3\u017aniej, wraz z polsko-rosyjsk\u0105 wystaw\u0105 przemys\u0142ow\u0105 zrealizowan\u0105 w 1861 roku [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 44-45]. W drugiej po\u0142owie XIX wieku inicjatyw\u0119 przej\u0119\u0142y towarzystwa i instytucje, kt\u00f3rych celem by\u0142o o\u017cywienie rodzimego rzemios\u0142a i handlu. Najwa\u017cniejsz\u0105 wystaw\u0105 tego okresu by\u0142a warszawska Wystawa Przemys\u0142owo-Rolnicza<\/em>, zorganizowana w 1874 roku na Polach Ujazdowskich, gdzie zbudowano ok. 40 pawilon\u00f3w dla wystawc\u00f3w\u00a0[3]<\/a>. Prezentacja ta \u201eStanowi\u0142a szcz\u0119\u015bliwy zwrot w produkcji ekonomiczno-rolniczej Kr\u00f3lestwa, wstrz\u0105\u015bni\u0119tej wypadkami powstania 1863 r.\u201d [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 46]. Nie by\u0142a to jedyna konsekwencj\u0105 wystawy. Dzi\u0119ki funduszom uzyskanym z organizacji wystawy przyst\u0105piono do realizacji projektu Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnymi za\u0142o\u017cycielami byli Jan Tadeusz ks. Lubomirski, J\u00f3zef hr. Zamoyski, Jak\u00f3b Natanson oraz Karol Dietrich. W komitecie za\u0142o\u017cycielskim zasiada\u0142 m.in. Ludwik hr. Krasi\u0144ski, kt\u00f3rego pawilon na Wystawie wzbudzi tak wielki aplauz w\u015br\u00f3d zwiedzaj\u0105cych. Jemu w\u0142a\u015bnie muzeum zawdzi\u0119cza\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakupienia zabudowa\u0144 pobernardy\u0144skich przy ul. Krakowskie Przedmie\u015bcie 66, kt\u00f3re po modernizacji i adaptacji sta\u0142y si\u0119 siedzib\u0105 powo\u0142anego w 1875 roku Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa [Muzeum przemys\u0142u i rolnictwa\u2026<\/em>, 1929<\/a>: 5]. Nieprzypadkowo r\u00f3wnie\u017c w pierwszych latach funkcjonowania plac\u00f3wki na pierwszy plan wysun\u0119\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wystawiennicza\u00a0[4]<\/a>.<\/p>\n
Przyk\u0142adem innego warszawskiego muzeum, kt\u00f3rego pocz\u0105tki wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wystaw\u0105 krajow\u0105 jest Muzeum Towarzystwa Higienicznego, zainicjowane w 1898 roku. Jego powstanie poprzedza\u0142a pierwsza i druga Wystawa Hygjeniczna<\/em>, urz\u0105dzona kolejno w 1887 i 1896 roku, kt\u00f3rych organizatorem by\u0142a redakcja miesi\u0119cznika \u201eZdrowie\u201d\u00a0[5]<\/a> z dr J\u00f3zefem Polakiem na czele [Korczak 1998<\/a>: 263]. Pierwsza z nich zorganizowana na terenie parku Ujazdowskiego po\u015bwi\u0119cona by\u0142a g\u0142\u00f3wnie propagowaniu higieny, druga, urz\u0105dzona na terenach obecnej Politechniki Warszawskiej, prezentowa\u0142a zdobycze wsp\u00f3\u0142czesnej medycyny, w tym dzia\u0142ania promieni Roentgena czy lamp \u017carowych\u00a0[6]<\/a>. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni za szczeg\u00f3lne osi\u0105gni\u0119cia wystawy uznali propagowanie idei k\u0105pieli ludowych, organizacj\u0119 stacji meteorologicznej oraz stacji pogotowia, sprowadzonej z Wiednia dzi\u0119ki ofiarno\u015bci hr. Przezdzieckiego [Dani\u0142owicz-Strzelbicki 1896<\/a>: 161]. Relacjonuj\u0105cy wystaw\u0119 Kazimierz Dani\u0142owicz-Strzelbicki pisa\u0142 \u201e(\u2026) oto w tych dzia\u0142ach tak bogate le\u017c\u0105 materya\u0142y, \u017ce nieod\u017ca\u0142owan\u0105 by\u0142oby rzecz\u0105, gdyby zgin\u0105\u0107 mia\u0142y w zapomnieniu\u201d [Dani\u0142owicz-Strzelbicki, 1896<\/a>: 168]. Sugestie te nie by\u0142y przypadkowe, skoro kronikarz \u201eGazety Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blniczej\u201d stwierdzi\u0142 \u201eJedn\u0105 z kwestyj omawianych obecnie niemal codziennie w prasie warszawskie, jest projekt utworzenia Muzeum hygienicznego. Okazy s\u0105, bo pozostawa\u0142y po wystawie hygienicznej, bo ofiarowali je lekarze i przemys\u0142owcy, ale niema lokalu, w kt\u00f3rym mo\u017cna by je z\u0142o\u017cy\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107\u201d [Wiadomo\u015bci bie\u017c\u0105ce\u2026<\/em>, 1896: 342]. Muzeum uda\u0142o si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 dopiero w 1898 roku, i stanowi\u0142o ono jeden z cel\u00f3w powo\u0142anego w tym samym roku Warszawskiego Towarzystwa Hygienicznego. W Radzie Zarz\u0105dzaj\u0105cej zasiedli m.in. J\u00f3zef Polak, Aleksander G\u0142owacki (Boles\u0142aw Prus) i Stanis\u0142aw Markiewicz. Na temat samego muzeum niewiele wiadomo, najprawdopodobniej stanowi\u0142o ono jeden z element\u00f3w dodatkowych nastawionego na dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 i praktyczn\u0105 towarzystwa, kt\u00f3re od 1912 roku mie\u015bci\u0142o si\u0119 w nowym gmachu przy Karowej 31. Tam te\u017c mia\u0142o swoj\u0105 siedzib\u0119 warszawskie muzeum.<\/p>\n
\u201eWystawomania\u201d, o kt\u00f3rej pisa\u0142 Keppe w \u201eAteneum\u201d pozwoli\u0142a na organizacj\u0119 kilku istotnych ekspozycji tematycznych, m.in. Wystawy Ogrodniczej<\/em> (1886), Wystawy Pracy Kobiet<\/em> (1889) czy Wystawy Metalowej<\/em> (1895), na kt\u00f3rej zaprezentowa\u0142o swoje zbiory Muzeum Rzemios\u0142 i Sztuki Stosowanej, powo\u0142ane w 1891 roku. Warto bowiem pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce muzea nie tylko by\u0142y organizatorami wystaw, ale (znacznie cz\u0119\u015bciej) ich uczestnikami. Dla przyk\u0142adu wspomniane muzeum rzemie\u015blnicze uczestniczy\u0142o w m.in. w organizowanej przez Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa wystawie wyrob\u00f3w sk\u00f3rzanych (1894), ale tak\u017ce w wystawie rzemie\u015blniczej w Ni\u017cnym Nowogrodzie (1895).<\/p>\n
Warszawa nie by\u0142a jedynym o\u015brodkiem, w kt\u00f3rym decydowano si\u0119 na organizacj\u0119 wystaw. Podobne inicjatywy podejmowano w Kielcach, \u0141odzi, \u0141om\u017cy czy Radomiu. Du\u017ce znaczenie mia\u0142a lubelska Wystawa Rolniczo-Przemys\u0142owa <\/em>zorganizowana w 1901 roku, kt\u00f3ra zgromadzi\u0142a ponad 800 wystawc\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c z zagranicy [Druga wystawa\u2026 1902<\/a>], a tak\u017ce Wystawa Przemys\u0142owo-Rolnicza<\/em> w Cz\u0119stochowie, zrealizowana w 1909 roku Wystawa Rzemie\u015blniczo-Przemys\u0142owa<\/em> w \u0141odzi z 1912 roku\u00a0[7]<\/a>. Na terenie Kr\u00f3lestwa Kongresowego dominowa\u0142y wystawy o profilu rolniczym, kt\u00f3re opr\u00f3cz czysto ekonomicznych wzgl\u0119d\u00f3w przyczynia\u0142y si\u0119 do zainteresowania i gromadzenia zbior\u00f3w wytw\u00f3rczo\u015bci r\u0119kodzielniczej i sztuki ludowej, staj\u0105c si\u0119 zacz\u0105tkiem zbior\u00f3w muzealnych, a tak\u017ce tworz\u0105c wzory dla rzemios\u0142a i przemys\u0142u artystycznego [Bujak 1975<\/a>: 16].<\/p>\n
R\u00f3wnolegle do wystaw przemys\u0142owych w Kr\u00f3lestwie Kongresowym organizowano wystawy o historycznym, a tak\u017ce przyrodniczym. Jedn\u0105 z takich wystaw by\u0142a ekspozycja zorganizowana w 1898 roku w \u0141om\u017cy. Wystawa sztuk pi\u0119knych i zabytk\u00f3w staro\u017cytno\u015bci <\/em>prezentowa\u0142a obiekty z r\u00f3\u017cnych dziedzin, m.in. rzemios\u0142o artystyczne, archeologia, numizmaty, obiekty etnograficzne, zabytki ko\u015bcielne, ksi\u0105\u017cki i r\u0119kopisy, osobliwo\u015bci, g\u0142\u00f3wnie z kolekcji prywatnych, w tym od wybitnego etnografa Zygmunta Glogera oraz archeologa Franciszka Tarczy\u0144skiego\u00a0[8]<\/a>. Pr\u00f3by powo\u0142ania muzeum miejskiego poczyniono ju\u017c w dniu otwarcia, jednak brak zaanga\u017cowania spo\u0142eczno\u015bci lokalnej i w\u0142adz miejskich zahamowa\u0142y ten proces. Niemniej jednak to w\u0142a\u015bnie na \u0142om\u017cy\u0144sk\u0105 wystaw\u0119 powo\u0142ywali si\u0119 tw\u00f3rcy otwartego kilka lat p\u00f3\u017aniej Muzeum Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego Oddzia\u0142 w \u0141om\u017cy [Jastrz\u0119bski 1998<\/a>].<\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w jednak wystawy artystyczne organizowane by\u0142y przez instytucje o profilu stricte<\/em> artystycznym, jak warszawskie Towarzystwo Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych. W mniejszych o\u015brodkach zazwyczaj \u201eczyst\u0105\u201d sztuk\u0119 \u0142\u0105czono z u\u017cytkow\u0105, rzemios\u0142em, etnografi\u0105 lub archeologi\u0105 (staro\u017cytno\u015bciami), rzadziej tematyka historyczn\u0105 lub naukow\u0105. Do rzadko\u015bci nale\u017ca\u0142y niezale\u017cne ekspozycje, jak w przypadku lubelskiej wystawy artystycznej, kt\u00f3rej inicjatorem, jak pisze kronikarz lubelskiego \u201eKurjera\u201d, by\u0142a m\u0142odzie\u017c szkolna [Wystawa prac\u2026 1909<\/a>: 2]. W przypadku prezentowanej w tym samym roku wile\u0144skiej Wystawy urz\u0105dze\u0144 mieszkaniowych<\/em>, prezentowanej przez towarzystwo Urz\u0105dzania Mieszka\u0144, wydzielono specjaln\u0105 \u201esal\u0119 artystyczn\u0105\u201d, [Wra\u017cenia wile\u0144skie\u2026 1909<\/a>: 14]. Zasadniczo jednak w projekcie wystawy samego dzia\u0142u \u201eartystycznego\u201d nie przewidywano [Wystawa urz\u0105dze\u0144\u20261909<\/a>: 272]. Nie powinno to jednak dziwi\u0107, skoro w pierwszym dziesi\u0119cioleciu XX wieku na prowincji wystawy obejmowa\u0142y przede wszystkim dziedziny rzemios\u0142a i r\u0119kodzie\u0142a, natomiast w o\u015brodkach miejskich wyra\u017ana by\u0142a specjalizacja w wybranej dziedzinie, reprezentowanej przez organizatora wystawy.<\/p>\n
Powy\u017csza prezentacja, bazuj\u0105ca wy\u0142\u0105cznie na wybranych przyk\u0142adach stanowi zaledwie wst\u0119p dla szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144 nad wp\u0142ywem wystaw krajowych na dzia\u0142alno\u015b\u0107 muzealnicz\u0105. Przytoczone przyk\u0142ady potwierdzaj\u0105 g\u0142\u0119boki zwi\u0105zek mi\u0119dzy tymi dwoma zjawiskami, jednak konieczna jest dalsza analiza tematu, na podstawie kt\u00f3rej mo\u017cliwe b\u0119dzie wskazanie zwi\u0105zk\u00f3w personalnych i instytucjonalnych, wp\u0142yw\u00f3w poszczeg\u00f3lnych ekspozycji na muzea i udzia\u0142u instytucji w propagowaniu danej dziedziny wiedzy tak w du\u017cych o\u015brodkach miejskich, jak i na prowincji. Ze wzgl\u0119du na poka\u017any zakres tematyczny i obszarowy niniejsza praca stanowi zaledwie przyczynek do takich bada\u0144.<\/p>\n
Aldona To\u0142ysz<\/em><\/p>\n
\n
PRZYPISY<\/strong><\/p>\n
[1]<\/a> Jak pisze O\u0142dziejowski praska wystawa nosi\u0142a tytu\u0142 \u201egabinet towar\u00f3w\u201d i prezentowa\u0142a czeskie wyroby r\u0119kodzielnicze [O\u0142dziejowski, 1928<\/a>: 4]. Proponowane przez autora \u201eHistorji wystaw\u201d przej\u015bcie od wystaw artystycznych do rzemie\u015blniczych to pewnego rodzaju uproszczenie, maj\u0105ce na celu ukazanie nobilitacji rzemios\u0142a jako istotnej cz\u0119\u015bci kultury materialnej narodu.
[2]<\/a> Francuski archeolog Jacques Boucher de Cr\u00e8vec\u0153ur de Perthes pisa\u0142 ju\u017c w 1833 roku \u201eJak\u017ce wspania\u0142\u0105 i bogat\u0105 musia\u0142aby by\u0107 wystawa og\u00f3lnoeuropejska, jak cenne i pouczaj\u0105ce rzeczy widzieliby\u015bmy na niej!\u201d, cyt. za Historja wystaw\u2026,<\/em> 1900<\/a>: 5. O\u0142dziejowski s\u0142owa te cytuje w kontek\u015bcie wystawy w Pary\u017cu w 1834 roku.
[3]<\/a> Kronikarz \u201eTygodnika Illustrowanego\u201d pisa\u0142 \u201eWystawa przedstawia si\u0119 imponuj\u0105co\u2026Liczba wystawc\u00f3w jest spora, chocia\u017c wielk\u0105 j\u00e9j nazwa\u0107 niepodobna, bo nie przechodzi \u00f3\u015bmiuset. Za to liczba okaz\u00f3w dosi\u0119ga dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy (\u2026)\u201d [pisownia oryginalna], [Kronika tygodniowa\u2026<\/em>, 1874<\/a>: 178]. Literatura na temat wystawy w \u00f3wczesnej prasie jest dosy\u0107 obszerna, warto zapozna\u0107 si\u0119 m.in. z tekstami M. Laurysiewicza publikowanymi w \u201eTygodniku Illustrowanym\u201d, nr 351-355, czy relacjami z \u201eGazety Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blniczej\u201d nr 39-40, patrz bibliografia.
[4]<\/a> \u201eUznaj\u0105c wielk\u0105 donios\u0142o\u015b\u0107 periodycznych wystaw dla cel\u00f3w popierania przemys\u0142u i rzemios\u0142, Muzeum urz\u0105dzi\u0142o ich ca\u0142y szereg (\u2026)\u201d [Muzeum przemys\u0142u i rolnictwa\u2026,<\/em> 1929<\/a>: 6]. Taki stan rzeczy krytykowa\u0142 m.in. J\u00f3zef Keppe pisz\u0105c \u201eNasza instytucya, niestety, posiada dotychczas jedynie gmach bardzo okaza\u0142y, tytu\u0142 i\u2026 prawo urz\u0105dzania wystaw\u201d, i dalej \u201eTymczasem \u017cycie w muzeum p\u0142ynie nieprawid\u0142owo; – \u015bpi ono zbyt wiele i przebudza si\u0119 zaledwie kilka razy na rok, kiedy w murach jego odbywaj\u0105 si\u0119 wystawy. (\u2026) Niekt\u00f3rzy, pesymi\u015bci, widz\u0105 i w t\u00e9j dzia\u0142alno\u015bci z\u0142a stron\u0119; twierdz\u0105 oni, \u017ce Muzeum przyczyni\u0142o si\u0119 do rozwoju wystawomanii, gdy\u017c zbytnio ho\u0142duje wystawom, kt\u00f3re ostatecznie szkody nie przynosz\u0105, ale t\u00e9\u017c i wiele dobrego zrobi\u0107 nie mog\u0105\u201d, [Keppe 1890<\/a>: 462, 463]
[5]<\/a> Czasopismo \u201eZdrowie: miesi\u0119cznik po\u015bwi\u0119cony hygienie publicznej i prywatnej\u201d publikowane by\u0142o od 1885 pod redakcj\u0105 J\u00f3zefa Polaka. Od 1900 roku sta\u0142o si\u0119 oficjalnym organem Warszawskiego Towarzystwa Hygienicznego.
[6]<\/a> Om\u00f3wienie obu wystaw znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na stronie Polskiego Towarzystwa Higienicznego, w zak\u0142adce Historia, zob. http:\/\/pth.pl\/index.php?id_menu_left=5&id_info=1&str_glowna=2&id_typ_obslugi=3&sub_id_info_d=&id_info_o=0&id_oddz=23<\/a>.
[7]<\/a> Relacje z tej wystawy zamieszczone zosta\u0142y m.in. w \u0142\u00f3dzkiej gazecie \u201eRozw\u00f3j. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d z 1912 roku, w numerach 57, 63, 77, 80 oraz 84, patrz bibliografia.
[8]<\/a> Przygotowania do wystawy i jej przebieg relacjonowano w \u201eEchach P\u0142ockich i \u0141om\u017cy\u0144skich\u201d, w numerach 23, 32, 34-35, 37, 40, 42, 44, 46-48, 50-51, 53-54 z roku 1898, patrz bibliografia.<\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/strong><\/p>\n
Bujak Jan, 1975<\/a>. Muzealnictwo etnograficzne w Polsce (do roku 1939)<\/em>, Krak\u00f3w: nak\u0142. UJ.
Dani\u0142owicz-Strzelbicki Kazimierz, 1896<\/a>. Wystawa hygieniczna<\/em>, \u201eAteneum: pismo naukowe i literackie\u201d, t.3 (83), z. 7, 159-169.
Druga Wystawa Rolniczo-Przemys\u0142owa w Lublinie 1901<\/em><\/a>: wspomnienia i notatki, 1902. opr. Radwan Julian, Kiesewetter Wiktor, Lublin: Drukarnia M. Arcta.
Historja wystaw wszech\u015bwiatowych<\/a><\/em>, 1900. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza\u201d, r. 17, nr 1, s. 5.
Jastrz\u0119bski Jerzy, 1998<\/a>. Muzealnictwo w \u0141om\u017cy w latach 1898-1998<\/em>, \u0141om\u017ca: Muzeum P\u00f3\u0142nocno-Mazowieckie.
Keppe J\u00f3zef, 1890.<\/a> Wystawa przemys\u0142owo-rzemie\u015blnicza w Warszawie<\/em>, \u201eAteneum: pismo naukowe i literackie\u201d, t. 2 (58), z. 6, s. 462-477.
Korczak Cezary W\u0142odzimierz, 1998<\/a>. Jubileusz 100 lat Polskiego Towarzystwa Higienicznego<\/em>, \u201eHygeia\u201d nr 49, s. 263-267.
Kronika tygodniowa. Krajowa<\/em>, 1874<\/a>. \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 351, s. 178.
Laurysiewicz M., 1874a<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 351, s. 180-182.
Laurysiewicz M., 1874b<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 352, s. 203.
Laurysiewicz M., 1874c<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 353, s. 212-214.
Laurysiewicz M., 1874d<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 354, s. 230.
Laurysiewicz M., 1874e<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 355, s. 245-247.
\u0141om\u017ca. Wystawa archeologiczna, <\/em>189<\/a>8. \u201e<\/em>Echa P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 23, s. 2.
\u0141om\u017ca. Zaproszenie do udzia\u0142u w wystawie sztuk pi\u0119knych w \u0141om\u017cy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 32, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa w \u0141om\u017cy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 34, s. 3.<\/i>
\u0141om\u017ca. Projekt wystawy sztuk pi\u0119knych,\u00a0<\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 35, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa archeologiczna, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 37, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa w \u0141om\u017cy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 40, s. 3.<\/em>
\u0141om\u017ca. Wystawa \/ Katalog wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 42, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 44, s. 2.
\u0141om\u017ca. W przeddzie\u0144 wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 46, s. 2-3.
\u0141om\u017ca. Wystawa archeologiczna, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 47, s. 2.\u00a0 <\/em>
\u0141om\u017ca. Otwarcie wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 48, s. 2-3.\u00a0 <\/em>
\u0141om\u017ca. Muzeum miejskie, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 48, s. 3.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 48, s. 3.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 50, s. 2.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 51, s. 3.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 51, s. 2-3.
\u0141om\u017ca. Wystawa, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 53, s. 2.\u00a0 <\/em>
\u0141om\u017ca. Po wystawie, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 54, s. 3.
Muzeum przemys\u0142u i rolnictwa w Warszawie: 1875-1929<\/em>, 1929<\/a>. Warszawa.
O\u0142dziejewski Kazimierz, 1928<\/a>. Wystawy powszechne: ich historja, organizacja, po\u0142o\u017cenie prawne i warto\u015b\u0107 spo\u0142eczno-gospodarcza<\/em>, Pozna\u0144: Zwi\u0105zek Towarzystw Kupieckich w Poznaniu.
Wiadomo\u015bci bie\u017c\u0105ce. Muzeum higieniczne<\/em>, 1896<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza\u201d, r. 13, nr 43, s. 342-343.
Wra\u017cenia wile\u0144skie. Dooko\u0142a wystawy mieszka\u0144<\/em>, 1909<\/a>. \u201e\u015awiat pismo tygodniowe ilustrowane\u201d, r. 4, nr 41, s.13-15.
Wystawa prac artystycznych lubelskiej m\u0142odzie\u017cy szkolnej<\/em>, 1909<\/a>. \u201eKurjer\u201d, r. 4, nr 101, s. 2.
Wystawa przemys\u0142owo-rolnicza<\/em>, 1874a<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza: pismo tygodniowe z rysunkami\u201d, r. 3, nr 38, s. 297-298.
Wystawa przemys\u0142owo-rolnicza<\/em>, 1874b<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza: pismo tygodniowe z rysunkami\u201d, r. 3, nr 39, s. 305-30.
Wystawa przemys\u0142owo-rolnicza<\/em>, 1874c<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza: pismo tygodniowe z rysunkami\u201d, r. 3, nr 40, s. 314-316.
Wystawa rzemie\u015blniczo-przemys\u0142owa<\/em>, 1912<\/a>. \u201eRozw\u00f3j. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 57, s. 4.
Z wystawy rzemie\u015blniczo-przemys\u0142owej<\/em>, 1912<\/a>. \u201eRozw\u00f3j. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 63, s. 4.
Wystawa rzemie\u015blnicza<\/em>, 1912a. \u201eRozw\u00f3j<\/a>. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 77, s. 2.
Wystawa rzemie\u015blnicza<\/em>, 1912b. \u201eRozw\u00f3j<\/a>. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 80, s. 2.
Wystawa rzemie\u015blnicza<\/em>, 1912c. \u201eRozw\u00f3j<\/a>. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 84, s. 3.
Wystawa urz\u0105dze\u0144 mieszkaniowych<\/em>, 1909<\/a>. \u201ePrzegl\u0105d Techniczny\u201d, t. 47, nr 22, s. 272.
Z\u0142otkowski Dariusz, 2009<\/a>. Wystawa Przemys\u0142u i Rolnictwa w Cz\u0119stochowie 1909 roku w \u015bwietle prasy polskiej<\/em>, Cz\u0119stochowa: Muzeum Cz\u0119stochowskie, Cz\u0119stochowskie Towarzystwo Naukowe.<\/p>\n
\n
CZYTELNIA >>><\/a><\/p>\n
\n
\u00a0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
16.09.2017 | \u00a0 Pocz\u0105tki wystaw powszechnych najcz\u0119\u015bciej sytuuje si\u0119 w XVII w., podaj\u0105c jako pierwszy przyk\u0142ad nowoczesnej ekspozycji wystaw\u0119 w Pary\u017cu w 1648 roku oraz p\u00f3\u017aniejsze\u00a0 tego typu realizacji w Londynie (1756 i 1761) oraz Pradze (1791) [O\u0142dziejewski 1928: 3]. Ten ostatni przyk\u0142ad poda\u0142 r\u00f3wnie\u017c autor kr\u00f3tkiej monografii wystaw wszech\u015bwiatowych, opublikowanej Gazecie Rzemie\u015blniczo-Przemys\u0142owej [Historja wystaw\u2026\u00a01900:… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1457,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60],"tags":[330,130,127,331,112],"class_list":["post-1402","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","tag-aldona-tolysz","tag-koncepcja-muzeum","tag-wystawa","tag-wystawiennictwo","tag-wystawy"],"aioseo_notices":[],"featured_image_src":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/23658917_786438538224733_5741983744269338943_n.jpg","author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/?author=1"},"category_info":"Czytelnia<\/a>","tags_info":"Aldona To\u0142ysz<\/a>, koncepcja muzeum<\/a>, wystawa<\/a>, wystawiennictwo<\/a>, wystawy<\/a>","social_share_info":"<\/i><\/a><\/i><\/a><\/i><\/a>","wordExcerpt_info":"
<\/p>\n
16.09.2017 | \"\"<\/pre>\n
<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Pocz\u0105tki wystaw powszechnych najcz\u0119\u015bciej sytuuje si\u0119 w XVII w., podaj\u0105c jako pierwszy przyk\u0142ad nowoczesnej ekspozycji wystaw\u0119 w Pary\u017cu w 1648 roku oraz p\u00f3\u017aniejsze\u00a0 tego typu realizacji w Londynie (1756 i 1761) oraz Pradze (1791) [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 3]. Ten ostatni przyk\u0142ad poda\u0142 r\u00f3wnie\u017c autor kr\u00f3tkiej monografii wystaw wszech\u015bwiatowych, opublikowanej Gazecie Rzemie\u015blniczo-Przemys\u0142owej [Historja wystaw\u2026<\/em>\u00a01900<\/a>: 5], kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na odej\u015bcie od tematyki artystycznej ku przemys\u0142owej\u00a0[1]<\/a>. Praska ekspozycja sta\u0142a si\u0119 przyczynkiem dla organizacji podobnej wystawy w Pary\u017cu w 1798 roku z t\u0105 r\u00f3\u017cnica, \u017ce patronat nad ni\u0105 obj\u0105\u0142 \u00f3wczesny minister spraw wewn\u0119trznych. Trwaj\u0105ca trzy dni ekspozycja zlokalizowana by\u0142a na Polach Marsowych, a na jej potrzeby zbudowano tymczasowe pomieszczenia dla ponad 100 wystawc\u00f3w z Pary\u017ca i okolic. W kolejnych latach prezentacje organizowano zar\u00f3wno pod auspicjami rz\u0105dowymi, jak i pod patronatem towarzystw i zrzesze\u0144, kt\u00f3rych celem sta\u0142o si\u0119 propagowanie rodzimego przemys\u0142u, handlu, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c kultury materialnej, m.in. rzemios\u0142a i etnografii. Pomys\u0142 wystawy mi\u0119dzynarodowej pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w po\u0142owie XIX wieku\u00a0[2]<\/a>, a jej najpe\u0142niejsz\u0105 realizacj\u0105 sta\u0142a si\u0119 ekspozycja z 1851 roku w londy\u0144skim Hyde Parku, na kt\u00f3r\u0105 zaproszeni zostali przedstawiciele \u201ewszystkich lud\u00f3w ucywilizowanych\u201d. Trwaj\u0105ca 144 dni wystawa zgromadzi\u0142a ponad 17\u00a0000 wystawc\u00f3w, g\u00f3wnie z Anglii, Francji, Niemiec, Austrii, USA, Belgii oraz pozosta\u0142ych pa\u0144stw z Europy oraz Australii i Oceanii. Wystaw\u0119 zwiedzi\u0142o ponad 6 milion\u00f3w os\u00f3b, co wp\u0142yn\u0119\u0142o nie tylko na sukces ekonomiczny wystawy ale i presti\u017c spo\u0142eczny i kulturowy. Bodaj najbardziej trwa\u0142ym efektem wystawy by\u0142o powstanie Muzeum South Kensington, znanego obecnie pod nazw Victoria & Albert Museum (V&A). Szczeg\u00f3lna popularno\u015b\u0107 wystaw \u015bwiatowych przypada\u0142a na 3 \u0107wier\u0107 XIX wieku, a jej ukoronowaniem sta\u0142a si\u0119 wystawa paryska z 1900 roku [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 30-32].<\/p>\n
Pierwsz\u0105 wystaw\u0119 przemys\u0142ow\u0105 na terenie zaboru rosyjskiego zorganizowano ju\u017c w 1821 roku na mocy Rozporz\u0105dzenia Namiestnika z 1818 roku, kt\u00f3re przewidywa\u0142o organizacj\u0119 naprzemiennie, co dwa lata wystaw przemys\u0142owych oraz artystycznych. Do 1830 roku odby\u0142y si\u0119 4 tego typu wydarzenia. W zwi\u0105zku z napi\u0119t\u0105 sytuacj\u0105 polityczn\u0105 po powstaniu listopadowym, wystawy wznowiono dopiero w 1841 roku organizuj\u0105c warszawsk\u0105 Wystaw\u0119 Przemys\u0142ow\u0105<\/em>, jednak inicjatywa rz\u0105dowa usta\u0142a ju\u017c kilka lat p\u00f3\u017aniej, wraz z polsko-rosyjsk\u0105 wystaw\u0105 przemys\u0142ow\u0105 zrealizowan\u0105 w 1861 roku [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 44-45]. W drugiej po\u0142owie XIX wieku inicjatyw\u0119 przej\u0119\u0142y towarzystwa i instytucje, kt\u00f3rych celem by\u0142o o\u017cywienie rodzimego rzemios\u0142a i handlu. Najwa\u017cniejsz\u0105 wystaw\u0105 tego okresu by\u0142a warszawska Wystawa Przemys\u0142owo-Rolnicza<\/em>, zorganizowana w 1874 roku na Polach Ujazdowskich, gdzie zbudowano ok. 40 pawilon\u00f3w dla wystawc\u00f3w\u00a0[3]<\/a>. Prezentacja ta \u201eStanowi\u0142a szcz\u0119\u015bliwy zwrot w produkcji ekonomiczno-rolniczej Kr\u00f3lestwa, wstrz\u0105\u015bni\u0119tej wypadkami powstania 1863 r.\u201d [O\u0142dziejewski 1928<\/a>: 46]. Nie by\u0142a to jedyna konsekwencj\u0105 wystawy. Dzi\u0119ki funduszom uzyskanym z organizacji wystawy przyst\u0105piono do realizacji projektu Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnymi za\u0142o\u017cycielami byli Jan Tadeusz ks. Lubomirski, J\u00f3zef hr. Zamoyski, Jak\u00f3b Natanson oraz Karol Dietrich. W komitecie za\u0142o\u017cycielskim zasiada\u0142 m.in. Ludwik hr. Krasi\u0144ski, kt\u00f3rego pawilon na Wystawie wzbudzi tak wielki aplauz w\u015br\u00f3d zwiedzaj\u0105cych. Jemu w\u0142a\u015bnie muzeum zawdzi\u0119cza\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakupienia zabudowa\u0144 pobernardy\u0144skich przy ul. Krakowskie Przedmie\u015bcie 66, kt\u00f3re po modernizacji i adaptacji sta\u0142y si\u0119 siedzib\u0105 powo\u0142anego w 1875 roku Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa [Muzeum przemys\u0142u i rolnictwa\u2026<\/em>, 1929<\/a>: 5]. Nieprzypadkowo r\u00f3wnie\u017c w pierwszych latach funkcjonowania plac\u00f3wki na pierwszy plan wysun\u0119\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wystawiennicza\u00a0[4]<\/a>.<\/p>\n
Przyk\u0142adem innego warszawskiego muzeum, kt\u00f3rego pocz\u0105tki wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wystaw\u0105 krajow\u0105 jest Muzeum Towarzystwa Higienicznego, zainicjowane w 1898 roku. Jego powstanie poprzedza\u0142a pierwsza i druga Wystawa Hygjeniczna<\/em>, urz\u0105dzona kolejno w 1887 i 1896 roku, kt\u00f3rych organizatorem by\u0142a redakcja miesi\u0119cznika \u201eZdrowie\u201d\u00a0[5]<\/a> z dr J\u00f3zefem Polakiem na czele [Korczak 1998<\/a>: 263]. Pierwsza z nich zorganizowana na terenie parku Ujazdowskiego po\u015bwi\u0119cona by\u0142a g\u0142\u00f3wnie propagowaniu higieny, druga, urz\u0105dzona na terenach obecnej Politechniki Warszawskiej, prezentowa\u0142a zdobycze wsp\u00f3\u0142czesnej medycyny, w tym dzia\u0142ania promieni Roentgena czy lamp \u017carowych\u00a0[6]<\/a>. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni za szczeg\u00f3lne osi\u0105gni\u0119cia wystawy uznali propagowanie idei k\u0105pieli ludowych, organizacj\u0119 stacji meteorologicznej oraz stacji pogotowia, sprowadzonej z Wiednia dzi\u0119ki ofiarno\u015bci hr. Przezdzieckiego [Dani\u0142owicz-Strzelbicki 1896<\/a>: 161]. Relacjonuj\u0105cy wystaw\u0119 Kazimierz Dani\u0142owicz-Strzelbicki pisa\u0142 \u201e(\u2026) oto w tych dzia\u0142ach tak bogate le\u017c\u0105 materya\u0142y, \u017ce nieod\u017ca\u0142owan\u0105 by\u0142oby rzecz\u0105, gdyby zgin\u0105\u0107 mia\u0142y w zapomnieniu\u201d [Dani\u0142owicz-Strzelbicki, 1896<\/a>: 168]. Sugestie te nie by\u0142y przypadkowe, skoro kronikarz \u201eGazety Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blniczej\u201d stwierdzi\u0142 \u201eJedn\u0105 z kwestyj omawianych obecnie niemal codziennie w prasie warszawskie, jest projekt utworzenia Muzeum hygienicznego. Okazy s\u0105, bo pozostawa\u0142y po wystawie hygienicznej, bo ofiarowali je lekarze i przemys\u0142owcy, ale niema lokalu, w kt\u00f3rym mo\u017cna by je z\u0142o\u017cy\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107\u201d [Wiadomo\u015bci bie\u017c\u0105ce\u2026<\/em>, 1896: 342]. Muzeum uda\u0142o si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 dopiero w 1898 roku, i stanowi\u0142o ono jeden z cel\u00f3w powo\u0142anego w tym samym roku Warszawskiego Towarzystwa Hygienicznego. W Radzie Zarz\u0105dzaj\u0105cej zasiedli m.in. J\u00f3zef Polak, Aleksander G\u0142owacki (Boles\u0142aw Prus) i Stanis\u0142aw Markiewicz. Na temat samego muzeum niewiele wiadomo, najprawdopodobniej stanowi\u0142o ono jeden z element\u00f3w dodatkowych nastawionego na dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 i praktyczn\u0105 towarzystwa, kt\u00f3re od 1912 roku mie\u015bci\u0142o si\u0119 w nowym gmachu przy Karowej 31. Tam te\u017c mia\u0142o swoj\u0105 siedzib\u0119 warszawskie muzeum.<\/p>\n
\u201eWystawomania\u201d, o kt\u00f3rej pisa\u0142 Keppe w \u201eAteneum\u201d pozwoli\u0142a na organizacj\u0119 kilku istotnych ekspozycji tematycznych, m.in. Wystawy Ogrodniczej<\/em> (1886), Wystawy Pracy Kobiet<\/em> (1889) czy Wystawy Metalowej<\/em> (1895), na kt\u00f3rej zaprezentowa\u0142o swoje zbiory Muzeum Rzemios\u0142 i Sztuki Stosowanej, powo\u0142ane w 1891 roku. Warto bowiem pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce muzea nie tylko by\u0142y organizatorami wystaw, ale (znacznie cz\u0119\u015bciej) ich uczestnikami. Dla przyk\u0142adu wspomniane muzeum rzemie\u015blnicze uczestniczy\u0142o w m.in. w organizowanej przez Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa wystawie wyrob\u00f3w sk\u00f3rzanych (1894), ale tak\u017ce w wystawie rzemie\u015blniczej w Ni\u017cnym Nowogrodzie (1895).<\/p>\n
Warszawa nie by\u0142a jedynym o\u015brodkiem, w kt\u00f3rym decydowano si\u0119 na organizacj\u0119 wystaw. Podobne inicjatywy podejmowano w Kielcach, \u0141odzi, \u0141om\u017cy czy Radomiu. Du\u017ce znaczenie mia\u0142a lubelska Wystawa Rolniczo-Przemys\u0142owa <\/em>zorganizowana w 1901 roku, kt\u00f3ra zgromadzi\u0142a ponad 800 wystawc\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c z zagranicy [Druga wystawa\u2026 1902<\/a>], a tak\u017ce Wystawa Przemys\u0142owo-Rolnicza<\/em> w Cz\u0119stochowie, zrealizowana w 1909 roku Wystawa Rzemie\u015blniczo-Przemys\u0142owa<\/em> w \u0141odzi z 1912 roku\u00a0[7]<\/a>. Na terenie Kr\u00f3lestwa Kongresowego dominowa\u0142y wystawy o profilu rolniczym, kt\u00f3re opr\u00f3cz czysto ekonomicznych wzgl\u0119d\u00f3w przyczynia\u0142y si\u0119 do zainteresowania i gromadzenia zbior\u00f3w wytw\u00f3rczo\u015bci r\u0119kodzielniczej i sztuki ludowej, staj\u0105c si\u0119 zacz\u0105tkiem zbior\u00f3w muzealnych, a tak\u017ce tworz\u0105c wzory dla rzemios\u0142a i przemys\u0142u artystycznego [Bujak 1975<\/a>: 16].<\/p>\n
R\u00f3wnolegle do wystaw przemys\u0142owych w Kr\u00f3lestwie Kongresowym organizowano wystawy o historycznym, a tak\u017ce przyrodniczym. Jedn\u0105 z takich wystaw by\u0142a ekspozycja zorganizowana w 1898 roku w \u0141om\u017cy. Wystawa sztuk pi\u0119knych i zabytk\u00f3w staro\u017cytno\u015bci <\/em>prezentowa\u0142a obiekty z r\u00f3\u017cnych dziedzin, m.in. rzemios\u0142o artystyczne, archeologia, numizmaty, obiekty etnograficzne, zabytki ko\u015bcielne, ksi\u0105\u017cki i r\u0119kopisy, osobliwo\u015bci, g\u0142\u00f3wnie z kolekcji prywatnych, w tym od wybitnego etnografa Zygmunta Glogera oraz archeologa Franciszka Tarczy\u0144skiego\u00a0[8]<\/a>. Pr\u00f3by powo\u0142ania muzeum miejskiego poczyniono ju\u017c w dniu otwarcia, jednak brak zaanga\u017cowania spo\u0142eczno\u015bci lokalnej i w\u0142adz miejskich zahamowa\u0142y ten proces. Niemniej jednak to w\u0142a\u015bnie na \u0142om\u017cy\u0144sk\u0105 wystaw\u0119 powo\u0142ywali si\u0119 tw\u00f3rcy otwartego kilka lat p\u00f3\u017aniej Muzeum Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego Oddzia\u0142 w \u0141om\u017cy [Jastrz\u0119bski 1998<\/a>].<\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w jednak wystawy artystyczne organizowane by\u0142y przez instytucje o profilu stricte<\/em> artystycznym, jak warszawskie Towarzystwo Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych. W mniejszych o\u015brodkach zazwyczaj \u201eczyst\u0105\u201d sztuk\u0119 \u0142\u0105czono z u\u017cytkow\u0105, rzemios\u0142em, etnografi\u0105 lub archeologi\u0105 (staro\u017cytno\u015bciami), rzadziej tematyka historyczn\u0105 lub naukow\u0105. Do rzadko\u015bci nale\u017ca\u0142y niezale\u017cne ekspozycje, jak w przypadku lubelskiej wystawy artystycznej, kt\u00f3rej inicjatorem, jak pisze kronikarz lubelskiego \u201eKurjera\u201d, by\u0142a m\u0142odzie\u017c szkolna [Wystawa prac\u2026 1909<\/a>: 2]. W przypadku prezentowanej w tym samym roku wile\u0144skiej Wystawy urz\u0105dze\u0144 mieszkaniowych<\/em>, prezentowanej przez towarzystwo Urz\u0105dzania Mieszka\u0144, wydzielono specjaln\u0105 \u201esal\u0119 artystyczn\u0105\u201d, [Wra\u017cenia wile\u0144skie\u2026 1909<\/a>: 14]. Zasadniczo jednak w projekcie wystawy samego dzia\u0142u \u201eartystycznego\u201d nie przewidywano [Wystawa urz\u0105dze\u0144\u20261909<\/a>: 272]. Nie powinno to jednak dziwi\u0107, skoro w pierwszym dziesi\u0119cioleciu XX wieku na prowincji wystawy obejmowa\u0142y przede wszystkim dziedziny rzemios\u0142a i r\u0119kodzie\u0142a, natomiast w o\u015brodkach miejskich wyra\u017ana by\u0142a specjalizacja w wybranej dziedzinie, reprezentowanej przez organizatora wystawy.<\/p>\n
Powy\u017csza prezentacja, bazuj\u0105ca wy\u0142\u0105cznie na wybranych przyk\u0142adach stanowi zaledwie wst\u0119p dla szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144 nad wp\u0142ywem wystaw krajowych na dzia\u0142alno\u015b\u0107 muzealnicz\u0105. Przytoczone przyk\u0142ady potwierdzaj\u0105 g\u0142\u0119boki zwi\u0105zek mi\u0119dzy tymi dwoma zjawiskami, jednak konieczna jest dalsza analiza tematu, na podstawie kt\u00f3rej mo\u017cliwe b\u0119dzie wskazanie zwi\u0105zk\u00f3w personalnych i instytucjonalnych, wp\u0142yw\u00f3w poszczeg\u00f3lnych ekspozycji na muzea i udzia\u0142u instytucji w propagowaniu danej dziedziny wiedzy tak w du\u017cych o\u015brodkach miejskich, jak i na prowincji. Ze wzgl\u0119du na poka\u017any zakres tematyczny i obszarowy niniejsza praca stanowi zaledwie przyczynek do takich bada\u0144.<\/p>\n
Aldona To\u0142ysz<\/em><\/p>\n
\n
PRZYPISY<\/strong><\/p>\n
[1]<\/a> Jak pisze O\u0142dziejowski praska wystawa nosi\u0142a tytu\u0142 \u201egabinet towar\u00f3w\u201d i prezentowa\u0142a czeskie wyroby r\u0119kodzielnicze [O\u0142dziejowski, 1928<\/a>: 4]. Proponowane przez autora \u201eHistorji wystaw\u201d przej\u015bcie od wystaw artystycznych do rzemie\u015blniczych to pewnego rodzaju uproszczenie, maj\u0105ce na celu ukazanie nobilitacji rzemios\u0142a jako istotnej cz\u0119\u015bci kultury materialnej narodu.
[2]<\/a> Francuski archeolog Jacques Boucher de Cr\u00e8vec\u0153ur de Perthes pisa\u0142 ju\u017c w 1833 roku \u201eJak\u017ce wspania\u0142\u0105 i bogat\u0105 musia\u0142aby by\u0107 wystawa og\u00f3lnoeuropejska, jak cenne i pouczaj\u0105ce rzeczy widzieliby\u015bmy na niej!\u201d, cyt. za Historja wystaw\u2026,<\/em> 1900<\/a>: 5. O\u0142dziejowski s\u0142owa te cytuje w kontek\u015bcie wystawy w Pary\u017cu w 1834 roku.
[3]<\/a> Kronikarz \u201eTygodnika Illustrowanego\u201d pisa\u0142 \u201eWystawa przedstawia si\u0119 imponuj\u0105co\u2026Liczba wystawc\u00f3w jest spora, chocia\u017c wielk\u0105 j\u00e9j nazwa\u0107 niepodobna, bo nie przechodzi \u00f3\u015bmiuset. Za to liczba okaz\u00f3w dosi\u0119ga dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy (\u2026)\u201d [pisownia oryginalna], [Kronika tygodniowa\u2026<\/em>, 1874<\/a>: 178]. Literatura na temat wystawy w \u00f3wczesnej prasie jest dosy\u0107 obszerna, warto zapozna\u0107 si\u0119 m.in. z tekstami M. Laurysiewicza publikowanymi w \u201eTygodniku Illustrowanym\u201d, nr 351-355, czy relacjami z \u201eGazety Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blniczej\u201d nr 39-40, patrz bibliografia.
[4]<\/a> \u201eUznaj\u0105c wielk\u0105 donios\u0142o\u015b\u0107 periodycznych wystaw dla cel\u00f3w popierania przemys\u0142u i rzemios\u0142, Muzeum urz\u0105dzi\u0142o ich ca\u0142y szereg (\u2026)\u201d [Muzeum przemys\u0142u i rolnictwa\u2026,<\/em> 1929<\/a>: 6]. Taki stan rzeczy krytykowa\u0142 m.in. J\u00f3zef Keppe pisz\u0105c \u201eNasza instytucya, niestety, posiada dotychczas jedynie gmach bardzo okaza\u0142y, tytu\u0142 i\u2026 prawo urz\u0105dzania wystaw\u201d, i dalej \u201eTymczasem \u017cycie w muzeum p\u0142ynie nieprawid\u0142owo; – \u015bpi ono zbyt wiele i przebudza si\u0119 zaledwie kilka razy na rok, kiedy w murach jego odbywaj\u0105 si\u0119 wystawy. (\u2026) Niekt\u00f3rzy, pesymi\u015bci, widz\u0105 i w t\u00e9j dzia\u0142alno\u015bci z\u0142a stron\u0119; twierdz\u0105 oni, \u017ce Muzeum przyczyni\u0142o si\u0119 do rozwoju wystawomanii, gdy\u017c zbytnio ho\u0142duje wystawom, kt\u00f3re ostatecznie szkody nie przynosz\u0105, ale t\u00e9\u017c i wiele dobrego zrobi\u0107 nie mog\u0105\u201d, [Keppe 1890<\/a>: 462, 463]
[5]<\/a> Czasopismo \u201eZdrowie: miesi\u0119cznik po\u015bwi\u0119cony hygienie publicznej i prywatnej\u201d publikowane by\u0142o od 1885 pod redakcj\u0105 J\u00f3zefa Polaka. Od 1900 roku sta\u0142o si\u0119 oficjalnym organem Warszawskiego Towarzystwa Hygienicznego.
[6]<\/a> Om\u00f3wienie obu wystaw znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na stronie Polskiego Towarzystwa Higienicznego, w zak\u0142adce Historia, zob. http:\/\/pth.pl\/index.php?id_menu_left=5&id_info=1&str_glowna=2&id_typ_obslugi=3&sub_id_info_d=&id_info_o=0&id_oddz=23<\/a>.
[7]<\/a> Relacje z tej wystawy zamieszczone zosta\u0142y m.in. w \u0142\u00f3dzkiej gazecie \u201eRozw\u00f3j. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d z 1912 roku, w numerach 57, 63, 77, 80 oraz 84, patrz bibliografia.
[8]<\/a> Przygotowania do wystawy i jej przebieg relacjonowano w \u201eEchach P\u0142ockich i \u0141om\u017cy\u0144skich\u201d, w numerach 23, 32, 34-35, 37, 40, 42, 44, 46-48, 50-51, 53-54 z roku 1898, patrz bibliografia.<\/p>\n
\n
BIBLIOGRAFIA<\/strong><\/p>\n
Bujak Jan, 1975<\/a>. Muzealnictwo etnograficzne w Polsce (do roku 1939)<\/em>, Krak\u00f3w: nak\u0142. UJ.
Dani\u0142owicz-Strzelbicki Kazimierz, 1896<\/a>. Wystawa hygieniczna<\/em>, \u201eAteneum: pismo naukowe i literackie\u201d, t.3 (83), z. 7, 159-169.
Druga Wystawa Rolniczo-Przemys\u0142owa w Lublinie 1901<\/em><\/a>: wspomnienia i notatki, 1902. opr. Radwan Julian, Kiesewetter Wiktor, Lublin: Drukarnia M. Arcta.
Historja wystaw wszech\u015bwiatowych<\/a><\/em>, 1900. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza\u201d, r. 17, nr 1, s. 5.
Jastrz\u0119bski Jerzy, 1998<\/a>. Muzealnictwo w \u0141om\u017cy w latach 1898-1998<\/em>, \u0141om\u017ca: Muzeum P\u00f3\u0142nocno-Mazowieckie.
Keppe J\u00f3zef, 1890.<\/a> Wystawa przemys\u0142owo-rzemie\u015blnicza w Warszawie<\/em>, \u201eAteneum: pismo naukowe i literackie\u201d, t. 2 (58), z. 6, s. 462-477.
Korczak Cezary W\u0142odzimierz, 1998<\/a>. Jubileusz 100 lat Polskiego Towarzystwa Higienicznego<\/em>, \u201eHygeia\u201d nr 49, s. 263-267.
Kronika tygodniowa. Krajowa<\/em>, 1874<\/a>. \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 351, s. 178.
Laurysiewicz M., 1874a<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 351, s. 180-182.
Laurysiewicz M., 1874b<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 352, s. 203.
Laurysiewicz M., 1874c<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 353, s. 212-214.
Laurysiewicz M., 1874d<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 354, s. 230.
Laurysiewicz M., 1874e<\/a>. Z wystawy rolniczej<\/em>, \u201eTygodnik Illustrowany\u201d, t. 14, nr 355, s. 245-247.
\u0141om\u017ca. Wystawa archeologiczna, <\/em>189<\/a>8. \u201e<\/em>Echa P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 23, s. 2.
\u0141om\u017ca. Zaproszenie do udzia\u0142u w wystawie sztuk pi\u0119knych w \u0141om\u017cy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 32, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa w \u0141om\u017cy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 34, s. 3.<\/i>
\u0141om\u017ca. Projekt wystawy sztuk pi\u0119knych,\u00a0<\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 35, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa archeologiczna, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 37, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa w \u0141om\u017cy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 40, s. 3.<\/em>
\u0141om\u017ca. Wystawa \/ Katalog wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 42, s. 3.
\u0141om\u017ca. Wystawa, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 44, s. 2.
\u0141om\u017ca. W przeddzie\u0144 wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 46, s. 2-3.
\u0141om\u017ca. Wystawa archeologiczna, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 47, s. 2.\u00a0 <\/em>
\u0141om\u017ca. Otwarcie wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 48, s. 2-3.\u00a0 <\/em>
\u0141om\u017ca. Muzeum miejskie, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 48, s. 3.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 48, s. 3.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 50, s. 2.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 51, s. 3.
\u0141om\u017ca. Z wystawy, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 51, s. 2-3.
\u0141om\u017ca. Wystawa, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 53, s. 2.\u00a0 <\/em>
\u0141om\u017ca. Po wystawie, <\/em>1898<\/a>. \u201eEcha P\u0142ockie i \u0141om\u017cy\u0144skie\u201d, r. 1, nr 54, s. 3.
Muzeum przemys\u0142u i rolnictwa w Warszawie: 1875-1929<\/em>, 1929<\/a>. Warszawa.
O\u0142dziejewski Kazimierz, 1928<\/a>. Wystawy powszechne: ich historja, organizacja, po\u0142o\u017cenie prawne i warto\u015b\u0107 spo\u0142eczno-gospodarcza<\/em>, Pozna\u0144: Zwi\u0105zek Towarzystw Kupieckich w Poznaniu.
Wiadomo\u015bci bie\u017c\u0105ce. Muzeum higieniczne<\/em>, 1896<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza\u201d, r. 13, nr 43, s. 342-343.
Wra\u017cenia wile\u0144skie. Dooko\u0142a wystawy mieszka\u0144<\/em>, 1909<\/a>. \u201e\u015awiat pismo tygodniowe ilustrowane\u201d, r. 4, nr 41, s.13-15.
Wystawa prac artystycznych lubelskiej m\u0142odzie\u017cy szkolnej<\/em>, 1909<\/a>. \u201eKurjer\u201d, r. 4, nr 101, s. 2.
Wystawa przemys\u0142owo-rolnicza<\/em>, 1874a<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza: pismo tygodniowe z rysunkami\u201d, r. 3, nr 38, s. 297-298.
Wystawa przemys\u0142owo-rolnicza<\/em>, 1874b<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza: pismo tygodniowe z rysunkami\u201d, r. 3, nr 39, s. 305-30.
Wystawa przemys\u0142owo-rolnicza<\/em>, 1874c<\/a>. \u201eGazeta Przemys\u0142owo-Rzemie\u015blnicza: pismo tygodniowe z rysunkami\u201d, r. 3, nr 40, s. 314-316.
Wystawa rzemie\u015blniczo-przemys\u0142owa<\/em>, 1912<\/a>. \u201eRozw\u00f3j. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 57, s. 4.
Z wystawy rzemie\u015blniczo-przemys\u0142owej<\/em>, 1912<\/a>. \u201eRozw\u00f3j. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 63, s. 4.
Wystawa rzemie\u015blnicza<\/em>, 1912a. \u201eRozw\u00f3j<\/a>. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 77, s. 2.
Wystawa rzemie\u015blnicza<\/em>, 1912b. \u201eRozw\u00f3j<\/a>. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 80, s. 2.
Wystawa rzemie\u015blnicza<\/em>, 1912c. \u201eRozw\u00f3j<\/a>. Dziennik polityczny, przemys\u0142owy, ekonomiczny, spo\u0142eczny i literacki, ilustrowany\u201d, r. 15, nr 84, s. 3.
Wystawa urz\u0105dze\u0144 mieszkaniowych<\/em>, 1909<\/a>. \u201ePrzegl\u0105d Techniczny\u201d, t. 47, nr 22, s. 272.
Z\u0142otkowski Dariusz, 2009<\/a>. Wystawa Przemys\u0142u i Rolnictwa w Cz\u0119stochowie 1909 roku w \u015bwietle prasy polskiej<\/em>, Cz\u0119stochowa: Muzeum Cz\u0119stochowskie, Cz\u0119stochowskie Towarzystwo Naukowe.<\/p>\n
\n
CZYTELNIA >>><\/a><\/p>\n
\n
\u00a0<\/p>\n","comment_info":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1402"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7111,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1402\/revisions\/7111"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}