![\"1LG\"](\"http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/1LG-219x300.jpg\")
<\/p>\nMuzeum powsta\u0142o 10. stycznia 1904 roku, z inicjatywy Lessera Gie\u0142dzi\u0144skiego (1830-1910), kt\u00f3ry wybra\u0142 ze swojej kolekcji przedmioty judaistyczne (127 obiekt\u00f3w) i podarowa\u0142 je Gda\u0144skiej Gminie \u017bydowskiej dzia\u0142aj\u0105cej przy Wielkiej Synagodze. \u017byczeniem ofiarodawcy by\u0142o, jak sam pisa\u0142 w akcie donacji aby „[…] Kolekcja powinna by\u0107 znana jako dar Gie\u0142dzi\u0144skiego, zawsze ma by\u0107 pokazywana w oddzielnym pokoju, starannie strze\u017cona i z wolnym wst\u0119pem dla wszystkich. Ten dokument winien pozosta\u0107 na zawsze w tym pokoju razem z kolekcj\u0105 jako wieczna pami\u0105tka”. Znajduj\u0105ca si\u0119 przy gda\u0144skiej Wielkiej Synagodze (Reitbahnstrasse ob. ulica Wojciecha Bogus\u0142awskiego) kolekcja umieszczona by\u0142a w tzw. Gieldzinski Zimmer (Sali Gie\u0142dzi\u0144skiego). Zgodnie ze spisem katalogowym z 1933 roku znajdowa\u0142o si\u0119 tam 2381 obiekt\u00f3w.<\/p>\n
Zbiory Gie\u0142dzi\u0144skiego powsta\u0142y jednak znacznie wcze\u015bniej i eksponowane by\u0142y pocz\u0105tkowo w jego prywatnej kolekcji- muzeum przy ulicy D\u0142ugiej 18, a nast\u0119pnie w kamienicy pod nr 29. O tym, jak wa\u017cna by\u0142a to kolekcja \u015bwiadczy fakt, \u017ce Gie\u0142dzi\u0144ski w swoim „muzeum” podejmowa\u0142 wiele wa\u017cnych osobisto\u015bci, go\u015bciem bywa\u0142 nawet cesarz Wilhelm II z rodzin\u0105. Z prowadzonego przez kolekcjonera katalogu zbior\u00f3w wiadomo, \u017ce posiada\u0142 ponad 2381 obiekt\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajdowa\u0142y si\u0119: szeroko rozumiane synagogalia jak kandelabry, modlitewniki, bogato zdobione oprawy, szofar, parochety, naczynia, itp.<\/p>\n
W 1912 roku du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w Gie\u0142dzi\u0144skiego zosta\u0142a wystawiona na aukcji w Berlinie. Zachowany do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych katalog daje obraz zainteresowa\u0144 i gustu artystycznego Lessera Gie\u0142dzi\u0144skiego. Zabytki z tej kolekcji zosta\u0142y rozproszone, niekt\u00f3re z nich trafi\u0142y do zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Krakowie. Spadkobiercy nie zdecydowali si\u0119 przekaza\u0107 eksponat\u00f3w do ufundowanego przez Gie\u0142dzi\u0144skiego Muzeum \u017bydowskiego.<\/p>\n
W 1939 roku kolekcj\u0119 Gie\u0142dzi\u0144skiego znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w Wielkiej Synagodze wywieziono statkiem do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Zbi\u00f3r ten sta\u0142 si\u0119 trzonem kolekcji Muzeum \u017bydowskiego w Nowym Jorku.<\/p>\n
Wi\u0119cej na temat Muzeum \u017bydowskiego zob. m.in.:
\nElisabeth Cats Lesser Gieldzinski (1830-1910) w: Danzing 1939: Treassures of Destroyed Community, The Jewish Museum, New York 1980
\nKultura i sztuka ludu \u017cydowskiego na ziemiach polskich. Zbiory Maksymiliana Goldsteina, Lw\u00f3w 1935
\nIzabella Rejduch Samkowa Lesser Gieldzi\u0144ski \u2013 kolekcjoner judaik\u00f3w i prekursor \u017cydowskich muze\u00f3w w Polsce w: Porta Aurea. Rocznik Zak\u0142adu Historii sztuki Uniwersytetu Gda\u0144skiego, Gda\u0144sk 1994
\nJacek Bielak, Wielka Synagoga gda\u0144ska An der Reitbahn 11\/13 w latach 1887-1939 w: Studia z historii sztuki i kultury Gda\u0144ska i Europy P\u00f3\u0142nocnej, red. Edmund Kizik, Jacek Friedrich, Gda\u0144sk 2003, s. 417-437
\nKrzysztof Pomian Muzea i narody w Europie \u015arodkowej przed pierwsz\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, Stowarzyszenie Muze\u00f3w Uniwersyteckich, Warszawa 2016
\nMieczys\u0142aw Abramowicz \u017bydzi gda\u0144scy: obrazy nieistniej\u0105cego \u015bwiata, Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku, Gda\u0144sk 2008
\nRudolph Lepke\u2019s Kunst Auctions Haus, Sammlung Gieldzinski Danzig: Ausstellung: 30. November – 2. Dezember 1912 ; Versteigerung: 3. Dezember bis 7. Dezember 1912, 9. Dezember 1912 (Katalog Nr. 1662), Berlin 1912
\nVictor Karady The Jews of Europe in Modern Era. A Socio-historical Outline, Budapest-New York 2004<\/p>\n
<\/p>\n
Na ilustracji fotografia Lessera Gie\u0142dzi\u0144skigo, zamieszczona w katalogu aukcyjnym z 1912 roku, Rudolph Lepke\u2019s Kunst Auctions Haus, Sammlung Gieldzinski Danzig: Ausstellung: 30. November – 2. Dezember 1912, \u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/digi.ub.uni-heidelberg.de\/diglit\/lepke1912_12_03\/0006?sid=452443f651559cf01eb831e337209c30<\/p>\n
[eb]<\/p>\n
http:\/\/muzeumpamieci.umk.pl\/instytucje-muzealne\/<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Muzeum powsta\u0142o 10. stycznia 1904 roku, z inicjatywy Lessera Gie\u0142dzi\u0144skiego (1830-1910), kt\u00f3ry wybra\u0142 ze swojej kolekcji przedmioty judaistyczne (127 obiekt\u00f3w) i podarowa\u0142 je Gda\u0144skiej Gminie \u017bydowskiej dzia\u0142aj\u0105cej przy Wielkiej Synagodze. \u017byczeniem ofiarodawcy by\u0142o, jak sam pisa\u0142 w akcie donacji aby „[…] Kolekcja powinna by\u0107 znana jako dar Gie\u0142dzi\u0144skiego, zawsze ma by\u0107 pokazywana w oddzielnym pokoju,… <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1243,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[102,159],"tags":[182,183,181,141,180],"class_list":["post-1240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-instytucje-muzealne","tag-182","tag-gdansk","tag-lesser-gieldzinski","tag-muzeum-zydowskie","tag-zydowskie"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t