Aldona TOŁYSZ | Wystawy sztuki w Elblągu

Wystawy sztuki w Elblągu miały długą tradycję. W 1834 roku z inicjatywy Elbląskiego Związku Rzemiosł (Elbinger Gewerbe-Verein)została zorganizowana pierwsza Wystawa Sztuki i Rzemiosła. Zaprezentowano na niej liczne dzieła sztuki, obrazy, przykłady rzemiosła artystycznego, produktów rzemieślniczych. Kolejną zorganizowano trzy lata później. Wypożyczono wówczas obrazy ze Związku Rzemiosł w Królewcu, zaprezentowano także liczne przedmioty rzemiosła artystycznego i…

Milena WOŹNIAK-KOCH | Kolekcja i „Muzeum Starożytności Żydowskich z daru Mathiasa Bersohna” w Warszawie

Przyczynek do rozważań nad rolą kolekcjonerstwa judaików warszawskiej burżuazji pochodzenia żydowskiego przełomu XIX i XX wieku Historia powstania „Muzeum Starożytności Żydowskich z daru Mathiasa Bersohna”, jak i całego niemal ówczesnego muzealnictwa, w swej genezie wiąże się z dawnym prywatnym kolekcjonerstwem. Fundator tegoż muzeum, Mathias Bersohn (1823-1908), był postacią niejednoznaczną – wybitny przedstawiciel warszawskiej burżuazji, bankier,…

Agnieszka MURAWSKA | Seweryn Mielżyński – czy jedynie „zasłużony kolekcjoner”?

Seweryn Mielżyński tuż po swojej śmierci był stawiany na czele bene merentibus – dobrze zasłużonych, których życiorysy powinny być wzorami dla potomnych. Nad stratą obojga Mielżyńskich – Seweryna oraz jego małżonki Franciszki z d. Wilxszycka h. Nałęcz – ubolewali m.in. Józef Ignacy Kraszewski, Teodor Tomasz Jeż (Z. Miłkowski) i wielu innych. Najtrwalszym i najważniejszym z…

Aldona TOŁYSZ | Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie. Jedno muzeum – wiele instytucji

Dzieje Muzeum Przemysłu i Rolnictwa (początkowo Muzeum Przemysłowe i Rolnicze, dalej: MPiR) w Warszawie są znamienne dla polskiej kultury. Instytucja ta jak w soczewce skupiła najistotniejsze problemy, zmieniające się obszary badawcze oraz procesy zachodzące w polskim muzealnictwie do 1918 roku, kontynuując swoją działalność do 1939 roku. W wyniku niemieckiego nalotu bombowego gmach muzeum został zniszczony…

Małgorzata WAWRZAK | Seweryn Udziela (1857-1937) i Muzeum Etnograficzne w Krakowie

Seweryn Udziela, etnograf, pochodził ze Starego Sącza, szybko przejawiał zainteresowania naukami przyrodniczymi, okoliczną przyrodą i życiem tutejszych mieszkańców. Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego podjął pracę zarobkową, jako nauczyciel okolicznych szkół. Prowadził czytelnię ludową, w trosce o edukację młodzieży i dorosłych wydał kilka książeczek „dla ludu”. Owocem jego wczesnych zainteresowań było opracowanie „Materiały etnograficzne z miasta Robczyc…

Dariusz DĄBROWSKI | Muzea prawosławne na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, cz. 1: Chełm, Włodzimierz (Wołyński) i Łuck

Na powstawanie w Cesarstwie Rosyjskim muzeów cerkiewnych miało wpływ kilka współgrających ze sobą czynników. Z jednej strony mamy do czynienia z naturalnym wzrostem zainteresowania przeszłością i jej pamiątkami w różnych kręgach społeczeństwa rosyjskiego, w tym wśród duchowieństwa prawosławnego. Z drugiej strony, ten prąd intelektualno-ideowo-religijny wykorzystywany był przez carat i część działaczy Cerkwi dla realizowania różnych zresztą…

Małgorzata WAWRZAK | Początki Muzeum Tatrzańskiego im. dr Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem

Patron Muzeum Tatrzańskiego Tytus Chałubiński (1820-1889), lekarz i botanik od 1873 roku przyjeżdżał corocznie do Zakopanego i to on, według ogólnej opinii, „odkrył Zakopane”. Mała podtatrzańska wieś, polecana znajomym, ze względów klimatycznych i krajobrazowych stała się pod koniec XIX wieku niezwykle popularna wśród warszawiaków. Przyjeżdżali tu ludzie nauki, artyści, aktorzy i literaci. Przyciągał ich bogaty…