Warszawa, 1908, Muzeum Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego

W 1906 r. powstało Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, wówczas od samego początku zaczęto gromadzić zbiory. Były to głównie dary od założycieli PTK, firm, wydawnictw oraz sympatyków Towarzystwa. Muzeum mieściło się w lokalu Polskiej Macierzy Szkolnej przy ul. Sadowej 12. W 1907 r. odbyła się komisja likwidacyjna Polskiej Macierzy Szkolnej, a zgromadzone przez nią zbiory zdecydowano się…

Cieszyn, 1901, Muzeum Śląskie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

„Poznanie naszego kraju należy do naszych obowiązków narodowych. Dlatego powinniśmy skrzętnie gromadzić wszelkie pomniki naszej przeszłości i wszystko, co może być świadkiem o bieżącej chwili, o losach naszych w tym kraju, w którym od niepamiętnych czasów mieszka nasz naród” napisał w Odezwie do ziomków, umieszczonej na łamach „Przeglądu Politycznego” w 1894 roku, Andrzej Cinciała –…

Równe, 1908, Muzeum Wołyńskie

Muzeum krajoznawcze w Równem – mieście powiatowym na Wołyniu – powstało w 1908 roku, wzorując się na pierwszym muzeum wiejskim na Ukrainie, założonym przez barona Fedora Sztejngela w Horodku/Gródku.  Pomysłodawcą i inicjatorem założenia muzeum był Dyrektor Towarzystwa Rolniczego w Łucku Edmund Okęcki. Placówka powstała z dobrowolnych ofiar miejscowych obywateli i włościan.  Według relacji Konstantego Teleżyńskiego, umieszczonej…

Dąbrowa Górnicza, 1912, Muzeum Geologiczne im. Zygmunta Glogera

W listopadzie 1906 roku Polskie Towarzystwo Krajoznawcze postanowiło utworzyć oddział w Dąbrowie – ważnym ośrodku przemysłowym Zagłębia Dąbrowskiego. Po uzyskaniu zgody władz carskich, w 1907 roku powstał tu jeden z pierwszych oddziałów PTK, jego prezesem został dr Adam Piwowar – geolog, polarnik, wybitny krajoznawca. 28 maja 1908 roku, w Oddziale, utworzono m. in. sekcję ochrony…

Toruń, 1594, zbiory naukowe w bibliotece Gimnazjum Akademickiego

Toruńskie gimnazjum powstało w 1568 roku. W roku 1594 Henryk Stroband, wybitny humanista, burmistrz Torunia w latach 1587-1609, postanowił, wzorem koncepcji Jana Sturma ze Strasburga, poddać je gruntownej reformie. W 1594 nastąpiło podniesienie szkoły toruńskiej do rangi Gimnazjum Akademickiego. Z inicjatywy Strobanda przystąpiono również do organizowania biblioteki gimnazjum. Bibliotheca Publica Mariana, tak jak Gimnazjum, znajdowała…

Puławy, 1801-1831, Muzeum Izabelli z Flemingów Czartoryskiej

Letnia rezydencja Lubomirskich w Puławach została wzniesiona w latach 1676–1679. Zniszczona w czasie „drugiego potopu szwedzkiego” w 1731 roku przeszła na własność rodziny Czartoryskich. Od lat osiemdziesiątych rezydencja stała się siedzibą Adam i Izabela Czartoryskich, zyskując miano „Polskich Aten” – centrum życia kulturalnego i politycznego. Po raz kolejny rezydencja zniszczona w 1794 roku, w odwecie…

Kraków, 1911, Muzeum Etnograficzne

W 1902 Seweryn Udziela, w porozumieniu z dyrektorem Muzeum Narodowego w Krakowie Feliksem Koperą,  z pomocą Włodzimierza Tetmajera, Procajłowicza i Jerzego Warchałowskiego, zaprezentował w muzeum własny zbiór etnograficzny. W styczniu 1904 w sali lewego skrzydła Sukiennic, tzw. Postrzygalni, otwarto nową ekspozycję, na którą złożyły się przedmioty pochodzące zarówno z kolekcji Udzieli, liczącej około dwu tysięcy…

Kraków, Muzeum Fizjograficzne Towarzystwa Naukowego Krakowskiego i Akademii Umiejętności w Krakowie

Towarzystwo Naukowe Krakowskie zostało założone w 1815 roku, w 1852 roku zawieszone, ponownie reaktywowane jako Cesarsko-Królewskie Towarzystwo Naukowe Krakowskie w 1857 roku. Za datę powstania zbiorów przyjąć można rok 1858, gdy na wniosek Stefana Kuczyńskiego, profesora UJ, Towarzystwo związane z tą uczelnią, zaczęło gromadzić obiekty przyrodnicze. Wymieniano wówczas m. in. kości zwierząt kopalnych i zbiór…

Olkusz, 1911, Muzeum Towarzystwa Krajoznawczego

Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Olkuszu powstał w 1911 roku, w tym samym roku, z inicjatywy pp. Paderewskiego, Piątkowskiego i inż. Osmołowskiego powstało Muzeum PTK w Olkuszu. Podstawą jego kolekcji stała się kolekcja geologiczna z jury krakowsko-wieluńskiej. Dzięki inicjatywie społecznej zdołano zebrać 700 eksponatów, dotyczących historii miasta i regionu, zwłaszcza przedmioty z dziedziny etnografii, archeologii…

Kraków, 1904, Muzeum hr. Hutten-Czapskich

Emeryk Hutten-Czapski, ur. w 1828 roku w Stańkowie na Białorusi, kolekcjoner gł. numizmatów, w 1851 został członkiem Towarzystwa Archeologiczno-Numizmatycznego. Na początku lat 60. XIX w. nabył i przebudował pałac w Stańkowie, tam umieścił swoje zbiory – 20 tys. książek, ryciny, obrazy i kilkanaście tys. numizmatów, tkaniny słuckie, zbroje, ordery polskie, odznaki masońskie, porcelanę, szkło, brązy,…