Wilno, 1803-1832, Zbiory Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego: Gabinet machin

W latach 1803-1832 przy Zbiorach Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego funkcjonował Gabinet machin założony przez Waleriana Górskiego. W zbiorach znajdowały się przede wszystkim modele machin i narzędzi, które miały pomóc w prowadzeniu zajęć dydaktycznych. Do działalności gabinetu podchodzono poważnie, jego twórca – Walerian Górski – od 1817 roku szkolił się bowiem na koszt uniwersytetu z dziedziny mechaniki…

Bychów, 1911-1918, Pokazowe mobilne muzeum pedagogiczne przy powiatowym ziemstwie w Bychowie

W latach 1911-1918 w Bychowie funkcjonowało Pokazowe mobilne muzeum pedagogiczne przy powiatowym ziemstwie w Bychowie. Było to muzeum lokalne o profilu pedagogicznym przy administracji samorządowej szczebla powiatowego (ziemstwo powiatowe). Gdy w 1911 r. utworzono ziemstwa (władzy samorządowej różnych szczebli) w guberniach zachodnich Cesarstwa Rosyjskiego, zaczęły przy nich powstawać różnego rodzaju organizacje oraz instytucje społeczne i…

Żytomierz, 1909, Muzeum Diecezjalne

 Muzeum Diecezjalne w Żytomierzu powstało w 1909 roku jako miejsce ważne dla lokalnej społeczności – bastion katolicyzmu i polskości. Mieściło się w żytomierskim Domu dla Księży. Instytucja miała charakter patriotyczny – religia była pretekstem do pielęgnowania pamięci polskiej w kontekście lokalnym, dlatego też nie można było uniknąć znamion pamięci rosyjskiej, choć mało istotnych. Jego celem była…

Dźwińsk [Dyneburg], 1910, Pedagogiczne muzeum przy dźwińskiej drugiej miejskiej szkole

Druga dyneburska początkowa szkoła miejska powstała w 1889 r. Statut „wyższej początkowej” uzyskała 1 I 1913 r. Rok później uczyło się w niej 168 osób orz 32 istniejącej przy niej klasie rzemieślniczej. Dotacja na utrzymanie wynosiła wówczas 10623,20 rubli. Muzea znajdujące się szkołach początkowych w guberni witebskiej działały na mocy regulaminu z 1872 r. Ulokowane…

Bielsko, 1903, Muzeum Miejskie

W 1903 roku z inicjatywą otwarcia placówki wyszedł pastor Arthur Schmidt, a realizacji podjął się Eduard Schnack (1853–1941), mistrz kominiarski i zarazem hobbysta-przyrodnik. Przy tworzeniu tej placówki sporą rolę odegrał też miejscowy nauczyciel, później docent antropogeografii w Wiedniu, Erwin Hanslik (1880–1940). Muzeum oficjalnie otwarto 25 lipca 1906 roku, a jego pierwszym kustoszem został Schnack. Mieściło…

Chicago, 1891, Muzeum Związku Narodowego Polskiego

W 1891 roku w Chicago utworzono Muzeum Związku Narodowego Polskiego. Kolekcja muzealna stworzona została na podstawie darowizny emigranta z 1831 roku dr. Henryka Kałłusowskiego – lekarza, uczestnika powstania listopadowego, reprezentanta Rządu Narodowego w Stanach Zjednoczonych, działacza patriotycznego, współzałożyciela Stowarzyszenia Polaków w Ameryce, potem członka Towarzystwa Demokratycznego Wygnańców Polskich w Ameryce.W muzeum znajdowały się pamiątki polskie i…

Lwów, 1905, Muzeum Katechetyczne

Do 1918 roku na terenie Lwowa powstały dwa muzea związane z kościołem rzymsko-katolickim. Pierwszym z nich było Muzeum Katechetyczne utworzone w 1905 roku z inicjatywy Koła lwowskich X. Katechetów. Mieściło się w siedzibie Towarzystwa Kapłanów we Powie przy Placu Kapitulnym 7. Najprawdopodobniej nigdy nie zostało oficjalnie otwarte, a koncepcja tworzenia zbiorów została zarzucona po odzyskaniu…

Poznań, 1894/1898, Muzeum Archidiecezjalne

Muzeum Archideicezjalne w Poznaniu powstało pod koniec XIX wieku.  Historia instytucji ściśle związana jest z 1891 rokiem, kiedy to Florian Stablewski, został mianowany na urząd arcybiskupa Diecezji Poznańskiej. Był zagorzałym kolekcjonerem, który swoje zbiory nakazał ulokować przy ulicy Wieżowej 1, w klasztorze karmelitanek bosych. Dokładna data powstania muzeum jest sporna, w literaturze podaje się daty…

Tarnów, 1888, Muzeum Diecezjalne

Muzeum Diecezjalne w Tarnowie jest powszechnie uważane za najstarsze muzeum rzymsko-katolickie na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Zostało utworzone w 25 listopada 1888 roku, 18 lat po Muzeum Diecezjalnym we Włocławku. Tarnowska instytucja była jednak szerzej znana, dzięki swojej otwartości na zwiedzających. Inicjatorem był rektor Seminarium Duchownego ksiądz Józef Bąba, historyka Kościoła i prawa kanonicznego. Początkowo funkcjonowało…

Włocławek, 1870, Muzeum Diecezjalne

W 1870 roku bracia Stanisław i Zenon Chodyńscy doprowadzili do utworzenia Muzeum Seminaryjnego we Włocławku, minowego później Muzeum Diecezjalnym. Chodyńscy byli duchownymi piastujący wysokie stanowiska w tamtejszym Seminarium Duchownym – Zenon był jego wicedyrektorem, a Stanisław profesorem. Widzieli, jaka siła drzemie w dobrze wykształconym narodzie, starali się więc zaszczepić swoją ideę we Włocławku. Podarowali więc…